Afsəddin Nəbiyev: “Azərbaycanla əməkdaşlıq Avropa üçün də zərurətdir”
Azərbaycan 2028-ci ildə Avropa Siyasi Birliyinin (ASB) sammitinə ev sahibliyi edəcək. Bu tədbir Azərbaycanın Avropa ölkələri ilə siyasi dialoqunun, enerji və nəqliyyat sahəsindəki tərəfdaşlığının genişlənməsində, eləcə də ölkənin beynəlxalq nüfuzunun artmasında mühüm platforma rolunu oynayacaq.
Məlum olduğu kimi, Avropa Siyasi Birliyinin İrlandiyanın paytaxtı Dublində 9-cu Zirvə toplantısı keçirilir. Tədbirdə Prezident İlham Əliyev də iştirak edir. Dublin Sammitinin əhəmiyyətini artıran əsas məqamlardan biri də Azərbaycanın 2028-ci ildə ASB-nin növbəti sammitinə ev sahibliyi edəcəyidir. 2028-ci ildə bu platformanın növbəti sammitinə Bakının ev sahibliyi etməsi isə ölkəmizin çoxtərəfli diplomatiyada artan rolunu və müxtəlif geosiyasi məkanlar arasında fəal dialoq qurmaq imkanlarını ön plana çıxarır. Azərbaycanın ASB-yə münasibətində də bu məqam xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkəmiz Avropa məkanında açıq siyasi dialoqu və qarşılıqlı məsləhətləşmələri dəstəkləyir. Eyni zamanda, platformanın yeni beynəlxalq təşkilata çevrilməsinə və əlavə institusional strukturlar yaradılmasına ehtiyac olmadığı mövqeyindən çıxış edir. Bu yanaşma ASB-nin ilkin məqsədləri ilə bağlı mühüm prinsipial məsələ ilə üst-üstə düşür. Platformanın üstünlüyü onun çevikliyində, geniş təmsilçilik imkanlarında və müxtəlif siyasi mövqelərə malik ölkələri eyni müzakirə məkanında bir araya gətirməsindədir. Avropada artıq müxtəlif sahələr üzrə fəaliyyət göstərən beynəlxalq təşkilatların mövcudluğu şəraitində yeni institusional mexanizmlər yaratmaq əvəzinə, mövcud formatların potensialından səmərəli istifadə olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bir sözlə, Azərbaycanın ASB ilə bağlı özünün yanaşmaları var.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, Prezident Əliyev bu platformaya niyə belə önəm verir?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyev bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Hesab edirəm ki, Prezident İlham Əliyevin Avropa Siyasi Birliyinin (ASB) fəaliyyətinə və bu platformada Azərbaycanın təmsilçiliyinə xüsusi önəm verməsi təsadüfi diplomatik seçim deyil. Bunun arxasında Azərbaycanın dəyişən beynəlxalq mövqeyi, milli maraqları və yeni dünya nizamında özünə layiqli yer tutmaq strategiyası dayanır. Məsələyə yalnız Avropa ilə münasibətlər kontekstində yanaşmaq düzgün olmazdı. Çünki ASB Azərbaycan üçün Avropa dövlətləri ilə siyasi dialoq aparmaqla yanaşı, ölkəmizin beynəlxalq mövqeyini təqdim etmək, regional proseslərə təsir imkanlarını artırmaq və qlobal siyasi müzakirələrdə iştirak etmək baxımından da mühüm platformadır. Bu gün Azərbaycan əvvəlki Azərbaycan deyil. Ölkəmiz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin etmiş, regionda yeni reallıqlar yaratmış, enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq nəqliyyat marşrutları baxımından strateji əhəmiyyətini artırmış dövlətdir. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın xarici siyasətinin coğrafiyası və diplomatik imkanları da genişlənməlidir. ASB bu baxımdan əlavə imkanlar yaradır. Azərbaycanın Avropa ilə münasibətləri enerji ixracı və iqtisadi əməkdaşlıqla məhdudlaşmır. Siyasi dialoq, təhlükəsizlik, nəqliyyat, kommunikasiya və regional sabitlik də bu münasibətlərin mühüm istiqamətləridir.
Avropa Siyasi Birliyi isə bu məsələlərin daha geniş müstəvidə müzakirəsinə imkan verir. Burada Azərbaycan öz maraqlarını ifadə etməklə yanaşı, eyni zamanda Avropanın gələcəyi ilə bağlı müzakirələrdə iştirak edən tərəf kimi çıxış edir. Prezident İlham Əliyevin bu platformaya marağının əsas səbəblərindən biri də Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərdə kənardan müşahidəçi deyil, proseslərin fəal iştirakçısı və təşəbbüskar tərəfi olmasını təmin etməkdir. 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Cənubi Qafqazda tamamilə yeni geosiyasi vəziyyət yaranıb. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mövqeyini də dəyişib. Bu gün regionda sülh, təhlükəsizlik, nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması və iqtisadi əməkdaşlıq məsələlərində Azərbaycanın mövqeyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Avropa dövlətləri də anlayırlar ki, Cənubi Qafqazda davamlı sabitlik və əməkdaşlıq Azərbaycanın iştirakı və razılığı olmadan mümkün deyil. Ona görə də ASB Azərbaycan üçün öz mövqeyini Avropanın siyasi elitasına birbaşa çatdırmaq, regional məsələlərə dair yanaşmasını təqdim etmək və ölkəmizin yaratdığı yeni reallıqların qəbul olunmasına nail olmaq baxımından mühüm platformadır. Müasir dünyada dövlətlərin siyasi çəkisi tək hərbi və iqtisadi güclə müəyyənləşmir. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat marşrutları və beynəlxalq kommunikasiyalar da dövlətlərin geosiyasi əhəmiyyətini artıran əsas amillərdəndir. Azərbaycan bu istiqamətlərdə mühüm üstünlüklərə malikdir. Avropanın enerji təhlükəsizliyində ölkəmizin rolu, Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizindəki mövqeyi və Orta Dəhlizin inkişafı Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini daha da artırır.
Xüsusilə indiki mürəkkəb beynəlxalq şəraitdə Avropa üçün etibarlı enerji və nəqliyyat tərəfdaşlarının mövcudluğu böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu mənada Azərbaycanla əməkdaşlıq Avropa üçün də zərurətdir. Deməli, münasibətlər birtərəfli maraqlara deyil, qarşılıqlı ehtiyaclara və faydalı tərəfdaşlığa əsaslanmalıdır. Diqqətçəkən məsələlərdən biri də Azərbaycanın Avropa Siyasi Birliyinin gələcəyi ilə bağlı mövqeyidir”.
A.Nəbiyevin fikrincə, Azərbaycan bu platformanın yeni bir beynəlxalq təşkilata çevrilməsini, əlavə bürokratik və institusional strukturlar yaradılmasını zəruri hesab etmir: “Əksinə, onun çevik, açıq və müxtəlif siyasi mövqeləri bir araya gətirən dialoq platforması kimi qalmasını dəstəkləyir. Bu, kifayət qədər məntiqli yanaşmadır. Çünki müasir beynəlxalq münasibətlərdə bəzən yeni təşkilatlar yaratmaqdan daha çox, mövcud platformaların imkanlarından düzgün istifadə etmək vacibdir. ASB-nin əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, müxtəlif siyasi və geosiyasi yanaşmalara malik dövlətlər burada ortaq məsələləri müzakirə edə bilirlər. Azərbaycanın bu yanaşması həm də ölkəmizin müstəqil xarici siyasət fəlsəfəsinə uyğundur. Bizim üçün əsas məsələ hansısa siyasi blokun maraqlarına uyğunlaşmaq deyil, milli maraqlarımızı qorumaqla bütün tərəflərlə qarşılıqlı faydalı münasibətlər qurmaqdır. Mən bu qərarı Azərbaycanın beynəlxalq diplomatik nüfuzunun artmasının mühüm göstəricilərindən biri hesab edirəm. Avropa dövlətlərinin liderlərini bir araya gətirən belə bir platformanın növbəti sammitinin Bakıda keçirilməsi ölkəmizə həm siyasi, həm də diplomatik baxımdan böyük imkanlar yaradacaq.
Bu, Azərbaycanın yalnız enerji resursları və tranzit imkanları ilə deyil, həm də siyasi dialoq üçün etibarlı məkan kimi qəbul edilməsinin göstəricisi olacaq. Eyni zamanda, Bakı sammiti Azərbaycanın Avropa, Asiya və digər geosiyasi məkanlar arasında dialoqa töhfə verən dövlət kimi mövqeyini gücləndirə bilər. Burada bir məqamı xüsusi vurğulamaq istərdim: Azərbaycan beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməklə sadəcə özünü tanıtmır. O, həm də öz siyasi baxışlarını, dövlətçilik fəlsəfəsini və müstəqil mövqeyini beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim edir. Prezident İlham Əliyevin Avropa Siyasi Birliyinə verdiyi əhəmiyyəti Azərbaycanın yeni geosiyasi şəraitdə apardığı çoxşaxəli və praqmatik xarici siyasətin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirirəm. Bu gün dünya sürətlə dəyişir. Beynəlxalq münasibətlərdə köhnə siyasi yanaşmalar öz yerini yeni əməkdaşlıq formatlarına verir. Belə bir dövrdə Azərbaycan kimi müstəqil siyasət yürüdən dövlət üçün müxtəlif platformalarda iştirak etmək, tərəfdaşlarının dairəsini genişləndirmək və öz mövqeyini qorumaq olduqca vacibdir”.
Vidadi ORDAHALLI
