ABŞ və Rusiya arasında “Şimal axını-2” qaz kəməri ilə bağlı çəkişmənin cari il ərzində daha da şiddətlənəcəyi proqnozlaşdırılır. Buna səbəb ABŞ-ın yeni administrasiyasının da bu layihəyə qarşı sərt mövqedən çıxış etməsidir. ABŞ portalı olan “trumpet.com” yazır ki, Moskvanın iqtisadi cəhətdən güclənməsini əngəlləmək üçün ABŞ “Şimal axını-2” layihəsini sıradan çıxarmaqda israrlıdır: “ABŞ prezidenti Donald Trampın administrasiyası dövründə Almaniya seçim qarşısında qalmışdı: ABŞ, yoxsa Rusiya ilə əməkdaşlıq etmək? Bu durumda ABŞ-ın sanksiyaları “Şimal axını-2” qaz kəmərinin tikintisini müvəqqəti olaraq dayandırdı.
Amma Co Baydenin ABŞ-da prezident səlahiyyətlərinin icrasına başlamasından sonra Rusiyanın “Fortuna” gəmisi Baltik dənizində qaz kəməri ilə bağlı işə başladı. Elə həmin gün polis Rusiyada etiraz aksiyasında iştirak edənləri sərt şəkildə döydü və həbs etdi. Burada xüsusi qeyd edilməlidir ki, “Şimal axını-2” Rusiyaya böyük fayda verir və rejimin xalqı əzməsinə daha da şərait yaradır. Üstəlik, onun faydası təkcə Rusiya ilə məhdudlaşmır. Layihə tamamlanan kimi Rusiya Ukraynanı öz təbii qaynaqlarından məhrum edəcək və bununla da bu ölkəni təslim olmağa məcbur edəcək”. Bütün bunlar fonunda ABŞ Dövlət Departamenti “Şimal axını-2” layihəsinə dəstəyə görə tətbiq edələn mövcud sanksiyalar paketinin genişləndirilməsi barədə Avropa şirkətlərinə xəbərdarlıq edib. Qeyd edilir ki, ABŞ bəzi şirkətləri mövcud risqlər barədə məlumatlandırmağa çalışır. Xatırladaq ki, Dövlət Departamenti sonuncu dəfə ötən ilin oktyabr ayında “Şimal axını-2” üzrə sanksiyalar paketini genişləndirib. Qurumdan bildirilib ki, bu proses layihənin tam dayandırılmasınadək davam edəcək. Rusiya rəsmilərinin sözlərinə görə, layihə üzrə işlər artıq 93% tamamlanıb və yaxın gələcəkdə Avropa ölkələrinin dəstəyilə sona çatdırılacaq. Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedyev qeyd edir ki, Moskva "Şimal axını-2" layihəsini müdafiə etmək üçün məhkəmə mexanizmlərindən istifadə edə bilər: "Hər bir halda buna ehtiyac yaranarsa, əlbəttə ki, məhkəməyə müraciət etmək mümkündür. Ancaq əvvəlcə hansı məhkəməyə müraciət olunacağını anlamaq lazımdır. Belə məsələlərə hansı məhkəmələrdə baxıldığını araşdırmaq lazımdır. Yəqin ki, potensial olaraq Amerika məhkəmələrinə müraciət etmək olar, ancaq bu çox uzun sürə bilər və biz ABŞ məhkəməsinin bu məsələdə obyektiv mövqe tutacağından əmin deyilik". Bununla yanaşı, o qeyd edib ki, özü həmişə məsələlərin məhkəmə yolu ilə həllinə tərəfdar olsa da, bu məqamda dövlət və biznes liderlərinin mövqeyi daha mühümdür: "Onlar öz sözlərini deməlidir".
Medvedyev qaz kəmərinin tikintisinin tamamlanacağına şübhə olmadığını da bildirib, çünki bütün ölkələrin buna ehtiyacı var. Onun fikrincə, Almaniya bu məsələdə daha qətiyyətli mövqe tutmalıdır: "Almaniya Federativ Respublikasından olan həmkarlar ümumiyyətlə bu barədə açıq danışırlar. Əgər onlar qəti mövqe tutsalar, tarixdə bəzən baş verdiyi kimi suverenliklərinin bir hissəsini qurban verməsələr, şübhəsiz, kəmərin tikintisi tamamlanacaq. Üstəlik, işlərin 90%-dən çoxu görülüb və bu layihəyə külli miqdarda pul sərf olunub. Bir daha vurğulayıram: bütün ölkələrin buna ehtiyacı var". Medvedyev onu da qeyd edib ki, ABŞ-ın yeni administrasiyasının məsələyə münasibətdə necə mövqe tutacağını bilmir, bununla belə, yeni dövlət katibi Entoni Blinkenin "Şimal axını-2" layihəsinə təzyiq göstərməyə davam etmək və icrasına son qoymaq lazım gəldiyini dediyindən xəbərdardır: "Yəni bu məsələdə ABŞ administrasiyasının prioritetləri dəyişməyib. Ancaq siz bilirsiniz ki, mən həmişə bir mövqedən çıxış etmişəm: istənilən halda qərar qəbulunda iqtisadi dəlillər bu cür siyasi gerçəklikləri qabaqlayır. İqtisadi dəlillər isə mövcuddur, həm bizdə, həm də avropalılarda. Odur ki, məncə iş başa çatdırılacaq. Sadəcə müddət məsələsi var. Yəqin, bir az da səbr etməli olacağıq". Bu açıqlama bir daha təsdiq edir ki, “Şimal axını-2” kəmərinin inşası yenə ləngiyəcək. Avropada isə qaza tələb getdikcə artır. Hazırda Avropaya tam yeni mənbədən yalnız Azərbaycandan qaz daxil olur. Belə görünür ki, yaxın tezlikdə də başqa mənbə olmayacaq. Ona görə Avropa Azərbaycandan daha çox qaz almaqda maraqlıdır. Eyni zamanda, Avropanın əsas istəyi Azərbaycan üzərindən digər mənbələr hesabına qaz tədarükünə nail olmaqdır. Hazırda bu məsələdə Avropanı maraqlandıran əsas məsələ Türkmənistan və İran qazını Azərbaycan üzərindən idxal etməkdir. Azərbaycanla Türkmənistanın Xəzər dənizində “Dostluq” yatağının karbohidrogen resurslarının birgə kəşfiyyatı, işlənilməsi və mənimsənilməsi haqqında Anlaşma Memorandumunun imzalamasından sonra türkmən qazı ilə bağlı məsələ əhəmiyyətli dərəcədə həllini tapıb. Hazırda İran qazının da Azərbaycan üzərindən nəqli ilə bağlı işlər aparılır. Bütün bunlar o deməkdir ki, Azərbaycan "Şimal axını-2" layihəsi ilə bağlı problemlər fonunda Avropa üçün daha əhəmiyyətli ölkəyə çevrilir.
Samirə SƏFƏROVA
