İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə görülən işlər, həyata keçirilən tədbirlər bu yerlərin artıq abadlıq-quruculuq mərkəzinə çevrilməkdə olduğunu göstərir. Eyni zamanda, qurulacaq infrastruktur bu ərazilərin Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin güclənməsində də mühüm rol oynayacağını deməyə əsas verir. Xüsusən də Horadiz-Ağbənd dəmir yolu xəttinin təməlini qoymaqla yeni dəmir yolu infrastrukturunun yaradılması bu prosesə mühüm təkan verəcək amillərdən hesab edilir.
Heç şübhəsiz, bu sektorda ən böyük layihə Azərbaycanı Naxçıvanla birləşdirəcək Mehri nəqliyyat-kommunikasiya infrastrukturu olacaq ki, hazırda bunun üçün hazırlıq işləri aparılır. Bunu strateji əhəmiyyət daşıyan layihə kimi dəyərləndirən ekspertlər onun qardaş Türkiyə ilə Azərbaycan arasında xüsusi əhəmiyyətli kommunikasiya olacağını bildirir. Elə Türkiyə-Azərbaycan Biznes Forumunda çıxışı zamanı baş nazir Əli Əsədov da məsələyə eyni prizmadan yanaşıb. Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığının bütün sahələrdə inkişafına yeni təkan verildiyini deyən baş nazir bildirib ki, bu, ölkələrimiz arasında ticarət dövriyyəsinin, sərmayə qoyuluşunun, turist səfərlərinin artmasına, xalqlarımızın bir-biri ilə daha da yaxınlaşmasına imkan yaradacaq: “Əminik ki, bu işbirliyi davam edəcək. Azərbaycan artıq 3+3 formatında yeni regional əməkdaşlıq platforması təklif edib. Bu platformanın mühüm tərkib hissəsi Naxçıvandan keçməklə Azərbaycan və Türkiyəni birləşdirəcək yeni dəhlizdir”.
Ekspertlər bildirir ki, Azərbaycan Vətən müharibəsindəki qələbəsi ilə Qərbə və Şərqə çıxışın qovşağında yerləşən və əzəli torpağı olan Qarabağı azad etməklə qonşu ölkələr sırasında özünün geosiyasi, geoiqtisadi kursunu daha çox dəqiqləşdirmək imkanı qazanıb. Bütün bunlar ərazi bütövlüyünü bərpa edən Azərbaycana regional, daha çox da beynəlxalq səviyyədə iqtisadi, siyasi, sosial-mədəni üstünlüklər qazandırdı. Bununla yanaşı, “Şimal-Cənub” və “Şərq-Qərb” dəhlizlərinin qovşağında yerləşməsi Azərbaycanın həm Xəzər-Qara dəniz hövzəsində və Cənubi Qafqazda, həm də Orta Asiya və Yaxın Şərqdə məqsədyönlü geoiqtisadi fəaliyyət göstərmək kimi imkanlar qazanmasına səbəb olub. Hazırda Qarabağ kimi geoiqtisadi dəyərlərə malik olan ərazinin regional və beynəlxalq perspektivliyini yüksəldən, yaxın və uzaq xarici ölkələrlə əməkdaşlıq əlaqələrinə müsbət təsir göstərən amillər daha çox regionun təbii-mineral ehtiyatları, Şimalla Cənub, Qərblə Şərq arasında mövcud nəqliyyat-kommunikasiya və tranzit imkanları ilə bağlıdır. Hesab edilir ki, Azərbaycan işğaldan azad etdiyi Qarabağ regionunun iqtisadi potensialını və milli təbii resurslarını nəzarət altına almaqla Cənubi Qafqazda daha güclü ölkəyə çevrilib. Belə ki, hazırda Azərbaycan Cənubi Qafqazın insan resurslarının 60 faizinə, yanacaq-enerji, dağ-mədən, təbii-mineral və münbit torpaq resurslarının 90 faizinə, iqtisadi potensialın isə 80 faizinə malikdir. Bütün bunlar göstərir ki, Qarabağ regionu da daxil olmaqla, Azərbaycanda müasir, mütərəqqi sənaye və aqrar istehsalla yanaşı, çox əhəmiyyətli logistika və ticarət qovşağına çevrilmək imkanları daha da artıb. Ölkənin strateji coğrafi mövqeyindən səmərəli istifadə etməklə tranzit yüklərin ölkə ərazisindən keçən nəqliyyat dəhlizlərinə cəlb olunması, Qarabağ bölgəsində də logistika və ticarət mərkəzlərinin yaradılması ölkəmizin iqtisadi mövqeyini daha güclü hala gətirir.
Milli Məclisin deputatı Vüqar Bayramov da məsələyə bu prizmadan yanaşaraq bildirir ki, Vətən müharibəsində qazandığımız zəfər Azərbaycanın regional mövqeyini, eləcə də strateji əhəmiyyətini daha da artırmaqla yanaşı, ölkəmiz üçün yeni bir mərhələnin başlanğıcı oldu. Deputat qeyd edib ki, Azərbaycan artıq quruculuq və bərpa mərhələsinə qədəm qoyur: “Bu, eləcə də Azərbaycan iqtisadiyyatının bütövləşmə və iqtisadi inkişafdakı dayanıqlığın uzunmüddətli dövr üçün qorunub saxlanması anlamına gəlir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə xeyli sayda və region üçün əhəmiyyətli olan infrastruktur və investisiya layihələrinin reallaşması ondan xəbər verir ki, Azərbaycan özünün nəqliyyat və logistik imkanlarından istifadə etməklə regional haba çevrilməkdədir. Yeni təməli qoyulan Horadiz-Ağbənd dəmir yolu xətti regionda nəqliyyat və logistik xidmətlərin inkişafı baxımından vacib hesab olunur. Uzunluğu 100 kilometr olacaq dəmiryol xətti vətəndaşların bərpa və yenidənqurmadan sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə gediş-gəlişinin təmin olunmasına, alternativ nəqliyyat xidmətlərinin təklif olunmasına imkan verəcək. Eyni zamanda, dəmir yolu qərb bölgələrilə Naxçıvan arasında artıq formalaşmaqda olan dəhlizin istifadəyə verilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Nəzərə alaq ki, dəhliz “Şərq-Qərb” nəqliyyat dəhlizinə inteqrasiya olunacaq. Bu isə ondan xəbər verir ki, bu, həm ölkədaxili, həm Azərbaycan üzərindən daşınan beynəlxalq yüklərin, həm də sərnişinlərin sayının artmasına imkan verəcək”.
Ekspert hesb edir ki, Azərbaycan üçün beynəlxalq yükdaşımalar növbəti mərhələdə qeyri-neft sektorunun prioritet istiqamətlərindən biridir: “İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə infrastrukturun formalaşması Azərbaycanın beynəlxalq yükdaşımalardan daha çox gəlir əldə edəcəyi anlamına gəlir. Naxçıvanla dəhlizin açılması, dəmir yolu şəbəkəsinin inteqrasiyası iş adamlarının istehsal etdikləri məhsulları Naxçıvan bazarına, oradan isə Türkiyə və Avropa bazarlarına çıxara bilmələrinə şərait yaradacaq. Bu, həm də Qərbdən-Şərqə, Şərqdən-Qərbə Azərbaycan üzərindən yüklərin daşınmasına imkan verəcək. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu istifadəyə verildikdən sonra yeni dəhlizin formalaşması mövcud infrastruktur baxımından ölkəmizin regional mövqeyini gücləndirir. Növbəti mərhələdə işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə həyata keçirilən quruculuq işləri məşğulluğun təmini, iqtisadi inkişafın böyüməsi və Azərbaycanın regiondakı mövqeyinin daha da güclənməsinə imkan verəcək”.
Ramil QULİYEV
