Zeyvənin lap yaxşı vaxtı idi. Dağlar qoynunda, yaşıl meşələrin ovcunda yerləşən Zeyvə kəndi Aydının dədə-baba kəndi idi. Deyirlər ki, insan da ağac kimidir, kökündən rişələnib qol-qanad açır, bar verir, ildırıma, tufana sinə gərir. Aydın uşaq vaxtı kəndə gələndə bura çox tez alışır, tay-tuşları ilə oynayırdı. Bu kəndin dünya görmüş qocaları Aydının gözündə qollu-qanadlı palıd ağacına bənzəyirdi, üzləri qırış-qırış, xatirələri şirin, nağılları bir aləm.
Aydının Zeyvədə qohumları, yaxınları yaşayırdı. Odur ki, atası onları həmişə kəndə gətirir, ayaqlarını torpaqda bir az da bərkitmələri üçün yurdu onlara sevdirirdi.
Aydının əmisi oğlu Vüqar Aydını düşündükcə, xəyallarında gah keçmişə gedir, gah da bu günün acı ayrılıq əzabı ilə üz-üzə gəlirdi. Əmisi oğlu nə yaşadı ki... Vüqar hər dəfə kəndə gedəndə gözləri hər yeri axtarırdı ki, bəlkə Aydını gördü. Ümumiyyətlə, o, Aydının düşmənə can verməsini heç cür ağlına sığışdırmırdı. Çünki əmisi oğlu düşmənin ən zəif nöqtələrini əzbər bilirdi.
- Özünü niyə güllə qabağına atdı ki? Axı o, erməni hiyləsini, məkrini hamıdan yaxşı bilirdi. Özü deyirdi ki, qətiyyən ermənilərə etibar etmək olmaz. Çünki onlar goreşən kimi həmişə altdan-altdan işlərini görürlər.
Aydının məzarını ziyarətə gedərkən onun məzarı üstündə dəstə-dəstə güllər gördü Vüqar. Ona elə gəldi ki, güllər dilə gəlib danışacaq. Çünki hər gül bir rəng çalırdı. Vüqar aldığı qərənfilləri o biri güllərin üstünə qoydu. Sonra nə qədər boylandısa, molla gözə dəymədi ki, yasin oxutsun. Duanı könlündən gələn sözlərlə özü oxudu. Aydının məzarı qarşısında sükuta dalan Vüqarın qulağına səs gəldi. Arxaya dönəndə bir dəstə məktəblinin şəhidin məzarını ziyarət etməyə gəldiyini gördü. Ehtiram əlaməti olaraq gələnlərin qarşısına çıxdı. Müəllimə və şagirdlər əllərində gül dəstəsi Aydının məzarını ziyarət etdilər. Tarix müəlliməsi üzünü Vüqara tutaraq soruşdu:
- Yəqin hərbçi dostlarındansınız? Onlar Aydının məzarını ziyarət etmək üçün tez-tez gəlirlər. Hər dəfə də özləri ilə çoxlu gül və Azərbaycan bayrağı gətirirlər. Biz burada bir neçə dəfə olmuşuq, onun məzarının üstündə çox vaxt bayraq görürük. Aydın mənim şagirdim olub. Həmişə onu xatırlayıram, şagirdlər onun döyüş yolunu əzbər bilir. Biz həftənin bazar gününü əsasən şəhidlərin məzarlarını ziyarət etməyə həsr edirik. Aydının qəbrini də ziyarət edirik. Buraya hər dəfə bir sinfin şagirdlərini gətirirəm. Uşaqlar şəhidin həyatını özlərinə bir nümunə sayır.
Müəlliməni dinləyən Vüqar dilləndi:
- Mənim Aydının əmisi oğluyam. Hərbçi dostları da, siz də sağ olun ki, belə bir qəhrəmanı unutmursunuz. O çox gözəl qohum idi. Qeyrətli vətəndaş, ləyaqətli gənc kimi hərbi xidməti seçdi. Onun həyatı əsl nümunə, örnəkdir.
Şagirdlər bir ağızdan Vüqardan xahiş etdilər ki, Aydından danışsın. Vüqar çaşıb qaldı. Aydından necə danışsın ki, igidin tamamilə həyatını, döyüş yolunu, qəhrəmanlığını tam təsvir edə bilsin. Aydın ancaq hərbçi deyildi, qohum idi, idmançı idi, qohumların sevimlisi idi.
- Uşaqlar, sizin istəyiniz mənim xəyallarımı lap uzaqlara apardı. O yerlərə apardı ki, orada Aydın sağdır, qayğısızdır. Uzun illərdir mənfur qonşularımız torpaqlarımızı işğal altında saxlayır. Düşmən həmişə çirkin oyun oynayır. Amma o dərk etmir ki, illərdir Azərbaycan xalqına qarşı oynadıqları öz başlarında çatlayacaq. Onsuz da Azərbaycan xalqı intiqam hissi ilə yaşayır və öz torpaqlarını düşməndən azad etməyə hər an hazırdır. Biz qisasımızı qiyamətə qoymayacağıq. Qələbəyə köklənən Azərbaycan Ordusu hər an öz canı, qanı bahasına işğal altındakı torpaqlarımızı düşməndən təmizləmək üçün himə bənddir. Uşaqlar, bu yolda şəhid olmaq hər bir zabit və əsgərin əsas amalıdır. Müharibə başlayandan indiyə qədər Vətən torpağı uğrunda çox oğullar şəhid olub, onlardan biri də əmim oğlu Aydındır ki, siz onu tanıyırsınız. Aydın hərbi xidmətdə olanda hər dəfə atasına deyirdi ki, ata, sənin üç yox, on üç oğlun var. O öz hərbçi yoldaşlarını da özünə doğma qardaş bilirdi.
- Aydının uşaqlığından danışın. O da hamı kimi idi? - deyə uşaqlar Vüqardan soruşdu.
- Aydın qətiyyən heç kəsə bənzəmirdi. O fərqli idi. Bizim kimi düşünmürdü, arzuları da, dünyaya baxışı da ayrı cür idi.
Uşaqlar diqqətlə Vüqara qulaq asır, onun ağzından çıxan hər kəlməni yaddaşlarına həkk edirdilər.
- Aydın haqqında danışmaq mənim üçün həm şərəfli, həm də məsuliyyətlidir. Çünki o elə bir yolun yolçusudur ki, bu barədə böyük Allah Qurani-Kərimdə özü söz açır. Allah-təala şəhidləri nəinki ölməz, hətta öz yanında ruziyə çatan siddiq bəndələrindən adlandırır. Doğrudan da Aydın kimi igidlər öz canları bahasına cəmiyyətdə ölümsüzlük irsi qoyub getdilər. Bu irsi öyrənmək və Aydın kimi igid oğulların qəhrəmanlıqlarını gələcək nəsillərə ötürmək bizim ən böyük vəzifəmizdir. Aydının uşaqlıq illəri, demək olar ki, mənimlə bir yerdə keçib. Hər yay tətilində mən və Aydın Şabranın Zeyvə kəndinə gedirdik. Bizim orada çox gözəl uşaqlıq illərimiz keçib. O illərdən qalan xatirələr mənim üçün çox əzizdir. Kənddə olanda Aydınla tez-tez meşəyə gedərdik, meşə alması, meşə armudu yığıb yeyərdik, təbiətə baxardıq, oynayardıq. Maraqlıdır ki, yığdığımız meyvələri evə gətirib qardaş malı kimi yarı bölərdik. Aydın həm də güclü idmançı idi. O hələ uşaqlıq illərindən güləşlə məşğul olurdu. Bizim babalarımız da kənddə pəhləvan kimi tanınmışdı. Əmimin də arzusu bu olmuşdu ki, Aydını da pəhləvan kimi böyütsün, o, babalarımızın peşəsini davam etdirsin. Hər yay kəndimizdə toy olanda "Cəngi" havası ilə Aydını meydana çıxarırdılar, o da meydanda dövr edər, güləşməyə rəqib axtarardı. Özündən böyüklərin kürəyini yerə vururdu. O, meydanda nərə çəkir, daha güclü rəqib axtarırdı. Kənddə yaşlı insanlar deyirdi ki, Aydın böyüyəndə güclü pəhləvan olacaq. O bizim nəslin fəxridir. Bir əmioğlu kimi həmişə onunla qürur duyuram. Hər yerdə onun haqqında danışır, onun qeyrəti, igidliyi ilə öyünürəm.
Uşaqlar, mən Aydına bir şeir həsr etmişəm. O şeiri oxuyum, siz də qulaq asın.
- Oxuyun, - deyə uşaqlar Vüqardan xahiş etdilər.
İgid Aydın, gizir Aydın
Kim deyir ki, sən ölmüsən,
Kim deyir ki, yox olmusan,
Bəlkə təzə doğulmusan.
Bu Vətənin dar günündə
Öz canınla, öz qanınla
Bu torpağa yoğrulmusan,
İgid Aydın, gizir Aydın.
İgidliklə, ərənliklə,
Cəsarətlə, şücaətlə
Aydınlığa çıxarmısan
Bu Vətəni, bu bəşəri.
Günaydın, gizir Aydın,
Bu millətə arxa oldun,
Fəqət, Tanrı səni seçdi,
El yolunda sınaq oldun,
Soyuq, qarlı səngərlərdə
Gecələri yatmayaraq
Oyaq oldun,
Çıraq oldun gözümüzə
Gözün aydın, gizir Aydın.
Uşaqlıqdan şirin-şirin
Xatirələr düşər yada,
Özün yoxsan bu dünyada,
Əmin oğlu Vüqar ilə
Alma, armud yığa-yığa
Dolaşırdın o bağçada,
Hər çiçəkdə, hər ağacda
İzin qalıb,
İzin Aydın, gizir Aydın!
Şagirdlər şeiri dinləyib kövrəldilər. Onlar da, öz növbələrində, Aydının məzarı başında Vətənə və şəhidlərə aid şeirlər söylədilər.
Vüqar şagirdlərdən ayrılıb evə gəldi. Çox fikirli və dalğın idi. Gənc yaşında torpağa qovuşan Aydının vaxtsız vəfatı onu yandırırdı. Hər dəfə kəndə gedəndə elə bilirdi ki, hamı ondan Aydını soruşacaq. Zeyvəlilər Aydınla fəxr edirdi. Bu kəndin igidləri çox idi. Tarixən zeyvəlilər öz qoçaqlığı, comərdliyi, düşmənə qarşı barışmazlığı ilə ad çıxarmışdılar. Zeyvə igidləri xalqın dar günündə silahlanıb həmişə öndə gedirdi. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulanda bu quruluşa qarşı çıxanlar arasında zeyvəlilər də vardı. Onlar qırmızı orduya qarşı vuruşmuşdular. Aydın da belə bir kənddən idi. Niyə deyirlər ki, alma budağından gen düşməz. Aydın da öz kəndinin adamları kimi qorxmaz və cəsur idi. Əlbəttə, Vüqar bütün bunları fikrindən keçirdikcə, keçən günlər bir-bir gözü qarşısından keçirdi. Aydının qəddi-qaməti, hərəkətləri, səsi Vüqara o qədər doğma idi ki...
Bir-bir düşər,
Atlanan bir-bir düşər.
Səninlə keçən günlər
Yadıma bir-bir düşər.
Bu bayatını vaxtilə babaları söyləyərmiş, Bu bir parça nisgil çələngi Vüqarın yadına hardan düşdü, özü də bilmədi.
Vüqar Aydın haqqında düşünəndə yadına Aydının kiçik toyu düşdü. Bütün uşaqlar Aydının başına toplaşmışdı. Hələ şəkilləri də vardı. O şəkillərdə Aydın uşaqlıqdan boylanırdı, elə Vüqar da.
- Ah gözəl uşaqlıq, nə ayrılıq dərdi çəkirdin, nə də ölüm, özümüz üçün şən-qayğısız yaşayırdıq.
Vüqar köks ötürdü. Aydının yarımçıq ömrü onun qəlbini yaralamışdı. Aydın həmişə ona arzularından danışırdı. Aydının arzuları qəhrəmanlıqla, torpaqla bağlı idi. Aydın Vüqarla hər dəfə görüşəndə deyirdi ki, əmioğlu, az qalıb, torpaqlarımızı düşməndən tezliklə azad edəcəyik.
Vüqar ağlından keçirdi ki, insan heç vaxt taleyindən qaça bilməz, çalışsa da bu mümkünsüzdür. Əslində, insan doğulduğu gündən haqqın dərgahına qovuşduğu günə qədər öz içindən kənara çıxa bilmir. Kimsə çıxa bilsə də, o mütləq çoxluğa bənzəməyən birisi olmalıdır ki, fədakarlıq göstərib fərqlənsin. O fikirləşirdi ki, gözünü belə qırpmadan canını Vətən yolunda qurban verən insanlar öz daxilindən çıxmağı bacaran insanlardır ki, onlar həmişə xatırlanır. "Belə insanlar Aydın kimi fədakarlardır", - deyə Vüqar pıçıldadı. Axşam düşmüşdü. Hər tərəf sakitlik idi. Vüqar çölə çıxdı. Hər tərəf qaranlıq idi. Nə yaman qaranlıq gecədir, - deyə öz-özünə danışdı. İti addımlarla irəliyə tərəf getməyə başladı. Fikrində əmisigilə getmək idi. Ürəyindən keçirdi ki, əmisi ilə diz-dizə oturub Aydından danışsınlar, Nicatla, Cavadla Aydını yada salsınlar. Bu gün Vüqarın bütün günü Aydınla bağlı olmuşdu, Aydın Vüqarın içinə günəş şəfəqi ilə axıb dolmuşdu. Ona elə gəlirdi ki, Aydının şəhid olması ilə dünyanın bir tərəfi boşalıb. Haqlı idi, hər insan özü bir dünyadı, Vüqarın dünyasında bir boşluq vardı. O boşluğu isə doldurmaq çətin idi. Vüqar həmişə Aydının səsini eşitmək istəyirdi. Telefonun yaddaşını axtarırdı ki, bəlkə Aydının səsini tapa bildi. Amma tapa bilmirdi. O, Aydını xatirəsi hopan şəkillərdə, bir də şəhidin uyuduğu məzarlıqda tapa bilirdi. Aydın əbədi yuxuya getmişdi.
- Deyirlər ki, Aydın kimi qəhrəmanlar dünyaya əsrlərdən sonra bir də qayıdır. Kaş Aydın bir də gələydi dünyaya, - deyə Vüqar ürəyindən keçirdi... Vüqar qaranlıqda irəliləyirdi. Birdən qəfil gözü əmisigilin pəncərəsinə qonan işığa sataşdı. İçində Aydının bu dünyaya bir də qayıdacağına bir ümid göyərdi...
İradə SARIYEVA
