Aydın şəhid olandan sonra qonşuların Əmirsoltan kişinin ailəsinə diqqəti daha da artmışdı. İllər boyu mehriban qonşu kimi yaşadıqları Abdullayevlər ailəsinə hər kəs hörmətlə yanaşırdı. Çünki bu ailə hamının xeyir-şərinə yarıyır, sevincinə sevinir, kədərinə yanırdı. Əmirsoltan kişi və Sevil ananın üç oğlu məhəllədə adı hörmətlə, sevgi ilə çəkilən cavanlardan idi. Onlar kiçik yaşlarından hərəkətlərinə, davranışlarına fikir verir, qonşunun buyruğuna çatır, yaşlı insanlara kömək edirdilər.
Hansı yaşlı qadın əlində zənbil binanın həyətində görünürdüsə, dərhal Nicat, Cavad, Aydın ona kömək edər, zənbilini evinə qaldırar, qulluğunda durardı. Hələ heç kəs bu üç qardaşdan hansısa bir nalayiq hərəkət görməmişdi. Çünki valideynləri onları elə tərbiyə etmişdi ki, uşaqları böyüyün-kiçiyin yerini bilir, artıq hərəkətə yol vermirdilər. Əmirsoltan kişinin oğulları məhəllədə yaşayan digər yaşıdlarından çox fərqlənirdi. Aydın isə tamamilə başqa bir oğlan idi.
Cəbhənin Tərtər istiqamətində düşmənlə üzbəüz mövqedə torpaqlarımızı, qız-gəlinimizin qeyrətini qoruyan oğullar sırasında Aydının da olması qonşuları qürurlandırırdı. Kişilər həyətdə bir yerə yığışıb söhbət edəndə, istər-istəməz, məhəllə cavanları haqqında da danışırdılar. Belə olanda həmişə söhbəti hərləyib-fırlayıb Aydının üstünə gətirirdilər.
Həyətdəki yaşlı kişilərdən biri həmişə deyirdi:
- Əmirsoltanın kiçik oğlu Aydını Allah saxlasın. Nə yaşı var, amma gedib torpaqlarımızı qoruyur. Aydın da başqaları kimi əsgərlikdən qayıtdıqdan sonra çayxana açıb işlədərək gündəlik çörək pulunu qazanardı. Maşallah, bacarıqlı oğlandır, amma gördünüz, əsgərlikdən gələndən bir az sonra hərbiyə qayıtdı.
Söhbətə başqa bir kişi də qoşulur:
- Öz aramızdır, Əmirsoltanın özü də vətənpərvər adamdır. Yadınıza gəlir, o vaxt qaçqınlar Bakıya gələndə Əmirsoltan nə qədər adama kömək etdi. A kişi, evindən pal-paltar, yorğan-döşək aparıb camaatı yerləşdirirdi, öz cibinin puluna çörək alıb verirdi camaata. Pis vaxtlar idi onda. Ermənistandan soydaşlarımız deportasiya olunanda onların xeyli hissəsi Günəşliyə pənah gətirmişdi, Əmirsoltan onlara da dayaq oldu.
Laçın qaçqını olan bir kişi Əmirsoltan kişinin Günəşli Mənzil-İstismar İdarəsində mühəndis işlədiyi dövrlərdən danışdı:
- Biz o vaxt qaçqın kimi bura gəldik. Əşyalarımızı ortalığa tökmüşdük, uşaqlarımız aclıqdan, susuzluqdan, yuxusuzluqdan əziyyət çəkirdi. Mənim rəhmətlik oğlum polisdə işləyirdi -deyən kişini qəhər boğdu.
Kişilər:
- Allah rəhmət eləsin, şəhidlər ölmür, - deyə kişiyə təsəlli olmağa çalışdılar.
Laçın qaçqınının oğlu sonradan şəhid olmuşdu. Odur ki, bu barədə danışanda kişi çox kədərlənirdi:
- Mənim polis oğlum Əmirsoltanın yanına gəlib kömək istəmişdi ki, böyük bir külfətlə küçədə qalmışıq. Onda Əmirsoltan kişi qoçaqlıq etdi, bizim ailəni də, digər ailələri də boş mənzillərə yerləşdirdi.
Belə söhbətlər həyətdə tez-tez edilirdi. Aydın məzuniyyətə gələndə qonşular hamısı onun başına toplaşırdı. Həmişə onu sorğu-suala tutur, ön xətdəki vəziyyətlə maraqlanırdılar.
Aydın həyətə girəndə həmişə ilk olaraq yaşlı insanlarla görüşürdü. Onların xeyir-duasını almaq, nəsihətlərini eşitmək istəyirdi. Yaşlı insanlara xüsusi münasibəti var idi onun.
Aydının şəhid olması xəbəri qonşulara çatar-çatmaz, uşaqdan-böyüyə qədər hamı həyətə qaçdı. Məhəlləni həyəcan bürümüşdü. Hər kəs igid Aydının şəhid olması xəbərini ürək yanğısı ilə qarşılayır, onun gənc yaşında torpağa getməsinə heyfislənirdilər. Aydının cənazəsini bütün Günəşli sakinləri qarşıladı. Ata-anasının ağrısına hər kəs dərman olmağa çalışırdı. Amma nə fayda, heç bir şirin söz oğul itkisinin açdığı dərin yaranı sarıya bilməzdi. Aydın dəfn olunandan sonra da qonşular tez-tez onlara baş çəkir, ailəsinə dayaq olmağa çalışırdılar. Hər kəsin bir arzusu var idi, Aydının adı əbədiləşdirilsin. Qonşular çox istəyirdi ki, Aydına büst qoyulsun, adına küçə, məktəb verilsin, binanın qarşısına xatirə lövhəsi vurulsun. İndi qonşular bir adama ünvan verəndə:
- Aydın Abdullayev vaxtilə yaşadığı binada yaşayırıq, - deyirdilər.
Aydının şərəfli adı binanın ünvanına çevrilmişdi.
Aydının xatirə lövhəsi binanın qarşısına vurulan gün qonşular hədsiz sevinirdi. Aydının xatirə lövhəsi vurulandan sonra qonşular hər gün blokdan çıxanda ayaq saxlayıb onunla "salamlaşır", gedəndə isə "sağollaşır"dı.
Gənclər də Aydıngilin blokuna girəndə əvvəlcə özünü düzəldir, papağını başından çıxarıb şəhidin xatirə lövhəsi önündən keçirdilər. Bu, məhəllədə bir qayda olmuşdu.
Bir gün yazağzı idi. Hava xoş olduğundan, həyətin kişiləri yenə bir yerə yığışıb nərd, domino oynayır, şirin-şirin söhbət edirdilər.
Qonşu Mürvət Əsədov avtobusdan düşüb həyətə girdi, qonşulara salam verib yuxarı qalxmaq istəyirdi ki, qonşular onu da söhbətə qoşmaq istədilər. Mürvət kişi onların əl çəkməyəcəyini görüb:
- İmkan verin əlimdəki zənbili evə qoyum, bir stəkan çay içib düşürəm. Yaman yorulmuşam. Bağda o qədər işim var idi ki...
Kişilər etiraz etmədi. Mürvət kişi tələsik addımlarla yuxarıya qalxdı. Dediyi kimi, az sonra həyətə düşüb qonşulara qoşuldu. Bu vaxt Əmirsoltan kişi Aydının xatirə lövhəsinin qarşısında dayanıb şəkli silirdi. Ata bunu özünə adət etmişdi, bloka girəndə də, çıxanda da Aydının xatirə lövhəsini silirdi.
Mürvət kişi Əmirsoltan kişini səslədi:
- Ay Soltan, bir bəri gəlsənə.
- Gəlirəm qadan alım, - deyən Əmirsoltan kişi onlara sarı gəldi. Altına bir kətil çəkib oturdu.
Mürvət kişi qonşusunun halı özündə olmadığını görüb ona təsəlli verdi:
- Ay Soltan, ay qardaş, dünyanın bir gözü ağlayır, bir gözü gülür. Özünü həlak etmə. Allah Aydına rəhmət eləsin, o belə tezliklə düşmənə can verəsi bala deyildi. Taleyin işidir. A kişi, sənin oğlun Vətən yolunda şəhid olub, Nicatın, Cavadın, nəvələrinin canı sağ olsun. Aydın onsuz da əbədi yaşayacaq. Bu həyətdə bizdən sonra yaşayanlar da Aydını yaddan çıxarmayacaq, onlar da onu əbədi olaraq yadda saxlayacaq. Hamımız bilirik ki, Aydın bizim gözümüzün qabağında böyüyüb, boya-başa çatıb. Ən yaxşı uşaqlardan biri idi. Heç kəs deyə bilməz ki, Aydından bir dənə xoşagəlməz hərəkət görmüşəm. O hamıdan seçilirdi, heç qardaşlarına da bənzəmirdi. Onun öz xasiyyəti vardı. Sakit təbiətli olsa da, mübariz oğlan idi. Aydın uşaqlıqdan aydın zəkası, gözəl tərbiyəsi, özünə inamı ilə seçilirdi. Bəzən uşaqlara deyirdim ki, kim o ağacın başına çıxa bilər? Bəziləri tərəddüd edirdi, amma Aydın cəld irəli çıxıb: "Mürvət əmi, mən çıxa bilərəm? Qoyun mən çıxım", - deyirdi. Çox cəsarətli, hünərli uşaq idi. Aydın həmişə sadə idi. Kim bir iş dalınca buyursaydı, mütləq gedib yerinə yetirərdi. Bu oğlanda olan bütün yaxşı xasiyyətlərin hamısı nümunə idi. İdmanla məşğul olurdu. Bəzən idmandan gec gəlirdi, qarşısına çıxan qonşulara sakitcə salam verib keçirdi. Əsgərlikdə olanda da Soltandan soruşurdum onu.
Əmirsoltan kişi söhbətə qarışır:
- Çox sağ ol, Mürvət kişi, Aydın sizin hamınızın xətrini çox istəyirdi. Evə zəng vuranda da mütləq qonşularla da maraqlanırdı. Hamınız sağ olun ki, oğluma belə böyük ehtiram göstərirsiniz.
Sakitcə onların söhbətinə qulaq asan digər qonşu Şükür İsgəndərov da söhbətə müdaxilə edir:
- Aydın elə bir gənc idi ki, onun kimilər indi o qədər də çox deyil. Mənim hərbi ilə əlaqəm var, Aydın haqqında elə maraqlı hadisələr bilirəm ki... Mən özüm hərbçi olmuşam. Bilirsiniz ki, Heydər Əliyevin məlum müraciətindən sonra Suraxanı rayonu könüllər batalyonunun şəxsi heyətlə iş üzrə batalyon komandirinin müavini kimi əvvəlcə Füzuli rayonunun 26 kəndinin işğaldan azad olunması uğrunda döyüşlərdə iştirak etmişəm, atəşkəs gününə bir gün qalmış Tərtər rayonunun Qapanlı kəndi ətrafında ağır döyüşlərdə yaralanmışam. Siz bir dünyanın işinə baxın ki, mən yaralandığım Qapanlıda Aydın şəhid oldu... O vaxt mən hərbi geyimdə evə bir neçə dəfə gəlmişəm. Aydın həmin vaxtlar uşaq idi. Mənim geyimimə çox maraqla, həvəslə baxırdı. Sonra iş elə gətirdi ki, mən onun idman müəllimi oldum. Asudə vaxtlarımızda Qarabağdan, döyüşlərdən, igidlərimizin qəhrəmanlığından danışırdım. Onun vətənpərvər gənc kimi yetişməsində mənim də əməyim olub. Odur ki, onunla həmişə fəxr edirəm. Aydın Tərtər camaatının qəlbində də, bizim qəlbimizdə də özünə böyük izlər qoyub. Aydın həm tələbəm olub, həm də qonşum, mən onun ürəyinə, ruhuna bələd idim. O hər an şəhid olmağa hazır idi.
Şükür müəllim danışdıqca, hər kəs maraqla ona qulaq asırdı.
Söhbətin şirin yerində həyətə bir xanım daxil oldu. O, taksidən düşər-düşməz, kişilər ayağa durdular. Həmin xanım Abdullayevlər ailəsinin evini soruşdu. Əmirsoltan kişi irəli yeriyib:
- Mən Aydının atasıyam, buyurun gedək evə, - dedi
Xanım Əmirsoltan kişi ilə yuxarı qalxdı.
- Mən Aydına orta məktəbdə dərs demişəm. Həm də əvvəllər sizin qonşuluqda yaşamışam, sonra burdan köçüb getdik. Bu günlərdə məktəbə gəlmişdim, divarda Aydının şəklini görüb çox pis vəziyyətə düşdüm. O mənim ən yaxşı şagirdlərimdən biri idi. Adım Kəmalədir.
Kəmalə xanımın gəlişi Sevil ananı bir qədər dirçəltdi:
- Çox sağ ol, qızım, bizi yada salmısan, Aydının şəhid olmağına indi yanmıram, çünki onu sizin kimi yada salan adamlar çoxdur. Elə bilirəm ki, Aydın yaşayır, yenə cəbhə xəttindədir. Onsuz da son illər o bizdən uzaqda olub.
- Çox sağ ol, ana, Aydını xatırlamaq borcumuzdur. Mənim bir neçə şagirdim qəhrəmanlıqla şəhid olub. Mən onların hamısının anasının ağ saçlarından və ağ üzündən öpürəm.
Müəllimə danışdıqca kövrəlir, dəsmalla göz yaşlarını silirdi.
Qadınlar çay süfrəsi arxasında danışır, dərdləşir, kədərlərini bölüşürdülər. Divardan isə Aydının əzəmətli şəkli müəlliməsinə və anasına baxırdı. Onun gözlərində qətiyyət, duruşunda vüqar var idi.
- Sevil ana, Aydın elə uşaqlıqdan vüqarlı idi. Həmişə qamətini dik tutub yeriyirdi. Heç vaxt onu boynuburuq, özünəqapanan görməmişdim. Həmişə öndə idi. Nə yaxşı ki, belə bir oğlanın başına sığal çəkib vaxtında ona xoş sözlər demişəm. Aydın Vətən üçün doğulmuşdu. O bu gün hər bir ailənin oğludur, hər bir ocaqda onun sevimli ruhu dolaşır. Şəhidlər xalqındır axı, ona görə də hər ocağı ziyarət edirlər.
Müəllimə gəlişi ilə Abdullayevlər ailəsinə həqiqətən də bir yüngüllük gətirdi. Ata-ana ürəkləndi ki, Aydın hər könüldə, hər ürəkdə yaşayır. Şəhidi xalq, dövlət yaşadır.
İradə SARIYEVA
