Adil Qeybulla: “Xəstəlik nə qədər vaxtında aşkar olunarsa, müalicə imkanları da o qədər yüksək olar”
Azərbaycanda 2010-cu ildə vərəmlə xəstələnmə göstəricisi hər 100 min nəfər əhaliyə 53 idisə, hazırda bu rəqəm 39-a enib. Bunu mətbuata açıqlamasında Elmi-Tədqiqat Ağciyər Xəstəlikləri İnstitutunun (ETAXİ) direktoru, professor Həqiqət Qədirova deyib. Onun sözlərinə görə, ölkədə ilkin aşkarlanmış vərəm hallarında da 21 faiz azalma müşahidə olunur.
Vərəm əleyhinə müəssisələrin maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi, vərəmin müayinə, diaqnostika, müalicə və profilaktikası üzrə müasir üsulların tətbiqi, xəstələrin dərman preparatları ilə təminatı və s. hesabına vərəmdən ölüm hadisələri da azalır. 2010-cu illə müqayisədə vərəmin gecikmiş və yayılmış formalarının sayı da 2 dəfə azalıb.
H.Qədirova onu da qeyd edib ki, ölkənin 3 bölgəsində - Gəncə, Quba və Zaqatalada institutun mikrobioloji laboratoriyaları işə salınıb. Mingəçevir, Xaçmaz, Sabirabad, Lənkəran, Şəki, Yevlax və s. rayonlarda da yeni laboratoriyaların təşkili planlaşdırılır.
Qeyd edək ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının statistik məlumatına əsasən, dünyada il ərzində 9 milyondan artıq insan vərəm xəstəliyinə tutulur və 1,8 milyon insan həmin xəstəlikdən vəfat edir. Hesablamalara görə, vərəm dünya üzrə ən çox ölümə səbəb olan 10 xəstəlikdən biridir.
Müşahidələr göstərir ki, Azərbaycanda bu istiqamətdə bir sıra işlər görülüb. Azərbaycan o ölkələrdəndir ki, vərəm infeksiyası aktuallığını saxlamaqdadır. Lakin bu problemin həlli üzərində iş aparılır. Vərəm diaqnozu qoymaq çox asandır. Saat yarımın içində vərəm mikrobunu tapıb dərmanlara həssaslıq testi edilir. Bu imkan verir ki, lazım olan adekvat müalicəni etmək mümkün olsun. Vərəm xəstəliyinin müalicəsi, formasından asılı olaraq, minimum 6 ay, davamlı vərəm infeksiyası hallarında isə maksimum 24 ayadək davam edə bilər. Vaxtında müalicə kursunu keçəndə şəxs vərəmdən tam azad olur.
Bütün bunların fonunda maraqlıdır, bəs ekspertlər Azərbaycanda vərəmli xəstələrin sayının azalmasını nə ilə əlaqələndirirlər? Sözügedən məsələni dəyərləndirən tibb elmləri doktoru, professor Adil Qeybullanın fikrincə, Azərbaycanda vərəm xəstələrinin müalicəsi üçün dövlət tərəfindən şərait yaradılıb: “Bunun üçün müvafiq proqramlar da hazırlanıb. Bununla bağlı bir sıra tədbirlər görülüb. Nəticədə bu xəstəliyə tutulanların sayında azalma var. Nəzərə almaq lazımdır ki, vərəm xəstəliyi ölkəmizə Rusiya xəstəxanalarından başlanğıc götürüb. Məsələ ondadır ki, Azərbaycandan xeyli gənc adam uzun müddətdir Rusiyada fəaliyyət göstərir. Onlar daimi miqrasiya durumundadırlar. Ümumiyyətlə, bu xəstələrin sayı bütün dünya üzrə artır. Bu zaman həmin xəstələr adi vərəm dərmanlarına tabe olmurlar. Onlar üçün yeni qrup preparatlar işlənib hazırlanır. Bütün bunlar da ciddi narahatlıq doğurur. Yəqin ki, bununla bağlı Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyələri və proqramları var. Müvafiq qurumlar onlarla əlaqədə olub, bu işləri lazımınca qura bilərlər. Sovet dövründə vərəm xəstəliyi ilə bağlı dispanserizasiya üsulu var idi. Bunun sayəsində o zaman xeyli xəstənin erkən aşkara çıxarılması mümkün olurdu. Əslində, dispanserizasiya o qədər də uğurlu üsul deyildi. Lakin xəstələrin erkən aşkarlanmasına köməklik göstərirdi. Azərbaycana gedib-gələn əhalinin, xüsusilə uzun müddət Rusiyada olub, sonradan ölkəmizdə yaşamaq istəyən şəxslərin dispanserizasiyası çox vacibdir. Vərəm əleyhinə bir proqram təşkil olunmalıdır, həmin proqram əsasında da müayinələr həyata keçirilməlidir ki, xəstələr vaxtında aşkar olunsun. Xəstəlik nə qədər vaxtında aşkar olunarsa, müalicə imkanları da o qədər yüksək olar. Bundan başqa, yeraltı keçidlərdə, pis ventilyasiya olunan yerlərdə ventilyasiyanı təmin etmək, əhalini maska ilə gəzməsi üçün maarifləndirmək çox vacibdir”.
Vidadi ORDAHALLI
