Nağdsız hesablaşmalar, onlayn ödəmə xidmətləri işə düşəndə vətəndaşlar sevinirdilər ki, aidiyyatı dövlət qurumlarında üzləşdikləri bürokratik əngəllərdən birdəfəlik canları qurtaracaq. Amma belə olmadı, yenə də dövlət qurumları tərəfindən incidilən, süründürməçiliyə məruz qalan vətəndaşlar var.
Son zamanlar ən çox şikayətlər banklardan və Dövlət Pensiya Fondundandır ki, bu da səbəbsiz deyil. Müxtəlif səbəblərdən müvəqqəti olaraq xaricdə yaşayan yaşlı vətəndaşlar bank yolu ilə pensiyalarını yaşadıqları ölkələrdə ala bilmirlər. Bu şəxslər Azərbaycan vətəndaşlarıdır, lakin ya övladının yanına qonaq getdikləri, ya da müalicə məqsədilə başqa ölkələrə üz tutduqları üçün ölkədə olmurlar. Bu yaşlı insanlar qaldıqları ölkələrdə bank vasitəsilə pensiyalarını ala bilmirlər. Onlar pensiyalarını almaq üçün gərək təkrar Azərbaycana gəlsin. Şikayətçilər deyirlər ki, pensiyalar Beynəlxalq Bank tərəfindən ödənildiyi dövrdə heç bir çətinlikləri olmayıb və asanlıqla pensiya kartlarından istifadə etməklə pensiyalarını alıblar. Bu da onlar üçün çox rahat idi. Amma pensiyaların ödənişi Beynəlxalq Bankdan Kapital Banka keçdiyi üçün indi onlar bu imkanlardan istifadə edə bilmirlər, bəzən müalicələrini yarımçıq qoyub ölkəyə qayıtmağa məcbur olurlar. Vətəndaşlar iddia edirlər ki, Dövlət Pensiya Fondu problemin onlarla bağlı olmadığını bildirir. Fonddan şikayətçilərə deyiblər ki, onların pensiya aldıqları bankların xarici ölkələrin bankları ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq müqaviləsi yoxdur, bu səbəbdən də onlar problemini banklarla həll etməlidirlər. Şikayətçilərin fikrincə, Dövlət Pensiya Fondu bu proseduru sadələşdirməlidir ki, yaşlı insanlar əziyyət çəkməsin, onlar ölkəyə gəlmədən müvəqqəti olaraq qaldıqları xarici ölkələrdə də asanlıqla öz pensiyalarını ala bilsinlər.
“Bu problem çox tezliklə öz həllini tapmalıdır ki, yaşlı insanlarımız əziyyətdən xilas olsunlar”
Məsələni şərh edən iqtisadçı ekspert Akif Nəsirlinin sözlərinə görə, bu böyük problemdir və bu heç zamanında Beynəlxalq Bankda da kökündən həll edilməyib: “Bu yeni problem deyil və bunun kökü dərindir, bu məsələ birdəfəlik həll edilməlidir. Azərbaycan banklarının hamısı bu gündədir, demək olar ki, eyni səviyyədədir. Bizim bankların birbaşa ölkə daxilindəki köçürmələri, əməliyyatları beynəlxalq sistemə qoşulmayıb. SWİFT olsa da, ölkənin SWİFT-i müəyyən səviyyədədir. Bankın özünün təşəbbüsü ilə aparılan köçürmələr, qaytarılmalar yalnız beynəlxalq sistemə qoşulub. Bir də pul köçürmə şirkətləri var ki, onlar sistemə SWİFT vasitəsilə qoşulub. Onlar da öz xərcləri, yəni kommersiya formasında beynəlxalq çıxışa qoşulublar. Əslində, hazırda dünyanın inkişaf edən ölkələrində bu cür problem yoxdur. Məsələn, insanlar dünyanın istənilən ölkəsinə gedib oradan pensiyasını, maaşını, müavinətini ala bilir. Amma post-sovet məkanında bu məsələ öz həllini tapmayıb”.
A.Nəsirlinin fikrincə, bu problemi aradan qaldırmaq elə də çətin məsələ deyil, sadəcə olaraq məqsədli şəkildə vətəndaşların hüquqlarını məhdudlaşdırırlar. “Banklar vətəndaşların hüquqlarını məhdudlaşdırmaqla guya ölkədən xaricə çıxan vəsaitlərin qarşısını alırlar. Başqa təhlükəsizlik səbəbindənmi, yaxud nədənsə MDB məkanında bu çıxış problemdir. Bircə Baltikyanı ölkələr bu sistemə qoşulub və vətəndaşlar bütün gəlirlərini istənilən Avropa ölkəsində, MDB məkanında ala bilir. Bir də səhv etmirəmsə, Ukrayna, Moldava da bu sistemə qoşulub. Azərbaycanda da Beynəlxalq Bank çox qısa müddətdə bu sistemə qoşuldu, sonradan isə Beynəlxalq Bank qoşulmanı dayandı və vətəndaşları bu xidmətdən məhrum etdi. İndi Beynəlxalq Bankdan pensiya alanlar da xaricdə kartları ilə pensiyalarını çəkə bilmirlər. Bu banklar tərəfindən vətəndaş hüquqlarının məhdudlaşdırılamasıdır, vətəndaşa problem yaratmaqdır. Əslində, bu problem çox tezliklə öz həllini tapmalıdır ki, yaşlı insanlarımız əziyyətdən xilas olsunlar”.
A.Nəsirlinin sözlərinə görə, Azərbaycanın beynəlxalq maliyə sisteminə qoşulmasının zamanıdır və bu arzulanandır.
İradə SARIYEVA
