Beynəlxalq Əmək Təşkilatının (BƏT) pandemiyanın əmək bazarına təsiri ilə bağlı hesabatı yayılıb. Hesabatda qeyd olunur ki, koronavirus infeksiyası ilə əlaqədar olaraq dünyada elan edilən pandemiya səbəbindən 225 milyon insan işini itirib. Hesabatda o da qeyd olunur ki, 2020-ci ildə pandemiya səbəbindən dünya üzrə iş vaxtının 8.8 faizi ixtisar olunub ki, bu da 225 milyon iş yerinə bərabərdir.
“COVID-19 və əmək bazarı” adlı məruzədə deyilir ki, 2020-ci ildə pandemiya əmək bazarına sarsıdıcı zərbə vurub. 2019-cu ilin dördüncü rübü ilə müqayisədə 2020-ci il ərzində iş vaxtı itkisi 8,8 faizə bərabər olub. 255 milyon iş yeri itirilib. Bu, 2009-cu ildəki qlobal maliyyə böhranı dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə təqribən dörd dəfə çoxdur. Buraya pandemiya şəraitində çalışanların iş vaxtının qısaldılması və misli görünməmiş işsizliklə bağlı itkilər daxildir. 114 milyon nəfər iş yerini itirib. Bu insanların 71 faizi ya tətbiq olunan məhdudiyyətlərə görə işləyə bilməyən, ya da artıq ümidini üzərək iş axtarmaqdan əl çəkmiş adamlardır. Nəticədə əmək gəlirləri 8,3 faiz və ya 3,7 trilyon dollar azalıb. Bu, qlobal ÜDM-in 4,4 faizinə ekvivalentdir.
Hesabatda ölkəmizlə bağlı müsbət fikir yer alıb. Qeyd olunur ki, Azərbaycanda əmək bazarının qorunması ilə bağlı effektiv siyasət həyata keçirilir.
“Azərbaycanda əmək bazarının qorunması, əmək ehtiyatlarının məşğulluğunun təminatı ilə bağlı effektiv idarəetmə siyasəti həyata keçirilir”
Professor Elşad Məmmədov bildirdi ki, pandemiyadan sonra dünya iqtisadiyyatındakı böhran əmək bazarında da əksini tapıb: “Dünya iqtisadiyyatında mövcud olan struktur böhran əmək bazarındakı böhranın da struktur məzmunlu olmasını şərtləndirir. Məlumdur ki, bir sıra ixtisaslar və peşələr, faktiki olaraq, əmək bazarından sıxışdırılır, onların aktuallığı itir. Bu ağrılı proses kifayət qədər dərin və uzunmüddətli olacaq. Bununla yanaşı, iqtisadi maariflənmə baxımından da bizi yeniliklər gözləyir. Mikroiqtisadi səviyyədə mütəxəssislərin hazırlığı üçün, şübhəsiz ki, daha çevik, daha mobil təhsil sektoruna ehtiyac var. Hesab edirəm ki, bu məsələ təhsil menecmenti ilə məşğul olan insanların diqqətindən kənarda qalmamalıdır. Əmək bazarının yenidən formalaşması prosesi dövlətin ciddi dəstəyi olmadan effektiv ola bilməz. Bu cür böhranlı şəraitdə iqtisadiyyatda dövlətin rolunun artırılması labüddür”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, Azərbaycan son illərdə reallaşdırılan sosialyönümlü idarəetmə siyasəti ilə bir çox çağırışa adekvat reaksiya verə bilir. Azərbaycanda əmək bazarının qorunması, əmək ehtiyatlarının məşğulluğunun təminatı ilə bağlı effektiv idarəetmə siyasəti həyata keçirilir. Əhalinin geniş təbəqələrinin sosial müdafiəsi prioritet təşkil edir. Son illər ərzində əmək və sosial müdafiə sahəsində aparılan institusional və kadr islahatları ölkədə keyfiyyətcə yeni yanaşmanın ortaya çıxmasını şərtləndirib. Bunun sayəsində ölkədə sosial müdafiə baxımından həm şəffaflıq güclənir, həm ədalət prinsipləri bərqərar olur, həm də sosial xərclər effektiv şəkildə artırılır ki, bu da əhali ilə dövlət qurumları arasında qarşılıqlı inamın qurulmasına şərait yaradır. Onu da qeyd edim ki, alıcılıq qabiliyyətinin yüksəlməsi ilə daxili bazarın qorunmasına imkan qazanırıq. Bu da dayanıqlı və qabaqlayıcı inkişaf üçün Azərbaycana olduqca böyük potensial üstünlüklər verməkdədir. Ona görə də əmək bazarının qorunması, sosial müdafiənin idarəetmə baxımından prioritet təşkil etməsi, insan kapitalının inkişafı ilə bağlı məsələlər ölkənin iqtisadi həyatının prioritetlərini təşkil edir”.
Günel CƏLİLOVA
