Rusiya ilə Qərb arasında yaranmış böhran gərgin olaraq qalır. Hər iki tərəfin güzəştə getməməsi qarşıdurmanı daha da dramatikləşdirir. Gərginlik artdıqca, Rusiyaya yönəlik yeni-yeni sanksiyalar gündəmə gəlir. Üstəlik məlum gərginlik səbəbindən Rusiyadan kapital çıxarılır.
Artıq Rusiyanın fond bazarında kəskin enmələr başlayıb, rublun məzənnəsi də dollar və avro qarşısında ucuzlaşır. Hətta bu ölkə dünya bank sistemindən (SWIFT) çıxarıla bilər. Bütün bunların Azərbaycana nə dərəcədə təsir edə biləcəyi də maraq doğurur. Çünki Azərbaycanın neftdən kənar ticarətində Rusiya birinci pillədə qərarlaşıb. Ötən ilin statistik məlumatlarına görə, iki ölkə arasında ticarətin həcmi 4 faizdən çox artaraq, 3 milyard dolları keçib. Azərbaycan qonşu ölkəyə əsasən kənd-təsərrüfatı məhsulları göndərir, oradan isə ərzaq, qida əlavələri, sənaye məhsulları və s. idxal olunur. Digər tərəfdən yüzminlərlə azərbaycanlı bu ölkədə əmək fəaliyyəti ilə məşğul olur. Onların əksəriyyəti Azərbaycanda yaşayan ailələrinə pul göndərirlər. Ötən il xaricdən ölkə vətəndaşlarına köçürülmüş 800 milyon dollara qədər vəsaitin əhəmiyyətli hissəsi Rusiyanın payına düşür. Ən nəhayət Dövlət Neft Fondu qonşu ölkənin daşınmaz əmlak sektoruna yüz milyonlarla dollar yatırım edib, habelə 45 milyard dollarlıq ehtiyatlarının 0.6 faizini Rusiya rublunda saxlayır.
O baxımdan maraqlıdır, Rusiya ilə bağlı məlum proseslər kəskinləşsə bundan Azərbaycan ciddi zərər görə bilərmi?
“Rubl ucuzlaşdıqca bu ölkədən mal gətirmək daha sərfəli olur”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov buna birmənalı prizmadan yanaşmadı: “Ciddi mənfi təsir edəcəyini düşünmürəm, amma müəyyən zərərləri olacaq. Nəzərə almaq lazımdır ki, orada milyonlarla soydaşımız çalışır. Onlar hər il müxtəlif məbləğlərdə Azərbaycana vəsaitlər göndərirlər. Şübhəsiz ki, sanksiyalar buna öz mənfi təsirini göstərəcək. Yəni, Rusiyadan pul göndərilməsi azala bilər. Ancaq qlobal müstəvidə bunun Azərbaycana ciddi mənfi təsir edəcəyini düşünmürəm. Çünki Rusiya böyük dövlətdir və sanksiyalarla əlaqədar alternativ variantlara üstünlük verəcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, bütün dünya Rusiyaya qarşı sanksiyalara qoşulmayıb. Bir sıra ölkələr Rusiya ilə normal münasibətləri saxlamağa üstünlük verirlər. Məsələn, Çin, Hindistan kimi böyük ölkələr Rusiyaya qarşı deyil. Ona görə də Rusiya alternativ variantlara xüsusi önəm verəcək. Digər tərəfdən nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan nəqliyyat-tranzit baxımından Rusiya üçün xüsusi önəm kəsb edir. Rusiya Azərbaycan vasitəsi ilə öz məhsullarını Yaxın Şərq bazarına çıxara bilər. Hətta bu prosesdən Azərbaycan dolayı da olsa mənfəət də götürə bilər. Rus pulunun ucuzlaşması Azərbaycan-Rusiya əlaqələrində müəyyən disbalansın yaranmasına, nəticədə qonşu ölkənin Azərbaycana ixracının artmasına gətirib çıxara bilər. Çünki rubl ucuzlaşdıqca bu ölkədən mal gətirmək daha sərfəli olur”.
O baxımdan iqtisadçı-ekspert hesab edir ki, ciddi narahatçılığa lüzum yoxdur.
Vidadi ORDAHALLI
