Bu gün Ukraynanın enerji bazarında əsas söz sahibi plan ölkələrdən biri qismində Azərbaycan çıxış edir. Xüsusən də Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) bu fonda fəaliyyəti ilə xüsusi diqqət cəlb edir.
Qeyd edək ki, SOCAR-ı hazırda Ukraynada "SOCAR Energy Ukraine" şirkəti təmsil edir. Azərbaycan bu şirkət vasitəsilə Ukraynaya indiyə qədər 300 milyon dollardan çox investisiya qoyub. Ukrayna ərazisində şirkətə məxsus 60-dan çox yanacaqdoldurma məntəqəsi və 4 neft bazası fəaliyyət göstərir. “SOCAR Energy Ukraine” şirkəti kiçik və orta ölçülü gəmilərin yanacaqla təminatı üçün Kiyevdə və Odessada 2 üzən yanacaqdoldurma məntəqəsini də işə salıb. Belə bir vaxtda bəlli olub ki, SOCAR Ukraynada fəaliyyət göstərən “Glusco” yanacaqdoldurma məntəqələri şəbəkəsini də alıb. Bunun nəticəsi olaraq “Glusco” yanacaqdoldurma məntəqələri yenidən fəaliyyətini bərpa edib. Ukrayna mətbuatının yazdığına görə, yanacaqdoldurma məntəqələri şəbəkəsinin yenidən fəaliyyətə başlamasına səbəb şirkətin sahibinin dəyişməsidir. Qeyd edilir ki, “Glusco” yanacaqdoldurma məntəqələrinin yeni sahibi SOCAR-dır: “Yaxın zamanda yeni sahib yanacaqdoldurma məntəqələri şəbəkəsinin tam gücü ilə işləməsini təmin edəcək”. Ukraynada “Glusko” yanacaqdoldurma məntəqələri şəbəkəsinə 127 avtomobil yanacaqdoldurma kompleksi və altı neft bazası daxildir. Bunun sahibinin SOCAR olması Azərbaycana Ukrayna enerji bazarında mühüm üstünlüklər qazandırır. Xatırladaq ki, hələ bu ilin martında məlumat yayılmışdı ki, “Glusko” şəbəkəsinin sahibi Nisan Moiseyev “Rosneft” şirkəti tərəfindən Ukraynaya yanacaq tədarükünün dayandırılması barədə bəyanatdan dərhal sonra aktivi satışı çıxarıb. Ukraynada heç kəs satış barədə təklif almayıb. Moiseyev yalnız beynəlxalq şirkətlərə dəvət göndərib. Burada ən şanslı şirkət də məhz SOCAR olub. SOCAR “Glusko”nun yanacaqdoldurma məntəqələri şəbəkəsinin satışını “Rosneft” tərəfindən Ukraynaya neft məhsullarının tədarükü ilə bağlı imzaladığı müqavilə ilə kompleks şəkildə nəzərdən keçirib. “Rosneft” şirkəti SOCAR-a Ukraynaya çatdırmaq üçün neft satmağa razılıq verib. Bu fonda onu da qeyd edək ki, Azərbaycan hazırda Ukraynaya neft ixrac edən yeganə ölkədir. SOCAR-ın Ukraynadakı nümayəndəliyi olan “SOCAR Energy Ukraine” “Rosneft” şirkətinin məhsullarının Ukraynada ixrac operatorudur. Ukraynanın "Enkorr" portalı bildirir ki, “SOCAR Trading”in İsveçrə ofisi Ukraynadakı tərəfdaşları ilə satışa və əlaqəyə nəzarət edir. “Rosneft”in neft məhsullarının tədarükü üçün müqavilələr Kiprdə qeydiyyatdan keçən “SOCAR New Energy” şirkəti tərəfindən bağlanıb. “SOCAR Energy Ukraine” Ukraynada elektrik enerjisi doldurma məntəqələrinə da malikdir. Hazırda şirkətin 5 ədəd elektrik enerjisi doldurma məntəqəsi mövcuddur ki, bunlardan da 3 ədədi Kiyev-Odessa və Kiyev-Lvov yolunda yerləşir. Bu stansiyalarda avtomobilin batareyasını enerji ilə 20-30 dəqiqə ərzində doldurmaq mümkündür. 2021-ci ilin sonuna kimi mövcud olan elektrik enerjisi doldurma məntəqələrinin sayının 2 dəfə artırılması planlaşdırılır. Şirkətin pərakəndə satış istiqaməti üzrə direktoru İqor Orlov bildirib ki, şirkət elektrik enerjisi doldurma məntəqələrini ilk növbədə iri şəhərlərdə, daha sonra isə traslarda yaratmağı planlaşdırır: “Hazırda elektrik avtomobillərinin sahibləri milyonlarla əhalisi olan iri şəhərlərdə yaşayır, onları bir-biri ilə əlaqələndirmək lazımdır. Artıq elektromobillə Kiyevdən Odessaya rahat gedib-gəlmək olar. Müvafiq olaraq, şəbəkəmiz ilk növbədə iri şəhərlərdə elektrik enerjisi doldurma məntəqələrini inkişaf etdirəcək”.
Xatırldaq ki, SOCAR-ın Ukraynadakı nümayəndəliyi olan “SOCAR Energy Ukraine” şirkəti 2008-ci ildə açılıb. Şirkətin əsas fəaliyyəti neft məhsullarının topdan və pərakəndə, təbii qazın və aviasiya yanacağının topdan satışını həyata keçirməkdən ibarətdir. Hazırda şirkətin Ukraynanın 11 vilayətində 60-dan çox müasir yanacaqdoldurma kompleksi fəaliyyət göstərir. “SOCAR Energy Ukraine” Ukraynada həyata keçirilən sosial və mədəni layihələrə də sərmayə qoyuluşunu davam etdirir. İndiyə kimi SOCAR Ukraynada sosial və mədəni həyatın inkişafına 6 milyon dollardan çox sərmayə qoyub. “SOCAR Energy Ukraine” bu il də yeni sosial və mədəni layihələri maliyyələşdirməyi planlaşdırır. Bu layihələrə Azərbaycan dilinin, milli mətbəxinin, musiqisinin təbliği də daxildir.
Həmçinin Ukraynada yaradılan “SOCAR Ukraine” Ticarət Evi ölkəyə təbii qaz idxal edən ən iri özəl idxalçılardan biridir. Hadisələrin inkişafı göstərir ki, Azərbaycan təbii qaz məsələsində də Ukraynada hakim mövqe tuta bilər. Xüsusən də “Şimal axını-2” qaz kəməri ətrafında baş verənlər bunu qaçılmaz edir. Məsələ burasındadır ki, ABŞ “Şimal axını-2” kəmərinə sanksiya tətbiqini dayandırıb. Kiyev hesab edir ki, “Şimal axını-2” işə düşdükdən sonra Rusiya Ukrayna ərazisi ilə qaz nəql etməyəcək. Bu, Ukrayananı böyük gəlirdən məhrum edəcək və qaz təminatında yeni problemlər yaradacaq. Bu şəraitdə Ukrayna qaz təchizatında da problemlə üzləşəcəyini istisna etmir. Elə bununla bağlı Azərbaycan qazının Ukraynaya nəqli də aktuallaşır. Artıq müəyyən müddətdir Azərbaycan təbii qazının Ukraynaya sıxılmış və ya maye vəziyyətində nəqli imkanları müzakirə edilir. Bundan başqa, “Cənub Qaz Dəhlizi”ndən Ukraynanın qaz idxalı da ötən ildən gündəmdədir. Ekspertlər bildirir ki, bu ilin ikinci yarısında Azərbaycan qazı Bolqarıstana nəql ediləcək. Bu fonda Bolqarıstandan Azərbaycan qazını Ukraynaya nəql etmək problem deyil.
Tahir TAĞIYEV
