Məlum olduğu kimi, hazırda dünya iqtisadiyyatında vəziyyət stabil deyil və müsbətə doğru inkişaf etmir. Səbəbləri də bəllidir. Postpandemiya dövrü keçilməmiş Rusiya-Ukrayna müharibəsi bütün əlaqələri qırmaqla tələbatı havadan asılı vəziyyətə salıb. Qiymətlər kəskin artıb, investisiya fəallığı aşağı düşüb.
Azərbaycan iqtisadiyyatı ilin ilk rübündə artmaqda davam edib. Ancaq inflyasiya və bahalıqdan, həmçinin investisiya qıtlığından xali olmayıb. Xüsusən də xarici sərmayə qoyuluşunda nəzərəçarpacaq azalma müşahidə edilir. Cari ilin ilk 3 ayı ərzində ölkə iqtisadiyyatında əsas kapitala vəsait qoyuluşu 9,5 faiz azalıb. Keçən ilin yekununa bu rəqəm 8,2 faiz təşkil edib. Bu ilin yanvar-mart aylarında ölkənin iqtisadi və sosial sahələrinin inkişafı üçün bütün maliyyə mənbələrindən əsas kapitala 2440,7 milyon manat vəsait qoyulub ki, bu, neft-qaz sektorunda 28 faiz azalma, qeyri-neft sektorunda isə 10,1 faiz artım deməkdir. Ümumi sərmayənin 37,5 faizini dövlət, 62,5 faizini isə qeyri-dövlət yatırımları təşkil edib. Ancaq xarici investisiyaların xüsusi çəkisi daha çox azalıb. Bu ilin yanvar-mart aylarında Azərbaycanda xarici müəssisə və təşkilatlar tərəfindən əsas kapitala 764 milyon manat vəsait yönəlib ki, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 32,6% az deməkdir. Yanvarda xarici müəssisə və təşkilatlar tərəfindən əsas kapitala 296,1 milyon manat, fevralda 264,2 milyon manat, mart ayında isə 203,8 milyon manat vəsait yönəldilib. Bu da ötən ilin müvafiq ayları ilə müqayisədə 14,5 faiz, 15,7 faiz və 2,3 dəfə azdır. Aylar üzrə xarici müəssisə və təşkilatlar tərəfindən əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitlərin ümumi investisiyalardakı payı 45 faiz, 38,7 faiz və 18,5 faiz təşkil edib.
Maraqlıdır, ölkə iqtisadiyyatına qoyulan xarici sərmayələrin həcmi niyə sürətlə azalır?
“Azərbaycanda xarici sərmayə qoyuluşu azalmaqda davam edəcək”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən millət vəkili Vüqar Bayramov bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bu, daha çox obyektiv amillərlə bağlıdır. Məsələ ondadır ki, ümumilikdə regionda xarici sərmayə qoyuluşunda azalmalar var. Problem ondadır ki, Rusiya-Ukrayna münasibətləri gərginləşdikcə və bu, daha sonra müharibəyə çevriləndən sonra investorlar regiona sərmayə qoyuluşunda daha ehtiyatlı,tərəddüdlü mövqe nümayiş etdirdilər. Digər tərəfdən Rusiya-Ukrayna müharibəsi qlobal bazarlarda bir narahatçılıq yaradıb. Bütün bunlar investorlar üçün yetərincə qeyri-müəyyənlik yaradıb. Belə vəziyyət istər-istəməz xarici sərmayə qoyuluşunun azalmasına öz təsirini göstərir. Təbii ki, Azərbaycan xarici investisiya qoyuluşlarını artırmaqda, əsasən də qeyri-neft sektoruna maraqlıdır. Sözügedən istiqamətdə prioritet fəaliyyətlər həyata keçirilir. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, xarici faktorlar, xüsusən də regionla bağlı olan birbaşa dəyişikliklər birbaşa xarici sərmayə qoyuluşlarına təsir edir. Bu səbəbdən Azərbaycana xarici sərmayə qoyuluşu azalır. Hələ gözlənilir ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi qlobal investisiya portfelinin daha da azalmasına gətirib çıxaracaq. Xüsusən də regionda sərmayə qoyuluşları ilə bağlı tərəddüdün davam etməsi, region ölkələrin 2022-ci ildə cəlb edəcəyi investisiyanın həcminə mənfi təsir göstərəcək”.
O baxımdan millət vəkili hesab edir ki, Azərbaycanda xarici sərmayə qoyuluşu azalmaqda davam edəcək.
Vidadi ORDAHALLI
