“Rusiya iqtisadiyyatı üçün əsas neqativ amil Qərbin sanksiya təzyiqi oldu, Rusiya buna tab gətirdi. Qərb ölkələrinin sanksiyaların köməyi ilə bank sistemini çökdürmək cəhdi, mal qıtlığı uğursuzluğa düçar oldu”. Bu fikirləri Rusiya prezidenti Vladimir Putin səsləndirib.
Putin Qərbin iqtisadi blitskriq strategiyasının uğursuz olduğunu vurğulayıb: "Üstəlik, sanksiyalar onların təşəbbüskarları üçün də təsirsiz ötüşmədi. Mən inflyasiyanın və işsizliyin artımını, ABŞ və Avropa ölkələrində iqtisadi dinamikanın pisləşməsini, avropalıların həyat səviyyəsinin aşağı düşməsini, əmanətlərinin devalvasiyasını nəzərdə tuturam. Rusiya, artıq dediyim kimi, bu görünməmiş təzyiqə tab gətirdi, vəziyyət stabilləşir". Rusiya prezidenti deyib ki, ölkəsi pərakəndə formada bazarın süni tənzimlənməsinə əl atmayanda düzgün iş görüb, bunun əvəzində özəl biznesə effektiv həll yolları tapmaq imkanını verib. Onun sözlərinə görə, bir sıra mallarda qısamüddətli bumdan sonra pərakəndə tələbat normallaşıb, əmtəə ehtiyatları bərpa olunur. Vladimir Putin onu da vurğulayıb ki, Moskva etirbarlı tərəfdaş olan ölkələrlə rubl və digər milli valyutalarda hesablaşmalara keçidi sürətləndirməlidir. O qeyd edib ki, "dost olmayan ölkələrin" Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər yerli biznesin imkanlarına təsir edib, ixrac və idxal tədarükü logistikasını çətinləşdirib, hesablaşmaların aparılması üçün maneələr yaradıb: "Sahibkarlarımıza bu problemlərin həllində maksimum kömək göstərmək, o cümlədən, rubl və etibarlı tərəfdaş ölkələrin milli valyutalarında ticarət hesablaşmalarına keçidi sürətləndirmək lazımdır". Burada xatırlatmaq lazım gəlir ki, Azərbaycan Rusiya üçün etibarlı tərəfdaş ölkələr sırasında yer alır. Bu da o deməkdir ki, Rusiya ilə ticarətdə rubl və Azərbaycan manatından istifadə yenidən aktuallaşır.
Ümumiyyətlə, Rusiya uzun müddətdir ki, Azərbaycanla ticarəti milli valyutalar üzərindən aparmağa çalışır. Qeyd edək ki, Rusiya bankları artıq Azərbaycan manatı ilə də əmanətlər təklif edir. Elə bu fonda, ekspertlərə görə, manat da qarşılıqlı ticarətdə geniş şəkildə istifadə oluna bilər. Bundan başqa, Rusiya ilə Azərbaycan arasında mütəffiqlik bəyannaməsində də arşılıqlı ticarətdə milli valyutalardan istifadə etmək nəzərdə tutulur. Burada ticarətdə dollar, avro ilə yox, rubl və manatla ödənişlərin aparılması təsbit olunur. Rusiyanın Azərbaycandakı səfiri Mixail Boçarnikov da bu günlərdə qeyd edilən məqamla bağlı mühüm açıqlamalar verib: “Bəyannaməyə uyğun olaraq bank sahəsində milli valyutalarda əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətindəyik ki, bu da sözügedən problemin həllinə kömək edəcək. Artıq bu istiqamətdə müəyyən müsbət addımlar atılıb”. Bəyannamədə eyni zamanda iqtisadi məsələlər də öz əksini tapıb. Tərəflər qarşılıqlı olaraq investisiya qoyuluşlarını artırmaq və eləcə də idxal-ixrac imkanlarını genişləndirə biləcəklər. Bu, xüsusən də Rusiya və Azərbaycanın qarşılıqlı daha çox mal idxal və ixrac etməsinə imkan yaradacaq. Bunlar fonunda qarşılıqlı ticarətin milli valyutada aparılmasını artırmaq üçün bütün zəruri imkanlar var. Ekspertlər qeyd edir ki, ölkələrimiz arasında ticarət dövriyyəsi üzrə hesablaşmalarda milli valyutaların daha yüksək paya malik olması mümkündür. İlk növbədə, iqtisadi səbəbləri nəzərə alsaq bu, daha sərfəlidir. Çünki belə vəziyyətdə hər iki ölkənin şirkətlərləri hesablaşma və mübadilə əməliyyatları ilə bağlı xərcləri azaltmaq imkanı qazanır. Onu da bildirək ki, Rusiya Azərbaycanın ticarət tərafdaşları arasında ilk üçlüyə daxildir. Eyni zamanda, milli valyutalarla ödənişlərə keçid trendini nəzərə alsaq, rubl və manata tələbat daha da artacaq. Digər mühüm məqam odur ki, Rusiya Azərbaycanın qeyri-neft ixracatında ən böyük ticarət tərəfdaşıdır. 3 milyard dollara çatan ümumi qeyri-neft ixracatımızın təxminən üçdə biri Rusiyanın payına düşür. Eyni zamanda, Rusiya Azərbaycanın idxalda ən böyük tərəfdaşıdır. Azərbaycanın Rusiyadan idxalı 2 milyard dollara yaxındır. O baxımdan qarşılıqlı olaraq bankların müxbir hesab açmaq imkanları və gələcəkdə milli valyutadan istifadə imkanlarının nəzərdə tutulması həm də xarici ticarətin genişləndirilməsi baxımından vacibdir.Bundan başqa, ölkələrimiz arasında əvvəlki kimi iqtisadi əlaqələrlə yanaşı, humanitar bağlar da böyükdür. Bu da milli valyutalardan istifadə miqyasının genişləndirilməsi üçün əlavə zəmin yaradır.
Xatırladaq ki, 2021-ci ildə Azərbaycanla Rusiya arasında ticarət dövriyyəsi 3 milyard dollar olub. Bunun 2,1 milyard dolları Rusiyadan idxalın, 0,921 milyard dolları isə bu ölkəyə ixracımızın payına düşür. Ötən il Rusiya ilə ticarət xarici ticarət dövriyyəmizdə 8,83 faiz paya malik olub. O cümlədən qonşu ölkənin idxalımızda payı 17,72 faiz, ixracımızda payı isə 4,15 faiz təşkil edib. Cari il ərzində ticarət həcminin daha da artması gözlənilir. Bu halda ödənişlərin milli valtyutalar üzərindən həyata keçirilməsi hər iki tərəfə əlavə üstünlüklər vəd edir.
Ramil QULİYEV
