Xeyrəddin Qoca: "Heykəllərin vaxtaşırı yuyulması heç kimin yadına düşmür"
Vaqif Əliyev: "Bir heykəl illər boyu yuyulmasa..."
Yusif Məhəmməd Osmanoğlu: "Həmin abidələr bizim sərvətimiz sayılır"
Baba Vəziroğlu: "Biz o heykəlləşən dahiləri öz nadanlığımızla, biganəliyimizlə..."
Əhməd Qəşəmoğlu: "Kiçik bir qurum yaradılıb heykəllərə baxmaq səlahiyyəti verilsə..."
Heykəllər şəhərlərin pasportudur desək yerinə düşər. Dünyada elə şəhərlər var ki, onlar heykəllərinə görə məşhurdur və turistlər bu şəhərlərə o heykəllərə tamaşa etmək üçün gedir. Bakı da heykəllər şəhəri kimi tanınır. Cənubi Qafqazda ən çox heykəli olan şəhərlərdən biri Bakıdır. Bu gün Bakıda Azərbaycanın çox görkəmli ictimai-siyasi, ədəbiyyat, sənət, elm xadimlərinə heykəllər qoyulub. Xalq məhəbbəti qazanan şəxsiyyətlərə ucaldılan heykəllər şəhərimizin görkəminə əlavə gözəllik qatmaqla yanaşı, həm də xalqın və dövlətin keçmişimizə, şəxsiyyətlərimizə sayğısının bariz nümunəsidir.
Bu heykəllərin hər birində xalqın mədəniyyət tarixi yaşayır. Azərbaycanın görkəmli memar və heykəltəraşlarının əməyinin məhsulu olan heykəllər gənc nəslin dünyagörüşünün formalaşmasında önəmli rol oynayır, onları tarixi keçmişimizə bağlayır.
Heykəllər dövlət qayğısı və diqqəti sayəsində meydana gəlib. Ancaq təəssüf ki, dövlətimizin seçib fərqləndirdiyi, şərəfinə heykəl qoyduğu şəxsiyyətlərin heykəllərinə qulluq səviyyəsi qənaətbəxş deyil. Paytaxtın mərkəzi hissələrində qoyulan bir qisim heykəli müşahidə etdikdə görürük ki, onlar baxımsız vəziyyətdədir. Çoxunun üstünü toz basıb, quşlar batırıb, çirk üst-üstə yığılaraq heykəllərin görkəminə ciddi ziyan vurub. Heykəllərə qulluq göstərməyə məsuliyyət daşıyan, bu işi icra etməli olan qurumlar, şəxslər isə buna diqqətsiz yanaşır. Heykəllərin bir qisminin baxımsız vəziyyətdə olması, sözün əsl mənasında, bizə hörmət gətirmir. Nəzərə alsaq ki, Bakı bu gün turistlərin ciddi maraq göstərdiyi, tez-tez, axın-axın gəldiyi bir məkandır, əlavə olaraq da burada dünya miqyaslı beynəlxalq tədbirlər, idman yarışları keçirilir, onda gərək heykəllərə daha diqqətli olaq. Şəhərə gələn turist, qeyri-ixtiyari olaraq, heykəlləri də görür və onlar müşahidə edəndə ki, müəyyən heykəllər çirk içindədir, yəqin bizə elə də normal münasibət bəsləməyəcək.
"28 May" metrostansiyası paytaxtın mərkəzi hissələrindən birində yerləşir, bura da turistlərin tez-tez baş çəkdiyi ərazilərdən biridir. Metrostansiyanın yaxınlığında böyük ədibimiz Cəfər Cabbarlıya qoyulan heykəlin çirk içində olması turistlərə, təbii ki, xoş görünməz, elə bizim özümüz də bu məsələdən narahat olmalıyıq. Heykəlin üstünə quşlar qonur və bu, heykəlin batması, zibillənməsi ilə nəticələnir. Yaxşı olmazdımı ərazinin təmizliyinə məsul olanlar bu heykəli vaxtaşırı olaraq yuyub təmizləsin?!. Təbii ki, quş olan yerdə tullantılar da bol olur, amma zamanında təmizlənsə, heykəllər o vəziyyətə düşməz.
Biz bu natəmizliyi Hüseyn Cavidin, Səməd Vurğunun, Sabirin, Mirzə Fətəli Axundovun, Nizaminin, Nəsiminin, Xətainin, Yusif Məmmədəliyevin və digər dahi şəxsiyyətlərimizin heykəllərində də müşahidə etdik. Yağışa ümid olub o heykəllərin təmizliyini qorumamaq günahdır.
Heykəllərə qarşı göstərilən bu etinasızlıq təəssüf doğurur.
Qeyd edək ki, heykəllərlə bağlı əlaqədar qurumlardan mətbuata bildiriblər ki, heykəllərin yuyulub təmizlənməsi ilə yerli icra hakimiyyəti orqanlarının əlaqədar bölmələri məşğul olmalıdır.
Tanınmış yazıçı-dramaturq Xeyrəddin Qoca bizimlə söhbətində bildirdi ki, heykəllərə qarşı hörmətsizlik onu ciddi narahat edir: "Bakıda heykəllərə hörmətsizlik edilir. Heykəllərin vaxtaşırı yuyulması heç kimin yadına düşmür. Niyə? Bu heykəllər Azərbaycanın dahi şəxsiyyətlərinə qoyulub. Onlara münasibət yüksək səviyyədə olmalıdır. Düşünürəm ki, əlaqədar qurumlar bu məsələyə ciddi yanaşmalıdır. Təsəvvür edin ki, heykəllər nə gündədir, üstü zir-zibillə doludur, çoxunu toz basıb, quşlar heykəlləri batırıb. Onlara baxmaq lazımdır".
Heykəllərin çirk içində olmasının şəhərin gözəlliyinə xələl gətirdiyini bildirən X.Qoca hesab edir ki, dahi şəxsiyyətlərin heykəlləri vaxtlı-vaxtında yuyulub təmizlənməlidir: "Bu heykəllərin kimlərə aid olduğunu çox vaxt gənc nəsil bilmir. Onlara münasibət müsbət olmalıdır".
Ekoloq Vaqif Əliyev isə mətbuata bildirib ki, heykəllər mütəmadi olaraq təmizlənməlidir: "Çünki bu, ətraf mühit üçün də önəmlidir. Bir heykəl illər boyu yuyulmasa, çirklənsə, quşların nəcisinə batsa, ətraf mühitə də mənfi təsir göstərər, müxtəlif xəstəliklərin yaranmasına səbəb olar". Müsahibimizin sözlərinə görə, hazırda heykəllərin çoxu istirahət parklarındadır: "Yəni bu parklara insanlar istirahət etməyə, təmiz hava almağa gəlir. Ancaq çirkli, qoxu verən bir heykəlin olduğu parkda necə istirahət etmək olar?".
Şair Yusif Məhəmməd Osmanoğlu bizimlə söhbətində heykəllərə yüksək səviyyədə baxılmağın tərəfdarı olduğunu dedi: "Düşünürəm ki, dahilərimizə, ədiblərimizə və ümumilikdə büstü və heykəli qoyulan hər bir şəxsiyyətə hörmətlə yanaşmalıyıq. Təkcə heykəli qoymaqla deyil. Onu qoruyub saxlamağı da bacarmalıyıq. Ən azı ona görə ki, həmin abidələr bizim sərvətimiz sayılır. Azərbaycan dövləti üçün əhəmiyyət kəsb edən şəxsiyyətlərə ucaldılan abidələrə vaxtlı-vaxtında qulluq göstərilməlidir. Ola bilər ki, süni materiallardan hazırlanan abidələr gün işığından ağara və ya rəngini dəyişə bilər. Digər daş abidələrimizi toz basa bilər. Zamanla həmin abidələr təmizlənməlidir".
Əməkdar incəsənət xadimi, tanınmış şair Baba Vəziroğlu vurğuladı ki, bəzi heykəllərin baxımsız vəziyyətdə olması onu narahat edir. Bu işə məsul qurumların biganəliyinə şairin cavabı belə oldu: "O heykəlləri niyə yumalıyıq ki?... Kimə lazımdır onlar, kim tanıyır onları?... Bu gün millətə Sabir, Mirzə Cəlil, Cəfər Cabbarlı, Qara Qarayev, Rəşid Behbudov lazımdır?... Bizim Üzeyir Mehdizadəmiz var da, Üzeyir Hacıbəyovu neyniyirik?... Biz o heykəlləşən dahiləri öz nadanlığımızla, biganəliyimizlə o qədər çirkaba batırmışıq ki, onları yuyub təmizləməyə bütün Xəzərin suyu bəs eləməz... Nahaq yerə əziyyət çəkməyək...".
Tanınmış sosioloq, professor Əhməd Qəşəmoğlunun fikrincə isə, şəhərimizin bəzəyi olan heykəllərin yuyulub təmizlənməsi vacib bir məsələdir: "Təəssüflə qeyd edim ki, bu halın şahidi oluruq. Bu mənə də, digər ziyalılara da çox pis təsir edir. Bu heykəllərin yuyulub təmizlənməsi, vaxtaşırı səliqəyə salınması əsas məsələlərdən biridir. Bu həm də bizim o şəxsiyyətlərə rəğbətimizin açıq göstəricisi olardı. O heykəlləri quşlar pis günə qoyur, külək zir-zibili, toz-torpağı onların üstünə tökür. Amma onları təmizləyən yoxdur. Hesab edirəm ki, kiçik bir qurum yaradılıb heykəllərə baxmaq səlahiyyəti verilsə, bu problem birdəfəlik öz həllini tapar. O qurum heykəllərin təmizliyinə baxar. Bu hökmən lazımdır".
İradə SARIYEVA
