Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla ABŞ prezidenti Donald Trampın xeyli vaxtdır gözlənilən və nəticələrinə cidid ümidlər bəslənən görüşü başa çatıb.
KİV-in məlumatına görə, sözügedən görüş cəmi 20 dəqiqə çəkib. Nəzərə alınsa ki, iki lider arasındakı bu görüş Türkiyə tərəfi üçün əsas iki taleyüklü məsələ ilə bağlı çox önəmli idi, ən azı vaxt baxımından bu məsələlərə lazımi diqqətin ayrıldığı şübhə doğurur. Həmin məsələlərdən birincisi və ən önəmlisi son dövrlər ABŞ-ın Suriyada tutduğu mövqe, daha konkret desək, Türkiyənin düşmən elan etdiyi YPG-nin ABŞ tərəfindən dəstəklənməsidir. Məlumdur ki, PKK-nın silahlı qolu olan YPG son zamanlar ABŞ-ın ciddi dəstəyini alır və sözügedən ölkə bunu Suriyada İŞİD-ə qarşı mübarizəsinin tərkib hissəsi elan edib. Bu kontekstdə ABŞ silahlı qruplaşmaya silah və texnika ilə yardım etdiyini də gizlətmir. Türkiyə tərəfi isə bir terrorçu şəbəkənin məhv edilməsi üçün digər terror qruplaşmasını silahlandırmağı ağlasığmaz adlandırır. İki ölkə liderinin cəmi 20 dəqiqəlik görüşündə bu cür ciddi məsələyə nə qədər diqqət ayıra bildiyi məhz bu cəhətdən maraq doğurur.
Görüşdə diqqət ayrılması gözlənilən digər məsələ isə, təbii ki, Fətullah Gülənlə bağlıdır. Məlumdur ki, Türkiyədə çevriliş cəhdinin baş verdiyi ötən ilin 15 iyul hadisələrinin ardından Ankara təkidlə Vaşinqtondan ABŞ-ın Pensilvaniya ştatında yaşayan dini lider Fətullah Gülənin qaytarılmasını tələb edir. Lakin həmin hadisələrdən bir ildən bir qədər az vaxt keçsə də, Ankaranın tələbi ən müxtəlif səbəblərdən yerinə yetirilmir. Daha dəqiqi, ABŞ Gülənin ekstradisiyası üçün yetərli səbəbin olmadığını, Ankara isə bundan ötrü kifayət qədər sənədin Vaşinqtona göndərildiyini bəyan edir. Ötən müddət ərzində prezidentlərin görüşünün baş tutması həm də bu cəhətdən maraq doğururdu və Türkiyə mətbuatı məsələyə marağını zaman-zaman gündəmə gətirirdi. Lakin görünən o ki, sözügedən görüş bu məsələdə də maraqlı tərəfləri məyus edəcək.
İki lider arasında baş tutan görüş dünyanın aparıcı dövlətlərinin də maraq prizmasında idi və onun hansı nəticələrə gətirəcəyi diqqətlə izlənirdi. Amma belə görünür, 20 dəqiqəlik görüşün ardından ekspertlər nəticələrdən deyil, nəticəsizlikdən danışmalı olacaq. Belə ki, artıq bir çoxları görüşün qısamüddətli olması səbəbindən gözlənilən nəticələrin əldə olunmadığı qənaətindədir. Rusiya Milli Araşdırma Universiteti politologiya kafedrasının baş müəllimi Leonid İsayev yazır ki, hazırda ABŞ-la Türkiyə arasındakı münasibətləri birmənalı adlandırmaq olmaz, çünki son vaxtlar zaman-zaman onlar arasında ən müxtəlif məsələlərlə bağlı problemlər ortaya çıxır. Prezidentlərin son görüşünü şərh edən ekspertin qənaətincə, tərəflər arasında ortaq məxrəcə gəlinməməsinin isə çox sadə səbəbi var – “ABŞ Dövlət Departamenti kadr vakuumu yaşayır”. Belə ki, onun sözlərinə görə, burada Vaşinqtonun Yaxın Şərq strategiyasını dəqiq müəyyən edəcək şəxs yoxdur və o üzdən münasibətlərdə də qeyri-müəyyənlik hökm sürür. Bu halda isə ciddi nəticələr verəcəyinə ümid edilən görüşün cəmi 20 dəqiqə sürməsi əslində Türkiyə üçün taleyüklü məsələlərin “ötəri baxışla” üzərindən keçildiyi qənaəti yaradır.
Sözügedən mərkəzin digər eksperti Aleksandr Kirpiçev isə bildirir ki, 20 dəqiqəlik görüş tərəflər arasında müzakirə oluna biləcək məsələlərin az olduğundan xəbər verir. Bu isə o deməkdir ki, yuxarıda qeyd olunan əsas məsələlərin müzakirəsi ya sonraya saxlanıb, ya da üzərindən keçilib. Hər iki hal isə Ərdoğan – Tramp görüşünün əhəmiyyətinə ciddi kölgə salır...
Samirə
