Zamin durmaq borc öhdəliyini bölüşmək deməkdir. Krediti götürən şəxs borcunu qaytara bilmədiyi halda, bütün borc öhdəlikləri onun üzərinə düşür. Belə olduğu halda, krediti götürən şəxs üçün nəzərdə tutulan bütün öhdəliklər zamin üçün də keçərlidir. Krediti götürən şəxs borcu qaytara bilmədikdə zamin həmin borcu ödəmək məcburiyyətində qalır.
Zaminlərin sayının çox olması o deməkdir ki, bəzi insanların zaminlik hüququnu bilmədən zamin durması indi onlar üçün ciddi bir öhdəliyə çevrilib. Minlərlə insan var ki, görmədiyi, xərcləmədiyi krediti, sadəcə, zamin durduğu üçün ödəmək məcburiyyətindədir.
Ancaq bu hal kömək üçün kredit götürən şəxsə zamin dayananların narazılığına səbəb olur. Son zamanlar məhkəmə qərarı ilə bankdan kredit götürən şəxslərə zamin duranların maaşının 50 faizədək hissəsinin tutulması ciddi narazılığa səbəb olur. Belə ki, maaşlarının 50 faizi tutulduqdan sonra həmin şəxslərin sosial vəziyyəti çətin olur.
“Zaminlik müqaviləsi adı altında müştərək kredit müqaviləsi bağlanır və eyni məsuliyyət həm hüquq subyektinin, həm də zaminin üzərinə qoyulur”
Hüquqşünas Səməd Vəkilov bildirdi ki, banklar zamin duran şəxslərə zaminlik müqaviləsi adı altında müştərək kredit müqaviləsinə imza çəkdirirlər: “Hazırda məhkəmə icraatında olan zaminlik müqavilələri ilə bağlı ciddi problemlər mövcuddur. Ona görə ki, zaminlik müqaviləsi adı altında müştərək kredit müqaviləsi bağlanır və eyni məsuliyyət həm hüquq subyektinin, həm də zaminin üzərinə qoyulur. Məhkəmə icra prosesində isə krediti götürən subyekt kənarda qalır, borcun zamin tərəfindən ödənilməsi məcburi qaydada həyata keçirilir. Lakin məhkəmə qərarının icrası ilə bağlı məsələlərdə zaminlərin ailə durumu, iş şəraiti heç bir halda nəzərə alınmır. Onu da qeyd edim ki, borclu olan şəxsin yetkinlik yaşına çatmayan uşaqları varsa, məhkəmə icraçısı onların minimum maddi təminatının ödənilməsi üçün ailənin gəlirlərini nəzərə almalıdır. Hesab edirəm ki, məhkəmə qərarlarının icrası ilə bağlı qanunvericiliyə yenidən baxılmalıdır.
Kreditin ödənilməsi ilə bağlı məhkəmə qərarlarında zamin duran şəxslərin özünün və ailə üzvlərinin yaşayışı üçün lazım olan minimum vəsaitlə bağlı qaydaların gözlənilmədiyi nəzərə alınmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
