Qız uşaqlarının sayı fəlakətli həddə düşə bilər

Tarix: 17.12.2015 / 01:42
Bölmə: Sosial

Könül Cəfərova: "Doğulan uşaqlar arasında gender disbalansının yaranması ciddi demoqrafik problemə səbəb olacaq"

"Ultrasəs müayinəsi aparatlarında çalışan həkimlərin uşaq dölü haqqında qabaqcadan məlumat verməsi qadağan olunmalıdır"

Son vaxtlar dünya əhalisinin sayında 66 milyon qadın azlıq təşkil edir. Xüsusilə də Şərq ölkələrində oğlan uşaqlarına üstünlük verilməsi və ultrasəs müayinədən sonra qız uşaqlarının alınması onların sayının azalmasına səbəb olub. Bu proseslər isə adətən ailədə kişilərin "oğul atası" olmaq istəyi nəticəsində reallaşır.

Ümumiyyətlə, 2050-ci ilədək dünya əhalisinin sayında demoqrafik bir dəyişmə baş verəcəyi gözlənir ki, bunun əsasən Asiya əhalisinin sayında özünü göstərəcəyi bildirilir. Hələ qədimdə ərəb dünyasında qız uşağı sahibi olmaq "utanc verən bir vəziyyət" kimi qəbul edildiyindən, doğulan qız uşaqları ya yeni doğulanda, ya da çox böyümədən diri-diri torpağa basdırılırdı. Həmin insanları isə adətən "cahil, duyğusuz, vəhşi çöl insanları" adlandırırdılar. Müasir dövrdə isə ana bətnindən körpələr vaxtsız alınanda belə bir fikir söylənir ki, "bu istənilməyən hamiləlikdir".

Qadın-kişi bərabərliyi mübarizəsində ilk sırada yer alan Danimarkada hər il onlarca qız uşağı doğulmadan həyatla vidalaşır.

Bu gün qızların sevilmədiyi ölkələr sırasında ilk yerdə gələn ölkələrdən biri Hindistandır. Qız uşağı istəməyən ailələr ya yeni doğulan qız uşağını öldürür, ya da cinsiyyəti müəyyənləşdikdən sonra aldırırlar.

Qız uşaqları qəbul edilmədiyi və tək uşaq istəyi səbəbindən tez-tez uşaqları ana bətnindən götürdən Çində hər 100 qız uşağının müqabilində 121 oğlan doğulur. Hətta bəzi qəsəbə və kəndlərdə bu rəqəm 150-yə çıxır.

Bu gün Azərbaycanda da belə bir tendensiya özünü göstərməkdədir. Belə ki, son illər ölkəmizdə də doğulan uşaqların sayında oğlanlar üstünlük təşkil edir.

Bu günlərdə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində "Azərbaycanda doğulan uşaqların cins nisbəti: 2014-2050-ci illər üzrə demoqrafik proqnozların təqdimatı" mövzusunda tədbir keçirilib. Həmin tədbirdə iştirak edən əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin müavini İdris İsayev bildirib ki, ölkəmizdə də diri doğulanların cins strukturunda 1990-cı illərin əvvəllərindən oğlan uşaqlarının artımı müşahidə olunur: "Hazırda hər 100 doğulan qıza 117 oğlan düşür. Doğulan uşaqların cins nisbəti (hər 100 qıza düşən oğlanların sayı) bioloji normaya uyğun olaraq 105-106 olub. 2014-cü ildə ölkədə doğulan 171 min uşaqdan 46,4 faizini qızlar, 53,6 faizini oğlanlar təşkil edib. 2013-cü ilin məlumatlarına əsasən, bütün doğum ardıcıllığı üzrə oğlanların sayı qızların sayını üstələyir və bu, bioloji normadan yüksəkdir. Belə ki, 2-ci uşaqlar arasında hər 100 qıza 112 oğlan, 3-cü uşaqlar arasında 151 oğlan, 4-cü və daha sonrakı doğulan uşaqlar arasında bu göstərici 166-dır".

Doğulanların cins nisbətinin pozulmasının ümumi əhalinin cins strukturunu da dəyişdiyini qeyd edən nazir müavini nəzərə çatdırıb ki, əhalinin siyahıya alınması üzrə məlumatlara əsasən, 1989-cu ildə hər 1000 kişiyə 1051 qadın, 1999-cu ildə 1048 qadın, 2009-cu ildə isə 1021 qadın düşüb. Bu gün hər 1000 kişiyə düşən qadınların sayı 1013-dür: "Hazırda doğulanlar arasında oğlan uşaqlarının üstünlüyü meylinin növbəti illərdə də davam etməsi ehtimalını nəzərə alsaq, gələcəkdə doğumun tələb olunacaq səviyyədə təmin edilməsi üçün qadın sayının çatışmazlığı təhlükəsi yarana bilər, bu da, öz növbəsində, davamlı demoqrafik inkişafa öz mənfi təsirini göstərə bilər. Doğulanlar arasında cins nisbətinin pozulmasının aradan qaldırılması məqsədilə ölkə üçün Fəaliyyət Planının hazırlanması, bu istiqamətdə geniş ictimai maarifləndirmə tədbirlərinin həyata keçirilməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir".

Ekspertlər qız uşaqları ilə oğlanlar arasında disbalansın pozulmasının qarşısının alınması istiqamətində bir sıra təkliflər irəli sürür. İrəli sürülən həmin təkliflərdən biri abortun qadağan olunması, qız uşağı olan ailələrə həvəsləndirmək məqsədilə müəyyən məbləğdə pul verməkdir.

Onu da bildirək ki, Avropa ölkələrində qız uşaqları olan ailələrə dövlət tərəfindən maddi yardım verilir və dünyaya gələn həmin uşağın müəyyən həddə qədər xərci hökumət tərəfindən ödənilir.

Demoqrafiya məsələləri üzrə mütəxəssis Könül Cəfərova qeyd etdi ki, doğulan uşaqlar arasında gender disbalansının yaranması ciddi demoqrafik problemə gətirib çıxaracaq: "Ümumiyyətlə, yeni doğulan oğlan uşaqlarının sayı həmişə qızlara nisbətdə çox olub. Amma arada böyük fərq olmayıb. Çünki dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da 5 yaşına çatan uşaqlar arasında immuniteti zəif olduğuna görə daha çox oğlan uşaqları dünyasını dəyişir. Qadınların zəif məxluq olduğunu desək də, onlar çox şeyə dözümlüdür. Doğuş zamanı oğlanlarla qızlar arasındakı fərqin əvvəlki illərə nisbətdə iki dəfədən də çox artması böyük problemdən xəbər verir. Çünki bu uşaqlar yetkinlik yaşına çatanda qızlarla oğlanlar arasında saylar uyğun gəlməyəcək. Bu zaman demoqrafik partlayış ola bilər. Evlənmək yaşına çatan oğlanlar ailə qurmaq üçün azərbaycanlı tapmayanda əcnəbi qızlarla izdivac edəcək. Oğlanlar istəməsələr belə, ailə qurmaq üçün xaricə üz tutub əcnəbi qızlarla evlənəcək. Əcnəbilərlə ailə quranların sayının çoxalması ölkəmiz üçün ciddi problemlər yaradacaq, etnik tərkibdə ciddi dəyişikliklər olacaq. Digər tərəfdən, əcnəbi qadınların böyütdüyü uşaqlar nə adət-ənənələrimizi, nə də dilimizi-dinimizi biləcək".

Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, qız uşaqlarının sayının azalmasının cəmiyyətdə yarada biləcəyi sosial problemlərdən biri də gələcəkdə dünyaya uşaq gətirən anaların sayının az olması ilə bağlı olacaq.

Ekspert təklif edir ki, ailələri "əgər qızdırsa, onun dünyaya gəlməsini istəmirik" fikrindən çəkindirmək lazımdır. İlk növbədə ultrasəs müayinəsi aparatlarında çalışan həkimlərin uşaq dölü haqqında qabaqcadan məlumat verməsi qadağan olunmalıdır. Həmçinin, maarifləndirmə yolu ilə insanların "kişinin oğlu olmalıdır" düşüncə tərzini dəyişmək lazımdır. Əvvəlki dövrlərdə ona görə bu problem yaranmırdı ki, çoxuşaqlı ailələr üstünlük təşkil edirdi və ailədə həm qız, həm də oğlanlar doğulurdu. Müasir ailələrdə hər ailəyə düşən uşaq əmsalı 2-3-dür. Zənnimcə, maarifləndirmə çıxış yoludur".

Günel CƏLİLOVA

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

Tarix: 01.10.2026 / 16:19

Nazir Vilayət Eyvazov MDB-nin DİN Şurasının iclasında iştirak edib - FOTO

Tarix: 01.10.2026 / 15:39

Əbədiyyət günəşinə dönən Vətən sevdalıları...

Tarix: 01.10.2026 / 14:56

“Universitetdən çıxarılmağımın qarşısını Mir Cəlal Paşayev aldı” – Nizami Təhməzov

Tarix: 01.10.2026 / 11:00

Kürdəmirdə toyda zəhərlənənlərin sayı 91-ə çatdı - AQTA araşdırmalara başladı...

Tarix: 01.10.2026 / 00:25

Kürdəmirdə toyda kütləvi zəhərlənmə - 30 nəfər xəstəxanaya müraciət etdi...

Tarix: 30.09.2026 / 21:47

Kolleclərə qəbul planı da, tələbə marağı da azalıb...

Tarix: 30.09.2026 / 17:34

“Nar” “AiNar” rəqəmsal köməkçisini istifadəyə verdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...