Vamiq Şükürov: "Bəzi cəzaların da yüngülləşdirilməsi çox böyük effekt verəcək"
Azərbaycanda mülkiyyət əleyhinə olan cinayətlərin törədilməsi zamanı cinayət məsuliyyəti yaradan məbləğin 5 dəfə, yəni 100 manatdan 500 manatadək artırılması nəzərdə tutulub. Bu, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Milli Məclisə təqdim etdiyi Cinayət Məcəlləsinə kompleks dəyişiklikləri əhatə edən qanun layihəsində əksini tapıb.
Qanun layihəsinə əsasən, Cinayət Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş, böyük ictimai təhlükə törətməyən, ehtiyatsızlıqdan törədilən və bir sıra digər cinayətlər, ümumilikdə 10-dan artıq cinayət tərkibi dekriminallaşdırılıb. Bir çox əməllər cinayət kateqoriyasından inzibati xəta kateqoriyasına keçmiş olacaq.
Cinayət Məcəlləsinin ümumilikdə 140-dan artıq maddəsində azadlığın məhdudlaşdırılması alternativ cəza növü kimi sanksiyalara daxil edilib. Bundan əlavə, daha 80 cinayətin sanksiyasına azadlıqdan məhrum etməyə alternativ olan cərimə və digər cəzalar daxil edilib.
Bundan əlavə, qanun layihəsinə əsasən, Cinayət Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş sanksiyalar təftiş edilərək 80-dən artıq cinayətə görə müəyyən edilmiş azadlıqdan məhrumetmə cəzasının hədləri azaldılıb. Nəticədə 35 cinayət əməli az ağır cinayət kateqoriyasından böyük ictimai təhlükə törətməyən cinayətlər kateqoriyasına, 6 cinayət əməli isə ağır cinayətdən az ağır cinayətlər kateqoriyasına keçirilib.
Eyni zamanda, Cinayət Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş zərərçəkmiş şəxslə barışma institutu daha da təkmilləşdirilib, 20-dən artıq cinayət üçün zərərçəkmiş şəxslə barışmaqla və ziyanın ödənilməsi şərti ilə cinayət məsuliyyətindən azadetmə imkanı müəyyən olunub.
Ümumilikdə, bütün bu yeniliklər hansı hüquqi nəticələrə gətirib çıxara bilər?
Məsələyə münasibət bildirən hüquqşünas Vamiq Şükürov buna müsbət prizmadan yanaşdı: "Həqiqətən də bir sıra cinayətlərin dekriminallaşdırılmasına ehtiyac var. Nəinki böyük ictimai təhlükə törətməyən, hətta az ağır cinayətlərdə belə, (daha çox əmlak cinayətləri ilə bağlı - oğurluq, dələduzluq, talama və mənimsəmənin digər formaları) daha yüngül cəzalar verilsin. Bunu biz uzun müddətdir gözləyirik. Bir müddət əvvəl Prezident penitensiar sistemin inkişafı ilə bağlı fərman verdi. O fərmanda sözügedən məsələlər nəzərdə tutuldu. Yəni daha çox həbslə bağlı olmayan cəzalar verilsin. Həbs əvəzinə digər qətimkan tədbirləri seçilsin. Daha çox azadlıqdan məhrumetmə ilə bağlı olmayan cəzalar verilsin. Hətta bununla bağlı xüsusi bir xidmətin yaradılması da nəzərdə tutuldu. Ümumilikdə, 10-dan artıq cinayət tərkibinin dekriminallaşdırılmasının müəyyən qədər müsbət nəticəsi olacaq. Çünki ən azı 10 cinayət tərkibi dekriminallaşdırılırsa, bu həddən artıq yaxşı bir şeydir. Bütövlükdə, cinayət tərkiblərinin dekriminallaşdırılmasına ehtiyac var. Bəzi cəzaların da yüngülləşdirilməsi çox böyük effekt verəcək".
Vidadi ORDAHALLI
