Efir mahnılarının söz problemi...

Tarix: 07.11.2015 / 01:37
Bölmə: Sosial

Buludxan Xəlilov: "Mahnının mətni və həmin sözlərin müəllifinin kim olması önəmlidir"

"Əksər mahnı mətnlərinin müəllifləri Azərbaycan cəmiyyətində tanınmayan insanlardır"

Xəbər verildiyi kimi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Dilçilik İnstitutu Azərbaycan telekanallarında efirə gedən mahnıların mətnləri ilə bağlı araşdırmalar aparacaq. Bunu İnstitutun Monitorinq şöbəsinin müdiri Qulu Məhərrəmli media nümayəndələrinə açıqlamasında deyib.

Mahnı mətnləri ilə bağlı çoxlu narazılıqların olduğunu bildirən Q.Məhərrəmlinin sözlərinə görə, bəzən televiziyalar mahnının sözlərinə əhəmiyyət vermədən, məsuliyyət hiss etmədən mahnıları efirə buraxır. Nəticədə isə dilin normaları pozulur: "Bəzən təəccüblənirsən ki, şair şeirdə bunu bu şəkildə yazıb, bəstəkar ona fikir vermədən bu şəkildə bəstələyib, müğənni də başqa şəkildə oxuyur. Nəticədə ortaya əcaib şeylər çıxır".

Q.Məhərrəmli qeyd edib ki, mahnı mətnləri ilə bağlı monitorinqlərin aparılması mürəkkəb proses olduğundan, onu Bəstəkarlar İttifaqı ilə birgə, mütəxəssislərin iştirakı ilə aparmağı nəzərdə tuturlar.

Dilçi alim Buludxan Xəlilov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında qeyd etdi ki, mahnı mətnlərinin sözlərinin araşdırılmasının tərəfdarıdır: "Son dövrlər musiqi sahəsində kifayət qədər mahnılar tərtib edilib və müğənnilər tərəfindən də ifa olunub. Bu mahnıların içərisində dinləyicinin qəlbinə yol tapanı da var, narazı olanlar da az deyil. Amma narahatlıq doğuran məqam odur ki, əksər mahnıların sözləri qafiyə xətrinə yazılıb və müəyyən bir fikri ifadə edir. Bu tip mahnıların sözləri bəsit olsa da, musiqisi ürəyəyatan olur".

Dilçi alim onu da vurğuladı ki, müğənnilər mahnını ifa edərkən sözləri düzgün tələffüz etmirlər: "Bunun da iki səbəbi var. Birincisi, sözün yerində olmamasıdır və mahnını ifa edən müğənni həmin sözləri düzgün tələffüz edə bilmir. Mahnının sözlərini yazan dırnaqarası şairlər və müğənni dərk edə bilmir ki, istənilən bir mahnı xalqın tarixi və həyat tərzidir. Ona görə də bu məsələlərə çox ciddi yanaşmağın vaxtı çoxdan çatıb"

B.Xəlilov hesab edir ki, mahnı mətnlərinin sözlərinin mənasına fikir vermək lazımdır: "Azərbaycan dilinin tətbiqi sahəsində çoxlu sayda sərəncam var. Bu sərancamlar imkan verir ki, hər bir Azərbaycan vətəndaşı dilin imkanlarından düzgün istifadə etsin. Efirdə sözünü demiş, peşəkar yazarların mahnıları səsləndirilməlidir. Müğənnilər mahnının sözlərinin müəllifini təqdim edərkən nəinki dinləyici, heç verilişi aparan belə həmin şəxsi tanımır. Əksər mahnı mətnlərinin müəllifləri Azərbaycan cəmiyyətində tanınmayan insanlardır. Hətta onları yazıçılar belə tanımır. Kimsə sözü sözün dalınca yazır və tanış bəstəkardan da xahiş edir ki, bu mətnə bir musiqi bəstələsin. Beləliklə, bayağı mahnı yaranır. Son dövrlər efirlərdə bu cür mahnılar kifayət qədər səslənir. Mən deyərdim ki, bayağı mahnılar heç vaxt dinləyicinin yaddaşında heç bir iz qoymayacaq".

Həmsöhbətimizin fikrincə, musiqinin mətni və həmin sözlərin müəllifinin kim olması önəmlidir. Təəssüf ki, təsadüfi mətn müəlliflərinin sayı artıb: "İndi mahnının sözləri musiqinin arxasında gizlənir. Yəni mahnının sözləri heç nə olur, amma musiqisi gözəl olur. Musiqi mətni üstələyir. Ancaq mahnının musiqisi ilə yanaşı, sözləri də dinləyicinin ürəyincə olmalıdır".

Dilçi alimin sözlərinə görə, hazırda informasiya əsrində yaşayırıq: "Dili sevdirən ən gözəl vasitələrdən biri də musiqidir. Musiqi dili təbliğ edən ən dəyərli vasitələrdən biridir. Ona görə də musiqinin mətninə fikir vermək çox vacibdir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Dilçilik İnstitutunun mahnı mətnləri ilə bağlı monitorinq aparmasını təqdir edirəm. Yaxşı olar ki, bu məsələ kağız üzərində qalmasın".

Günel CƏLİLOVA

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 01.10.2026 / 23:12

Yağıya “can” demə... düşmənə əyilmə... Dilican dərəsi...

Tarix: 01.10.2026 / 22:38

Dissertasiyaların rus dilində yazılmasının yaratdığı problemlər

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:23

Hərbi hissəni özbaşına tərk etmiş Azərbaycan hərbçisi Ermənistan ərazisində saxlanılıb

Tarix: 01.10.2026 / 16:19

Nazir Vilayət Eyvazov MDB-nin DİN Şurasının iclasında iştirak edib - FOTO

Tarix: 01.10.2026 / 15:39

Əbədiyyət günəşinə dönən Vətən sevdalıları...

Tarix: 01.10.2026 / 14:56

“Universitetdən çıxarılmağımın qarşısını Mir Cəlal Paşayev aldı” – Nizami Təhməzov

Tarix: 01.10.2026 / 11:00

Kürdəmirdə toyda zəhərlənənlərin sayı 91-ə çatdı - AQTA araşdırmalara başladı...

Tarix: 01.10.2026 / 00:25

Kürdəmirdə toyda kütləvi zəhərlənmə - 30 nəfər xəstəxanaya müraciət etdi...

Tarix: 30.09.2026 / 21:47

Kolleclərə qəbul planı da, tələbə marağı da azalıb...

Tarix: 30.09.2026 / 17:34

“Nar” “AiNar” rəqəmsal köməkçisini istifadəyə verdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 01.10.2026 / 21:35

Azərbaycanın dövlət qulluğunda “ikili vətəndaşlıq” problemi yarana bilər...

Tarix: 01.10.2026 / 19:34

Ali Məhkəmə hüquqşünas olmayan gənclərlə bağlı mühüm layihənin sonuna yetişir...

Tarix: 01.10.2026 / 19:18

Rusiya Ermənistanı “qaz rıçağı" ilə inqilaba sürükləyir...

Dağ-mədən sənayesində yeni mərhələ - “Böyük Qayıdış”ın məşğulluq perspektivləri...