Bu ilin əvvəlinə olan rəsmi məlumatlara görə, orta aylıq maaş Azərbaycanda 475 dollar, Gürcüstanda 488 dollar, Ermənistanda isə 521 dollar təşkil edib. Bu ilin mart ayının sonuna rəsmi inflyasiya isə Azərbaycanda 12,2 faiz, Gürcüstanda 11,8 faiz, Ermənistanda 7,4 faiz olub.
Burada təəccüb doğuran məqam odur ki, bizdə həm orta aylıq maaş azdır, həm də inflyasiya yüksəkdir. Halbuki, 2022-ci ilin yanvar-aprel aylarında Azərbaycanda ümumi daxili məhsul (ÜDM) 7,2 faiz artıb. Məsələ ondadır ki, əsasən neft-qaza görə belə bir artım baş verib. Neftin, qazın qiyməti dünyada kəskin şəkildə artıb. Bu da ölkənin valyuta gəlirlərinin artmasına səbəb olub. Bütün bunlar öz növbəsində ölkəmizin makroiqtisadi göstəricilərinin yaxşılaşmasına səbəb olub. Bir sözlə, Gürcüstan və Ermənistanla müqayisədə ən çox valyuta Azərbaycana daxil olub. Belə olan halda maraqlıdır, niyə Azərbaycanda orta aylıq maaş adıçəkilən ölkələrlə müqayisədə aşağı, inflyasiya isə yüksəkdir?
“Gürcüstan və Ermənistanda əhalinin alıcılıq qabiliyyəti ümumən Azərbaycandan aşağıdır”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov belə təzadlı fərqin yaranmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Nəzərə almaq lazımdır ki, pandemiya dövründə Azərbaycanda yüksək maaş verən şirkətlərdə ixtisarlar getdi. Adətən orta aylıq əmək haqqının məbləği yüksək məvaciblərə görə müəyyən edilir. Ölkəmizdə iş yerləri ixtisar edildiyi üçün verilən məvaciblərin ümumi həcmi azaldı. Bir sıra dövlət və transmilli şirkətlərdə ixtisarlar oldu. Proses bu gün də davam edir. Çünki şişirdilmiş ştat vahidləri ixtisar edilir. Başqa bir tərəfdən nəzərə almaq lazımdır ki, həm Gürcüstanın, həm də Ermənistanın əhali sayı Azərbaycandan bir neçə dəfə azdır. Bu ölkələrdə əhalinin alıcılıq qabiliyyəti ümumən Azərbaycandan aşağıdır. İnflyasiya səviyyəsi o ölkədə yüksək olur ki, orada alıcılıq qabiliyyəti böyükdür. Ermənistan dövlətinin vətəndaşlarına yüksək maaş vermək imkanı yoxdur. Orada əsasən xarici donor təşkilatları işçilərinə yüksək maaş verir. Ermənistanla bağlı hesablamalar da ona əsasən aparılır. Başqa bir tərəfdən, Azərbaycanda ÜDM əsasən neftin yüksək qiymətə satılması ilə əlaqədar artıb. Ancaq biz bir amili nəzərə almalıyıq ki, neft gəlirləri artsa da, bu əlavə dəyər yaratmır. Elə etməliyik ki, ÜDM artımında qeyri-neft sektorunun çəkisi artsın. Fikrimcə, işğaldan azad olunan ərazilər iqtisadi dövriyyəyə cəlb edildikcə, bu fərq aradan qalxacaq. Çünki həmin ərazilərdə iqtisadi potensial böyükdür. O cümlədən, oralarda azad iqtisadi zonalar yarandıqca, xarici sərmayələr cəlb olunduqca vəziyyət dəyişəcək”.
Bu baxımdan iqtisadçı-ekspert hesab edir ki, iqtisadi islahatlar daha da dərinləşdirilməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
