Avropa İttifaqı Rusiyanın Ukraynaya təcavüzünə cavab olaraq bu ölkəyə qarşı sanksiyaların 6-cı paketi üzərində işləyir. Belə bir açıqlama ilə Litvanın xarici işlər naziri Qabrielius Landsberqis çıxış edib: "Çox şadam ki, Avropa Komissiyası artıq açıq şəkildə bəyan edib ki, biz Rusiyaya qarşı sanksiyaların 6-cı paketi üzərində işləməyə başlayırıq və bu paketə neftlə bağlı seçim də daxil olacaq. Biz artıq konsensus üzərində işləyirik və ümid edirəm ki, bu dəfə razılıq əldə olunacaq. Bizim niyə sanksiyalar tətbiq etdyimizin səbəbini bilmək üçün Kiyevə, Buçaya, İrpinə gedin, orada olanları öz gözlərinizlə görün".
Bundan əvvəl isə Rusiyaya qarşı sanksiyaların beşinci paketi qüvvəyə minib. Aprelin 8-də qüvvəyə minən Avropa İttifaqının beşinci sanksiya paketi Avropa biznesi üçün Rusiyaya neft emalı və mayeləşdirilmiş təbii qazın istehsalı üçün avadanlıq və texnologiyaların tədarükünə qoyulan qadağanı genişləndirib. Avropa İttifaqı ilk dəfə 2014-cü ilin iyulunda Rusiyaya neft hasilatı, o cümlədən də qütb enliklərində və şelfdə hasilat üçün avadanlıq və texnologiyaların tədarükünə məhdudiyyətlər tətbiq edib və yeni sanksiyalar paketi qəbul edildikdən sonra təchizat üçün qadağan olunmuş avadanlıqların siyahısı da genişləndirilib. İndi Avropa İttifaqı öz şirkətlərinə qazın soyudulması və mayeləşdirilməsi sistemləri, maye qaz istehsalı və neft emalı zamanı karbohidrogenlərin fraksiyalara ayrılması üçün avadanlıqlar, neft emalının müxtəlif mərhələləri üçün geniş çeşiddə kimyəvi avadanlıqların Rusiyaya tədarükünə icazə vermir. Sayca 6-cı olacaq sanksiya paketi daha çox Rusiyanın neft sektorunu hədəfə alır. İspaniyanın xarici işlər naziri Xose Manuel Albares bildirib ki, Ukraynadakı vəziyyətlə bağlı Rusiyaya qarşı neft embarqosu qaçılmazdır: “Hərbi vəziyyəti, müstəqil Ukraynanın bundan sonra da mövcud olması üçün Ukrayna ordusuna və hökumətinə necə kömək edə biləcəyimizi təhlil edirik. Şübhəsiz ki, Rusiyaya qarşı mümkün neft embarqosunun tətbiqini də nəzərdən keçiririk”. ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik üzrə köməkçisi Ceyk Sallivan bildirib ki, enerji strukturu ənənəvi olaraq Rusiya ilə bağlı olan ayrı-ayrı ölkələrdə sabitliyin pozulmamasının zəruriliyini başa düşürlər: “Ona görə də ABŞ Avropanın Rusiyadan enerji asılılığını azaltmaq üçün addımlar atır”. Onun sözlərinə görə, ABŞ prezidenti Cozef Bayden bu məsələ ilə bağlı Avropa liderləri ilə birbaşa təmasdadır: “Biz Avropanı Rusiyanın enerji daşıyıcılarından təmizləmək üçün çalışırıq. Biz Avropaya mayeləşdirilmiş təbii qaz ixracını artırırıq ki, onlar Rusiya qazından asılılığını azaltsınlar. Biz onların Rusiya neftindən asılılığını da azaltmaq üçün addımlar atırıq”. Ceyk Sallivan əlavə edib ki, ABŞ artıq Avropaya qaz ixracını artırır: “ABŞ Rusiyadan asılılığını azaltmaq üçün faktiki olaraq artıq Avropaya qaz ixracını artırır”. Fransanın maliyyə və iqtisadiyyat naziri Brüno Lö Mer də qeyd edir ki, Rusiyaya qarşı artıq tətbiq edilmiş sanksiyalar Avropa İttifaqının yaradılmasından indiyədək ən ağır sanksiyalardır: "Fransaya gəlincə, biz irəliyə getməyə və neft qadağası ilə bağlı qərar verməyə hazırıq. Mən əminəm ki, növbəti addımlar və sonrakı müzakirələr bu məsələ üzərində cəmləşəcək". Lö Mer əlavə edib ki, Avropa Rusiyanın enerji resurslarına embarqo tətbiq etmək üçün birlik nümayiş etdirməlidir.
Amma məsələnin əks tərəfləri də var. Hesab edilir ki, baş verənlər neft böhranı və əsl qiymət şokuna səbəb ola bilər. OPEC-in baş katibi Məhəmməd Barkindo Avropa İttifaqının rəsmiləri ilə görüşdə bunu təsdiq edib: “Rusiyaya qarşı sanksiyalar neft təchizatı sahəsində tarixin ən nəhəng böhranına səbəb ola bilər. Rusiya neftinin təchizatının dayanması nəticəsində üzləşdiyimiz itkini kompensasiya etmək mümkün olmayacaq”. Onun sözlərinə görə, məhdudiyyətlər gündəlik 7 milyon barrel neft itkisinə səbəb olacaq. Barkindo həmçinin deyib ki, hazırda dünya bazarında yaşanan çalxalanma OPEC-in nəzarətində olmayan faktorlara əsaslanır. O, eyni zamanda Avropa İttifaqı nümayəndələrini enerji məsələlərinə həssas yanaşmağa çağırıb. Rusiya hökumətinin enerji siyasəti sahəsində aparıcı fiquru hesan olunan Aleksandr Novak isə əvvəlki kimi proqnozlaşdırır ki, əgər Avropa neft embarqosu tətbiq edərsə, neftin qiyməti 300 dollara yüksələcək. Dünya iqtisadiyyatı belə yüsksək səviyyəyə tab gətirə bilməz. Pandemiyanın neqativ təsirlərinin yaratdığı yüksək inflyasiyanın, Rusiya-Ukrayna müharibəsi nəticəsində təchizat zəncirindəki pozulmaların ortaya çıxardığı əlavə inflyasiya risqlərinin ardınca 300 dollarlıq neftin yükünü qlobal iqtisadiyyat çəkə bilməz. Qiymətlərin həmin səviyyəyə yüksəlib bir müddət qalması kifayət edəcək ki, dünya iqtisadiyyatı dərin ressesiyaya girsin. Ekspertlər qeyd edir ki, ötən əsrin 70-ci illərin ərəb və Körfəz böhranın ardınca enerji daşıyıcılarının yaratdığı qlobal inflyasiya və onun özüylə bərbər gətirdiyi uzunmüddətli iqtisadi böhranın tarixinə və səbəblərinə baxmaq kifayətdir. Digər tərəfdən Avropa imtina edəcəyi halda belə, Rusiya nefti tamamilə qlobal bazardan çıxmayacaq. Rusiya nefti bazardan çıxmayacaq deyəndə onun bazar coğrafiyasını dəyişəcəyi nəzərdə tutulur. Ekspertlər xatırladır ki, Çin və Hindistanın neft və neft məhsulları üzrə illik istehlakı 730 milyona tona yaxındır. Rusiyanın ümumi ixracatı bu göstəricinin cəmi 30%-ni təşkil edir. Hər iki ölkə Rusiya neftini tam almağa hazır olduqlarını bildirir. Amma istənilən halda sanksiyalar məsələsi neft qiymətini artıracaq.
Ramil QULİYEV
