BMT-nin ticarət və inkişaf konfransı illik hesabatını dərc edib. Hesabat dünyada illik onlayn ticarətin inkişafına həsr olunub. 152 ölkədə onlayn ticarətin həcmini dəyərləndirən hesabatda Azərbaycan 65-ci pillədə qərarlaşıb.
Azərbaycan bu dəfə 60 bal toplayıb. Azərbaycanda ən yaxşı reytinq poçt etibarlılığı göstəricilərinə (82 bal) və internet istifadəçilərinin payına (81 bal) verilib. Azərbaycan mobil ödəmələr üçün hesabı olan sakinlərin payı baxımından 29 bal, internet serverlərinin təhlükəsizliyi baxımından isə 49 bal toplayıb. Ölkələrdə elektron alış-verişin inkişaf səviyyəsini qiymətləndirmək üçün əsas UNCTAD mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanmış və hesabatda qeyd edildiyi kimi, elektron ticarətlə ən çox birbaşa əlaqəli dörd göstəricidən ibarət olan “B2C E-commerce Index” göstəricisidir. Bunlar mobil ödəmə hesabı olan sakinlərin payı, əhali strukturundakı internet istifadəçilərinin payı, poçt etibarlılığı və təhlükəsiz internet serverlərinin mövcudluğudur. Hər bir göstərici 100 ballıq şkala üzrə qiymətləndirilib və dörd göstəricinin ədədi orta yekun indeks olub.
Hesabat müəllifləri 2020-ci ildə reytinqdə birinci yerə 95,9 bal indeks alan və artıq sabiq lider Niderlandı ikinci sıraya salan İsveçrəni qoyublar. “Top-10”da, həmçinin, Danimarka, Sinqapur, Böyük Britaniya, Almaniya, Finlandiya, İrlandiya, Norveç və Honkonq da var. ABŞ 12-ci, Çin 55-ci yerdə qərarlaşıb. Türkiyə reytinqdə 57-ci, İran 44-cü yeri tutub.
MDB ölkələrindən Ermənistan 84-cü, Qırğızıstan 97-cı, Özbəkistan 107-ci, Tacikistan 121-ci yerdə olmaqla Azərbaycandan geridədirlər.
Ümumilikdə, Azərbaycanın əldə etdiyi göstərici yaxşıdır. Bütün bunlarla yanaşı, daha hansı işlər görülməlidir ki, Azərbaycan növbəti hesabatlarda mövqeyini bir qədər də yaxşılaşdırsın?
“Elektron ticarət geniş yayılsa, bu, vergi yığımlarının həcminə də müsbət təsir edəcək”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazov hesab edir ki, bununla bağlı bir sıra işlər görülməlidir. Onun fikrincə, elektron ticarət informasiya sistemlərindən istifadə edilməklə malların alqı-satqısı, xidmətlərin göstərilməsi və işlərin görülməsi üzrə həyata keçirilən fəaliyyət növüdür: “Bu fəaliyyət növünə əsasən internet mühitində insanlar müəyyən sistemlərlə ərzaqdan tutmuş, avtomobilə qədər müxtəlif növ məhsulları pul qarşılığında satın alırlar. Elektron ticarətin inkişafının əsasında müasir və əlçatan internet infrastrukturu, inkişaf etmiş logistika, elektron ödəmə sistemləri, optimal vergi-gömrük tənzimlənməsi, maarifləndirmə dayanır. Dünyanın bir çox ölkəsində tətbiq edilən bu alqı-satqı əməliyyatı ilə istehlakçı evindən, iş yerindən və ya hər hansı digər bir məkandan internetə qoşularaq alış-veriş edə bilər. Bu zaman vaxt itirmir və rahat seçim etmək imkanı əldə edir. Azərbaycanda ilbəil elektron ticarətin inkişafı müşahidə edilir. Əvvəlki illərdə bu elə də böyük deyildi. Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, biz hələ də bəzi ölkələrdən geri qalırıq. Ona görə də daha öncül yerlərdə qərarlaşmaq üçün elektron ticarətin əhəmiyyəti ilə bağlı maarifləndirmə işi gücləndirilməlidir. Bununla belə, dövlət bu sahədə ƏDV-ni ən azı 5-6 il müddətinə ləğv etməlidir. Həmçinin, ƏDV-yə cəlb edilməyə görə dövriyyə limitini artırmalıdır. Hazırda bu limit 200 min manatdır. Elektron ticarətlə məşğul olanlar üçün bu göstərici 500 min və ya 1 milyon manata qədər artırılmalıdır. Digər tərəfdən, elektron ticarətlə bağlı bəzi gömrük güzəştləri bu sahənin inkişafına stimul verəcək”.
Ekspert onu da qeyd etdi ki, elektron ticarət geniş yayılsa, bu, vergi yığımlarının həcminə də müsbət təsir edəcək.
Vidadi ORDAHALLI
