Kamran Əsədov: “Hesab edirəm ki, peşə təhsili müəssisələri regionlarda daha çox açılıb istifadəyə verilməlidir”
Elə insanlar var ki, onlar ali təhsil ala bilmir, onların peşə təhsilinə cəlb edilməsi zəruri bir hal kimi meydana çıxır. Hər bir insanın istənilən sənətə, peşəyə yiyələnməsi təhsildən keçir. Son illər Azərbaycan təhsilinin vacib istiqamətlərindən birini peşə təhsili təşkil etməkdədir. Artıq bir neçə ildir Azərbaycanda peşə təhsilinin müasir dünya standatlarına uyğun şəkildə qurulması sahəsində işlər görülür.
Bu gün elə peşə və sənətlər var ki, dünya çapında onlara münasibət dəyişib, onlar ya sıradan çıxıb, ya da müasirləşdirilib. Məlum olduğu kimi, paytaxt Bakı da daxil olmaqla, respublikamızın bir neçə bölgəsində Regional Peşə Tədris Mərkəzi fəaliyyət göstərir. Artıq Göyçayda və Gəncədə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Regional Peşə Tədris Mərkəzi son illər beynəlxalq və milli əmək bazarının tələblərinə cavab verən kadrların hazırlığını həyata keçirmək yolunu tutub.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, peşə hazırlığı işinin maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi istiqamətində görülən işlər müsbət qarşılanmalıdır. Onlar bildirirlər ki, Regional Peşə Tədris Mərkəzində ətraf rayonların sakinləri peşə, sənət öyrənir, bu sahədə təhsil alırlar. Qeyd edək ki, sözügedən mərkəzlərdə çilingər, qaynaqçı, xalçaçı, bərbər, plastik məmulatlardan yığıcı çilingər, çörəkçi, qənnadçı və s. peşələr üzrə peşə hazırlığı və əlavə təhsil kursları təşkil edilir.
Ekspertlər hesab edirlər ki, bu isə, öz növbəsində, bölgədə iş axtaran şəxslərin yeni peşə bacarıqlarına yiyələnməklə əmək bazarına daha asan daxil olmalarında, əmək bazarında tələb və təklifin uyğunlaşdırılmasında öz müsbət rolunu oynayır.
Vurğulanır ki, bu mərkəzlərdə yaradılan maddi-texniki baza sağlamlığı normal olan insanlarla yanaşı, əlilliyi olan şəxslərin də peşə hazırlığına cəlb edilməsinə şərait yaradır. Bu mərkəzlərin müxtəlif peşələr üzrə lazımi texniki və tədris vəsaitləri ilə təmin olunduğunu deyən ekspertlər bildirirlər ki, burada sinif otaqları, emalatxanalar, yataqxana, kitabxana, akt zalı, bufet və s. yaradılıb. Bu mərkəzlərdə gənclərin tornaçı, əl ilə elektrik qaynaqçısı, suvaqçı, frezerçi, dərzi, katibə-makinacı, inşaatçı-rəngsaz, bənna, ərzaq malları satıcısı, elektrik-montyoru, dülgər və s. sənət və peşələrə yiyələndiyini deyən ekspertlər vurğulayırlar ki, bu proqramlar Təhsil Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilib.
Təhsil eksperti Kamran Əsədov bizimlə söhbətində bildirdi ki, son illər regional peşə tədris mərkəzilərinin açılması və peşə təhsili alması üçün gənclərin bura cəlb edilməsi çox müsbət haldır. Ekspert bildirdi ki, bu, müasir əmək bazarının tələblərinə cavab verən peşə və sənət sahiblərinin hazırlanmasında mühüm rol oynayır. Bu mərkəzlərin regionlarda açılmasının müsbət tərəflərini qeyd edən K.Əsədov hesab edir ki, ali təhsil ala bilməyən gənclər öz rayonlarından kənara çıxmadan peşə və sənət öyrənirlər. Azərbaycanda peşə təhsilinin inkişaf dövründən danışan K.Əsədov qeyd etdi ki, əvvəlki illərdə də ölkəmizdə bu sahəyə böyük diqqət yetirilib: “XIX əsrin ortalarından ölkəmizin bir sıra bölgələrində müxtəlif sahələr üzrə peşə təhsili müəssisələri fəaliyyət göstərib və onların şəbəkəsi daha da genişlənib. Peşə təhsilinin inkişafının yüksəliş dövrü ulu öndər Heydər Əliyevin hakimiyyət illərinə təsadüf etmişdi.
1990-cı illərin əvvəllərində ölkənin sosial-iqtisadi həyatında baş verən hadisələr bu sahənin inkişafına da mənfi təsir göstərdi, peşə təhsili müəssisələrinin maddi-texniki bazası sıradan çıxmağa başladı və peşə təhsili sistemi tamamilə dağılmaq təhlükəsi ilə üzləşdi.
Peşə təhsili və təlimi sistemində bir sıra problemlər mövcud olsa da, aparılan məqsədyönlü islahatlar və iqtisadiyyatda müşahidə edilən müsbət meyllər bu sistem qarşısında yeni tələblər qoyub. Bu baxımdan yeni inkişaf mərhələsində olan iqtisadiyyatın prioritet istiqamətləri üzrə məqsədlərin reallaşdırılması sahəsində ilk peşə-ixtisas təhsilinin rolunun və statusunun artırılması ölkə rəhbərliyinin həyata keçirdiyi sosial siyasətdə mühüm yer tutur.
Hazırda Təhsil Nazirliyinin nəzdində 24 minə yaxın şagirdin təhsil aldığı 99 ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisəsi fəaliyyət göstərir ki, bu müəssisələrdə 5,5 mindən çox işçi çalışır. Bundan başqa, digər qurumların da nəzdində peşə təhsili mərkəzləri fəaliyyət göstərirlər”.
K.Əsədov qeyd etdi ki, 2016-cı ildə Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə Bakı şəhərində 26 təhsil müəssisəsinin bazasında 11, Gəncə şəhərində 6 təhsil müəssisəsinin bazasında 2 Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzi yaradılıb. “Ümumilikdə isə cəmi 32 ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisəsinin bazasında 13 Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzi yaradılıb.
Azərbaycanın peşə təhsili və təlimi sektorunun 2020-ci ilədək strateji baxışı ölkədə əmək bazarının tələblərinə cavab verən mühəndis-pedaqoji heyətə, yenilənmiş təhsil proqramlarına (kurikulumlara) və peşə standartlarına malik optimallaşdırılmış müəssisələrdən ibarət peşə təhsili və təlimi sisteminin formalaşdırılmasından ibarətdir” - deyən K.Əsədovun sözlərinə görə, bu sektorun 2025-ci ilədək dövr üçün uzunmüddətli strateji baxışı isə əmək bazarının tələblərinə cavab verən peşə standartları və təhsil proqramları (kurikulumlar) əsasında ixtisaslı işçi qüvvəsi hazırlayan, hər bir sektor üzrə işəgötürənlərlə sıx əməkdaşlıq əlaqələrinin qurulduğu, funksional peşə təhsili və təlimi müəssisələrinə malik peşə təhsili sisteminin formalaşdırılmasıdır.
K.Əsədovun bildirdiyinə görə, artıq pambıqçı, baramaçı, tütün ustası ixtisaslarına kadr hazırlığı həyata keçirilir: “Vacib bir məsələni də qeyd etmək istəyirəm ki, əmək bazarının tələbatını daha dolğun təmin etmək məqsədilə cari tədris ilində “İlk peşə-ixtisas təhsili üzrə ixtisasların Təsnifatı”na iqtisadiyyatın prioritet inkişaf istiqamətləri üzrə 15 yeni ixtisas əlavə edilib və təsnifatda mövcud olan, lakin hazırlanmasına yeni başlanan 10 ixtisasın adı da daxil olmaqla, 154 ixtisas üzrə şagird qəbulu planı müəyyən edilib. Həmçinin, rayonların ixtisaslaşması, ənənəvi kənd təsərrüfatı sahələrinin bərpa edilməsi ilə bağlı keçən tədris ilindən pambıqçı, baramaçı, tütün ustası ixtisaslarına kadr hazırlığı həyata keçirilir. Hesab edirəm ki, peşə təhsili müəssisələri regionlarda daha çox açılıb istifadəyə verilməlidir. Bu həm yerli əmək bazarının peşəkar səviyyədə təşkil olunmasına, həm də gənclərin təhsilə cəlb olunmasına müsbət təsir göstərəcək. Həmçinin, məşğulluğun təmin edilməsinə geniş şərait yaradacaq. Çünki öz ətrafında çox böyük kontingenti toplaya biləcək. Bu gün regionlarda buna ciddi şəkildə ehtiyac var”.
İradə SARIYEVA
