Şəxsi maraqlar bəşəriyyəti hara aparır?

Tarix: 09.01.2016 / 01:56
Bölmə: Sosial

Azərbaycanlı ixtiraçı-alim Rəsman Hacıyev çıxış yollarını necə görür?

Dünya alimlərinin və dövlət başçılarının Fransanın paytaxtı Parisdə 30 noyabr 2015-ci ildə BMT-nin qlobal iqlim dəyişikliyi ilə əlaqədar keçirdiyi konfransda həyəcan təbili ilə söylədikləri fikirləri azərbaycanlı ixtiraçı Rəsman Hacıyev on il öncə "Bakı-Xəbər" qəzetinin 17 avqust 2005-ci il tarixli nömrəsində dərc etdirdiyi məqalədə söyləyib və çıxış yollarını göstərib.

Lakin "Bakı-Xəbər"in 2005-ci ildə çap etdiyi məqaləyə maraq göstərən bir neçə Azərbaycan qəzetindən başqa nə o zaman, nə də indi buna əhəmiyyət verən yoxdur. Səbəb nədir? Problemin aktuallığını nəzərə alaraq ixtiraçının məqaləsini onun öz xahişi ilə təkrar oxucuların diqqətinə çatdırırıq.

Bəşəriyyət elmi-texniki cəhətdən inkişaf etdikcə qarşıda duran bir problemi həll etməklə, digər problemin yaranmasının təməl daşını qoyur. XX əsrin əvvəllərində ixtirasına böyük ehtiyac duyulan və haqlı olaraq əsrin texniki inqilabı adlandırılan daxili yanma mühərrikinin ixtira edilməsi insanlar qarşısında duran bir sıra problemləri həll etməklə yanaşı, digər qlobal problemlərin yaranmasına səbəb oldu.

Alimlər XX əsrin 60-70-ci illərində elmi əsaslarla izah etməyə çalışmışlar ki, yanacağın yaradılması və digər proseslərin getməsi nəticəsində atmosferə atılan külli miqdarda tullantılar (SO2, SO, N2, NO2, NO) əsrin sonunda və ondan sonra aşağıdakı qlobal problemlərin yaranmasına səbəb olacaq:

Yanacağın yandırılması nəticəsində atmosferə atılan tullantılar (SO2, SO qazları) parnik effektin yaranmasına və yer səthində temperaturun 2-3 dərəcə C yüksəlməsinə səbəb olacaq. Bu gün bu elmi proqnozun doğruluğuna heç kim şübhə edə bilməz.

Yanacağın yandırılması zamanı insan həyatı üçün zəruri əhəmiyyət kəsb edən oksigenin külli miqdarda istifadə olunması atmosferdə oksigen çatışmazlığına gətirib çıxaracaq. Bu elmi proqnozun sindromları artıq hiss olunmaqdadır. Elmi hesablamalara görə, yanacağın yandırılması nəticəsində 1860-cı ilə kimi 1,3 milyard ton, 1960-cı ilə kimi 12 milyard ton, 2000-ci ilə kimi 57 milyard ton, 2050-ci ilə kimi 230 milyard ton oksigen sərf olunacaq.

Yanacağın yandırılması və digər proseslərin getməsi nəticəsində atmosferə atılan tullantılar (NO2, NO qazlar) ozon qatının dağılmasına səbəb olacaq. Bu elmi proqnozun da sindromları artıq özünü büruzə verir. Ozon qatının tam dağılması yer səthində canlı orqanizmin məhv olması deməkdir.

Yanacağa olan böyük tələbat və onun günü-gündən artması (1 sutkada dünyada 70 milyon barrel neft işlədilir) sonda yanacaq böhranının baş verməsilə nəticələnəcək. Bu elmi proqnoz da öz təsdiqini tapmağa doğru gedir. Elmi hesablamalara görə (dünyada olan neft ehtiyatına əsasən), bu böhran halı 2030-2040-cı illərdə baş verəcək.

Yanacağın yandırılması nəticəsində atmosferə atılan tullantılar iqlim şəraitinin süni surətdə dəyişməsinə səbəb olacaq. Nəticədə bir regionda görünməmiş dərəcədə yağıntıların, kəskin temperatur dəyişikliyinin, tufan, qasırğa kimii təbii anomaliyaların baş verməsi özünü açıq şəkildə göstərəcək. Hər bir şəxs bu gün bu hadisələrin canlı şahididir.

Yer səthində iqlim şəraitinə süni surətdə təsir edən amillər nəticəsində planetdə istiləşmə faktoru özünü göstərəcək. Bu da Şimal buzlu okeanında buzun əriməsinə səbəb olacaq. Bu elmi proqnoz öz təsdiqini tapmağa doğru gedir.

Deyilənlərdən bir çoxu (parnik effektinin, oksigen çatışmazlığının hiss olunması, ozon qatının deşilməsi, kəskin temperatur dəyişikliyinin baş verməsi, bir regionda görünməmiş dərəcədə yağıntılar, tufan, qasırğa kimi təbii anomaliyalar) artıq günümüzün reallıqlarıdır. Bu hadisələr bu gün faciə xarakterlidir. Sabah böyüyərək fəlakət xarakterli olacaq.

Baş verən və verəcək qlobal problemlərin yaranma səbəblərini axtardıqda bunun daxili yanma mühərriki əsasında yaradılmış nəqliyyat vasitələrinin kütləvi istehsalına başladıqdan sonra meydana çıxdığını aydın şəkildə görmək olar. Deyilənlərə diqqətlə nəzər saldıqda görünür ki, bəşər qarşısında iki yol dayanır - biri məhvə aparır, digəri isə xilasa gedən yoldur.

Birinci yol - bəşər övladı daxili yanma mühərriki ilə işləyən nəqliyyat vasitələrinin kütləvi istehsalını dayandırmır. Əksinə, yüksələn templə onu inkişaf etdirir. Beləliklə, qlobal problemləri həll etmək əvəzinə, onu daha da qloballaşdırır. Bu istiqamətdə inkişaf 2015-ci ildən sonra faciə erasından fəlakət erasına keçir. Bundan sonra insanların planetdə gedən bir sıra proseslər üzərində nəzarəti tam itmiş olur. Baş verən fəlakətlər önündə insanlar çox aciz və gücsüz görünür. Bu, məhvə doğru gedən yoldur.

İkinci yol - bəşər övladı daxili yanma mühərriki ilə işləyən nəqliyyat vasitələrinin kütləvi istehsalını tədricən məhdudlaşdırır. Onun əvəzində ekoloji cəhətdən təmiz və zərərsiz veloelektromobil nəqliyyat vasitələrinin yaradılmasına və kütləvi istehsalına başlanır. 2015-ci ilə kimi avtomobillərin (birinci növbədə yüngül minik maşınları) veloelektromobillərlə əvəzlənməsi prosesi başa çatdırılır. Bununla da faciə erasından fəlakət erasına keçidin qarşısı alınır. Bu, xilasa doğru gedən yoldur.

Veloelektromobil - biomühərrik vasitəsilə insan bioenerjisinin (əzələ qüvvəsinin hərəkəti hesabına) elektrik enerjisinə çevrilməsi və alınan elektrik enerjisi hesabına hərəkətə gedən nəqliyyat vasitələrinin yaradılması deməkdir. Belə nəqliyyat vasitəsinin ilkin sınaq nümunəsi Azərbaycanda artıq yaradılıb. Maliyyə imkanlarının məhdudluğu ilə əlaqədar veloelektromobil minik maşınının həyata vəsiqə alması hələlik mümkün olmayıb.

Belə nəqliyyat vasitələrinin kütləvi istehsalına başlandıqdan sonra avtomobillərin istehsalına ehtiyac qalmayacaq və bununla da bəşəriyyət onu gözləyən faciə və fəlakətlərdən xilas olacaq.

İxtiraçı və yaradıcı bir insan kimi gördüklərimi, bildiklərimi və düşündüklərimi diqqətə çatdırdım. İnansaq da, inanmasaq da, seçdiyimiz yoldan asılı olaraq, elmi əsaslara söykənərək deyilən bu həqiqətlər baş verəcək. Allah bizi gözlənilən bu fəlakətlərdən hifz etsin.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 16:19

Nazir Vilayət Eyvazov MDB-nin DİN Şurasının iclasında iştirak edib - FOTO

Tarix: 01.10.2026 / 15:39

Əbədiyyət günəşinə dönən Vətən sevdalıları...

Tarix: 01.10.2026 / 14:56

“Universitetdən çıxarılmağımın qarşısını Mir Cəlal Paşayev aldı” – Nizami Təhməzov

Tarix: 01.10.2026 / 11:00

Kürdəmirdə toyda zəhərlənənlərin sayı 91-ə çatdı - AQTA araşdırmalara başladı...

Tarix: 01.10.2026 / 00:25

Kürdəmirdə toyda kütləvi zəhərlənmə - 30 nəfər xəstəxanaya müraciət etdi...

Tarix: 30.09.2026 / 21:47

Kolleclərə qəbul planı da, tələbə marağı da azalıb...

Tarix: 30.09.2026 / 17:34

“Nar” “AiNar” rəqəmsal köməkçisini istifadəyə verdi

Tarix: 30.09.2026 / 14:35

DİN-in Mərkəzi avtobus zolaqlarına daxil olan sürücülərə müraciət etdi - VİDEO

Tarix: 30.09.2026 / 12:50

Cəlilabadda kütləvi zəhərlənmə - araşdırma aparılır...

Tarix: 30.09.2026 / 12:06

"Bələdiyyələr 300-500 min evdən əmlak vergisi toplaya bilmir" - Siyavuş Novruzov

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 28.09.2026 / 22:22

Xüsusi şərtlərlə pensiya alan qulluqçuların pulları azala bilər...

Tarix: 28.09.2026 / 20:57

Azərbaycandakı Kürmük məbədinə Gürcüstan patriarxlığının iddiası... Real tarix...

Tarix: 28.09.2026 / 14:57

Dövlət qulluğuna qəbulun mürəkkəbləşdirilməsi ciddi suallar doğurdu...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...