Dövlət satınalmalarında iştirak edən podratçı şirkətlərin texniki peşəkarlıq səviyyəsinin öncədən müəyyənləşdirilməsi yeni qanunvericiliklə tətbiq oluna bilər. Bunu İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətinin 2021-ci il üzrə fəaliyyətinə dair mətbuat konfransında çıxış edən qurumun rəhbəri Məmməd Abbasbəyli deyib.
Onun sözlərinə görə, yeni satınalmalar qanununun əsas təməl prinsipi rəqəmsal platformadır, onun əsasında satınalmalar keçirildikdə bu məsələlər həllini tapacaq: “Azərbaycanda sahibkarlar mövcud qanunvericilik çərçivəsində hərəkət edirlər və etməlidirlər də. Dövlət satınalmaları qanununda və digər əlaqəli qanunlarda satınalmada iştirak edən sahibkarların nizamnamə kapitalına heç bir məhdudiyyət yoxdur. Bildiyiniz kimi, 10 manat nizamnamə kapitalı olan şirkətlər də yaradılır. Qanunvericilikdə buna qadağalar yoxdursa, onların satınalmalarda iştirakına qadağa qoyula bilməz. Podratçı təşkilatın nizamnamə kapitalı, yaranma tarixi yox, onun təcrübəsi nəzərə alınmaqla satınalmalarda iştirakı təmin olunmalıdır”.
Qeyd edək ki, bəzi hallarda bu cür yeni yaranmış və təcrübəsi olmayan şirkətlərin tenderlərdə iştirak edərək qalib gəldiklərinə də şahid oluruq.
Bəs, bu cür mənfi halların aradan qaldırılması üçün hansı yeniliklərin tətbiqinə ehtiyac var?
“Neqativ halların aradan qaldırılması üçün tenderdən narazı qalan şirkətlərin şikayətlərinin operativ sürətli həlli mexanizmləri olmalıdır”
İqtisadçı ekspert Xalid Kərimli bildirdi ki, tenderlərdə şəffaflığın artırılması istiqamətində son illər tədbirlər həyata keçirilsə də, neqativ halları aradan qaldırmaq mümkün olmayıb. Ekspertin sözlərinə görə, qaydalar nə qədər ədalətli, şəffaf olsa da, bunu tətbiq edən müxtəlif məmurların, qurumların, qərar qəbul edən şəxslərin neqativ maraqları olur və prosesdən pul qazanmaq, dövlət büdcəsinin resurslarını mənimsəmək istəyirlər: “Tenderdə şəffaflığın artırılması son illər yaxşılaşsa da, problemlər aradan qalxmayıb. Burada müxtəlif yollarla spesifikasiyalar, qərarların qəbulu zamanı müxtəlif meyarlara əsaslanma, spesifikasiyaların bilərəkdən çətin formalaşdırılması, hətta arzulanmayan şirkət tenderin qalibi olursa o tenderin nəticələrinin əsassız olaraq ləğvi, şirkəti özlərinə tabe etdirmək cəhdləri, onların ödənişlərinin gecikdirilməsi, aktlarının imzalanmaması geniş yayılmış praktikadır. Burada bir çox hallarda, təəssüf ki, məmurlara bağlı şirkətlərin tenderi udması faktları da olur. Bu da biznes mühitinə mənfi təsir göstərən amillərdən biridir”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, neqativ halların aradan qaldırılması üçün tenderdən narazı qalan şirkətlərinin şikayətlərinin operativ sürətli həlli mexanizmləri olmalıdır: “Məmurların tenderdə ədalətli şəkildə seçilən, amma arzu olunmayan şirkəti müxtəlif üsullarla tenderdən kənarda qoyması bu sahə ilə bağlı neqativ fikir formalaşdırır, şirkətləri bu prosesdən kənarlaşdırır. Bu, rəqabəti çətinləşdirir, uğurun meyarlarını pisləşdirir və resursların səmərəsiz istifadəsinə, dövlət büdcəsinin mənimsənilməsinə gətirib çıxarır”.
Günel CƏLİLOVA
