Azərbaycan aqrar məhsulları üçün yeni satış bazarlarının tapılmasının zəruriliyi Rusiya ilə bağlı baş verən hadisələr fonunda yenidən özünü qabarıq büruzə verir. Qeyd edək ki, Rusiyanın Baytarlıq və Fitosanitar Nəzarət üzrə Federal Xidməti (“Rosselxoznadzor”) tərəfindən vaxtaşırı atılan addımlar da bu məsələni aktuallaşdırır.
Araşdırmalar göstərir ki, Azərbaycan yenə əvvəlki kimi daha çox Rusiyaya aqrar məhsullar göndərir. Amma ekspertlərin fikrincə, Avropa Birliyi və Yaxın Şərq bazarı ölkəmiz üçün daha potensiallı, gəlir gətirən bazarlardandır. Avropa Birliyinə ixrac imkanlarımız, xüsusilə də sertifikatlaşdırmanın və məhsul standartlarının genişlənməsi hesabına genişlənə bilər. Ümumiyyətlə, Avropa Birliyi Azərbaycan üçün potensial yeni bazarlardan biridir. Bu, 500 milyon istehlakçısı və alıcılıq qabiliyyəti kifayət qədər yüksək olan bir bazardır. Bundan başqa Körfəz ölkələri, xüsusilə aqrar məhsullarımızın ixracı üçün əlverişli bazarlardandır.
“Rusiya bazarı Azərbaycanın aqrar məhsullarının ixracı üçün böyük imkanlar yaratsa da, bir bazardan asılılıq həm də problem yaradır”
Qeyd etdiyimiz kimi, aqrar məhsullar əsasən Rusiya bazarına ixrac olunur. Kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı üçün bazarların şaxələndirilməsi, Rusiya bazarından asılılığın necə aradan qaldırılması barədə fikir bildirən iqtisadçı ekspert Pərviz Heydərov bildirdi ki, Rusiya bazarı Azərbaycanın aqrar məhsullarının ixracı üçün böyük imkanlar yaratsa da, bir bazardan asılılıq həm də problem yaradır: “Qeyri-neft ixracımızın böyük hissəsinin bu bazarın payına düşməsi yaxşı hal deyil. Xüsusilə d, aqrar məhsulların ixracında Rusiya bazarının üstünlük təşkil etməsi ölkənin iqtisadi təhlükəsizliyi üçün müsbət amil sayılmır. Rusiyanın iki ay bundan əvvəl Azərbaycandan pomidor idxalına qoyduğu qadağanı xatırlamaq istərdim. Hazırda ixrac, demək olar ki, tam bərpa edilib, amma vaxtaşırı bu cür problemin yaranması Azərbaycanda iqtisadiyyatı, yerli sahibkarlar üçün böyük çətinliklər törədir".
Ekspertin sözlərinə görə, Azərbaycan aqrar məhsullarının Yaxın Şərqə ixracını genişləndirə, eləcə də Avropaya ixrac edə bilər: “Bunun üçün isə fərqli yanaşmalar olmalıdır. Məsələn, ərəb ölkələrinin bazarlarında Türkiyə və digər ölkələr böyük paya malikdir. Uzaq məsəfə olduğu üçün logistika məsələsi də ortaya çıxır. Lakin ölkənin aqrar məhsullarının ixracının 20-30 faizinin ərəb ölkələrinin payına düşməsi Azərbaycan üçün mühüm yenilik ola bilər. Odur ki, Azərbaycan öz məhsullarının ərəb bazarlarında geniş təqdimatını etməlidir. Bu işi həyata keçirmək üçün isə vaxt lazımdır. Azərbaycan məhsulları bir müddət sonra ərəb bazarlarında yerini tuta biləcək, çünki bizim məhsullar çox keyfiyyətlidir. Bu istiqamətdə kompleks iş aparılmalıdır. Ümumiyyətlə, Azərbaycan məhsullarının Gürcüstana, İrana, ərəb ölkələrinə, Avropa İttifaqı ölkələrinə ixracını təmin edə bilərik".
P.Heydərov onu da əlavə etdi ki, hökumət sahibkarlar üçün digər ölkələrin bazarlarına çıxış imkanlarını asanlaşdırmalıdır: “Sahibkarlara müəyyən güzəşt edilməli, maliyyə dəstəyi, gömrük əməliyyatlarının sadələşdirilməsi kimi üstünlüklər verilməlidir. Aqrar məhsulların ixrac potensialından tam istifadə etmək istəyiriksə, biz xarici bazarlarda şaxələndirmə siyasətini genişləndirməliyik. Bu məsələdə sahibkarlar da böyük rol oynaya bilər. Lakin bir çox sahibkarlarda savadlılıq yetərli deyil. Sahibkarların çoxu rus dilini bildiyi üçün məhsullarının Rusiyaya ixracında maraqlı olur. Bununla yanaşı, xaricdə məhsullarımıza məhdudiyyət tətbiq ediləndə məhsullarımızı daxili bazara da sata bilmirik. Çünki həmin məhsulların maya dəyəri yüksəkdir. Bu, müəyyən zaman tələb edən məsələdir. Dövlət məhsulların reklamını təşkil etməklə yanaşı, sahibkarlarla güclü iş aparmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
