Bazar ertəsi günü, 16 noyabr 2026
     

Gülüş dolu əhvalatlar...

Image


Oxudum, düşündüm, ancaq bilmirəm gülüm, yoxsa ağlayım?

"Mən gülüş dolu əsərləri ona görə yazmıram ki, yalnız oxuyub gülsünlər, yazıram ki, "marallarım"ın düşdüyü vəziyyəti görsünlər və düşünsünlər" - görkəmli satirik yazıçı, dramaturq Xeyrəddin Qocanın fikridir. Doğrudan da yazıçı hadisələri çoxlarından tez görür, müşahidə edir, hissiyyatından keçirir və qələmə alır. Xeyrəddin Qocanın acıya-acıya yazdıqlarını ibrət götürə-götürə oxuyub dərk etmək lazımdır.
Xeyrəddin Qocadan yazacağam, amma əsərlərindən yox, bu dəfə yazıçının gülüşündən, illərdir başına gələnlərdən, yaşadığı maraqlı hadisələrdən və lətifəyə, gülüşə çevrilən əhvalatlardan bəhs edəcəyəm.
Bu yaxınlarda "Yazıçı" nəşriyyatı "Xeyrəddin Qocanın gülüşü" adlı miniatür kitab buraxıb. Miniatür kitabı vərəqləyəndə öncə elə bildim ki, əhvalatlar Xeyrəddin müəllimin qələmə aldıqlarıdır, sonra gördüm xeyr, yazıçının başına gələnlər, yaşadığı hadisələr burada əks olunub.
Nəşriyyat yazıçının yerində deyilmiş atmacalarını, zarafatlarını, pritçalarını zilini zil, bəmini bəm edərək oxuculara təqdim edir.
Üzü keçmiş çağlardan bəri görkəmli insanların, mütəfəkkirlərin, qələm adamlarının, müdriklərin yaratdığı lətifələr olub. Bəhlul Danəndə, Xoca Nəsrəddin (Molla Nəsrəddin), Hacı dayı kimi tarixi şəxsiyyətlərlə bağlı dodaqqaçıran, eyni zamanda da düşündürən, ibrətamiz lətifələr çox geniş yayılıb. XX əsrdə görkəmli şairimiz Hüseyn Arifin lətifələri də bu baxımdan çox maraqlı və diqqətəlayiqdir. Sözsüz ki, bunlar real hadisələr fonunda baş verir və təbii olaraq lətifəyə, gülüşə çevrilir.
Xeyrəddin Qoca ilə bağlı əhvalatlar da bu cür meydana gəlib. Bu hadisələri yazıçının özü yaratmayıb, özü yaranıb. Təbii şəkildə yarandığı üçün də ürəyə yatımlıdır. Xeyrəddin müəllimi çoxdan tanıyıram, tez-tez redaksiyamıza gəlir. Hər gəlişində də özü ilə işıq gətirir, o işığın zərrələri lətifəyə, gülüşə çevrilir, şirin zarafatlara qanad verir. Bir məqamı da qeyd edim ki, qəhrəmanımız olduqca ciddi adamdır, bu ciddiyyət onun yaradıcılığında, yazı-pozusunda da özünü büruzə verir. Onunla bağlı meydana gələn gülüş sovqatının da mayasında əslində ciddi mahiyyət durur.
Onun adı ilə bağlı yaranan bədii söz-söhbətlərdən reallığımız, gün-güzəranımız boylanır, özbaşnalıq, sözünün ağası olmayan insanların gülünc vəziyyətə düşməsi, əl-ayağa dolaşan qüvvələrin sərt tənqidi boy göstərir.
Yazıçının gülüşü toplanan kitabdan-bu gülüş dolu aynadan üzümüzə acı həqiqətlər baxır desəm yanılmaram.
"Göndərin bazara" lətifəsi də onlardan biridir.
X.Qoca:
- Bilirsiz kişilər nədən ölür? Kişiləri öldürən bircə şeydir: siyahını verin əlinə, hər gün göndərin bazara. İnandırıram sizi, canları elə bu yollarda çıxacaq. Görmürsünüz, gündə birini infarkt vurur?
Əslində, ilk baxışdan gülməli görünür, hətta qəh-qəhə çəkib gülürük də. Ancaq dərinə gedib düşünəndə, mətnin mahiyyətinə varanda həqiqətlə üzləşirik.
Xeyrəddin müəllimin öz dilindən gülüş doğuran hekayətləri, hadisələri az eşitməmişik. Yəqin çoxlarınız bu söhbətlərin canlı şahidisiniz.
"Onsuz da görmürsünüz..." adlı lətifənin məzmunu maraqlıdır. Bu, yazıçının başına gələn real hadisədir:
Xeyrəddin Qoca Korlar Cəmiyyətində çıxan "Dan ulduzu" qəzetinin baş redaktoru vəzifəsində işləyirdi. Lakin redaksiya idarədən uzaqda yerləşirdi. Bir gün Cəmiyyətin sədri Xeyrəddin müəllimə zəng edərək deyir ki, "çoxdandır səni görmürəm, gəl, bir söhbət edək".
Xeyrəddin Qoca:
- Əşi, elə telefonda söhbət edirik də. Ora gəlməyimin nə mənası? Onsuz da siz məni görmürsünüz-deyir.
Fikirləşirəm ki, bəlkə hər birimizin başına gülməli hadisələr gəlir, özümüz də bilmədən yumor qəhrəmanı olur, ətrafımızdakıları da bura daxil edirik, amma bizim yumorumuz üzə çıxmır. Hesab edirəm ki, bunun üçün ya cəsarətimiz zəifdir, ya da ki, bu xarakter heç yoxdur. Xeyrəddin müəllimin lətifələri kifayət qədər cəsarətli atmacalarla doludur. Maraqlıdır, bu lətifələrdən heç kim inciyib küsmür, əksinə, özünü Xeyrəddin müəllimin gülüş aynasında görməkdən məmnun qalır. Doğrudur, incik qalanlar da ola bilər, onlar bu aynada özlərinin eybəcər şəkillərindən ya utanır, ya da qorxur, bu səbəbdən səslərini çıxarmırlar. "Xeyrəddin Qocanın gülüşü"ndə atmacalar, gülməcələr öz yerində, ibrətamiz əhvalatlar da az deyil. Bu gülüş çələngi ona görə çap edilib ki, oxucular yazıçıya daha yaxından bələd olsunlar, onun şəxsiyyətini, düşüncəsini, həyata baxışını, prinsiplərini, münasibətini bilsinlər. Bu çələngdə yer alan hər bir lətifə, atmaca, acıtma, hazırcavablıq, müdriklik ştrixləri yazıçının könül bağının gülləridir. Hər kəs o çələngdə özünə aid olan gülü, çiçəyi, başqa birisi tikanı axtarır. Kim nəyə layiqsə, onu da əldə edir. Oxucunu aldadanlar, ona sənət əsəri adına maklatura təqdim edənlər, gülməcə paltarında bayağı lövhələr göstərənlər yaxşı olar ki, "Xeyrəddin Qocanın gülüşü"nü vərəqləsinlər. Bu miniatür kitabda öyrənməli çox şey var. Ciddi gülüş, ciddi atmaca, hədəfə yönələn əhvalatlar oxucunu dərindən düşündürür, həm də xoş əhval-ruhiyyə yaradır.
"Xeyrəddin Qocanın gülüşü"nün əlyazması ilə tanış olan xalq şairi Nəriman Həsənzadə yazır: "Hörmətli qələm dostumun həcmcə kiçik yazılarını oxuduqca, gözlərim önündə həyatın istisini, soyuğunu görmüş bir insan canlanır. O, birinci növbədə müşahidələrindən yüksəkdə durmağı bacaran hazırcavabdır...".
Xalq şairinin fikirlərinə mən də dəstək oluram, oxucuların da bu fikirlərə biganə qalmayacaqlarını bildirirəm.
Miniatür kitabdakı gerçək hadisələr, əhvalatlar həyatın hər üzünü, yaşadığımız dünyanın rəngarəngliyini ifadə edə bilib. Burada əks olunan və günümüz üçün maraqlı, aktual olan məsələlərin gələcəkdə də diqqət çəkəcəyinə şübhə etmirik.
Çünki Xeyrəddin Qocanın gülüşü müdrik gülüşdür. Bu gülüşdən hər kəsə pay düşür.
Aytəkin KƏRİMLİ




VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

16.11.2026 / 07:22
Babil İmperiyasının süqut etmə tarixi dəqiqləşdirildi - mübahisə bitdi

16.11.2026 / 07:11
Tramp-Putin-Tszinpin görüşünün tarixi bəlli oldu

16.11.2026 / 06:59
"Türkiyə özünü yeniləyir" - Yeni Partiya bu şüar altında Qurultay keçirdi

16.11.2026 / 06:49
İranın Tramp və administrasiya üzvlərinə qarşı sui-qəsd planı açıldı - bir çox yüksək rütbəli şəxs hərbi bazalara köçürüldü

16.11.2026 / 06:40
Zaxarova Consonun Moskvada çox içməsinə şahidlik etdi - “Elə deyirdi süz…”

15.11.2026 / 22:36
Estoniya Rusiya ilə sərhəddəki bütün keçid məntəqələrini bağlayır...

15.11.2026 / 22:10
Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb - VİDEO

15.11.2026 / 22:02
Prezident İlham Əliyevin sosial şəbəkə hesablarına qarşı kiberhücumlar müşahidə olunur

15.11.2026 / 19:54
Prezident: "Ümummilli Liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur"

15.11.2026 / 19:52
"Radio və televiziya dövlətçilik ənənələrimizin, milli kimliyimizin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır" - Prezident

15.11.2026 / 19:46
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın televiziya və radio işçilərini təbrik etdi

15.11.2026 / 18:43
Ağstafada sursat partladı - ölən və yaralanan var...

15.11.2026 / 18:30
Bayden memuarında Zelenskini “nankor”, Putini isə “yeniyetmə kimi” xarakterizə edib

15.11.2026 / 18:11
Rumıniya Qara dənizdə azərbaycanlıların olduğu gəmiyə hücuma görə Rusiyanı günahlandırdı – qırıcılar havaya qaldırıldı...

15.11.2026 / 17:15
Kremlin Avropaya xəbərdarlıq - razılaşma olmasa, məqsədimizə hərbi yolla nail olacağıq...

15.11.2026 / 16:31
"Söyüdlü kəndinin boşaldılacağı barədə məlumatlar əsassızdır" - Media və Yayım Şurası

15.11.2026 / 16:26
Təhsilin rəqəmsallaşmasındakı ciddi geriliyin əsas səbəbi məmur məsuliyyətsizliyidir - İlham Əhmədov yazır

15.11.2026 / 15:33
Rumıniya sahillərində azərbaycanlı dənizçilərin olduğu gəmi vuruldu...

15.11.2026 / 14:35
Putinin nəvələrinin Zelenski soyadı daşıdığı ortaya çıxdı... Uşaqların sənədləri illər sonra dəyişdirildi...

15.11.2026 / 14:19
Əliyevin Strateji dünya təfdaşlığı kursu şaxələnir - Avropa, Amerika, Mərkəzi Asiya, Çin, sonra kim...

15.11.2026 / 13:50
Trampa sui-qəsd iddiası ABŞ-ı ayağa qaldırdı... Bəzi rəsmilər evlərindən çıxarılıb təhlükəsiz yerlərə aparıldı...

15.11.2026 / 13:14
İranın nə qədər raketi var?... ABŞ kəşfiyyatı açıqladı – müharibəyə baxmayaraq...

15.11.2026 / 12:09
Daha bir super güclə Strateji tərəfdaşlıq qurduq - Azərbaycanı nələr gözləyir...

15.11.2026 / 11:42
İran Bəhreyndə ABŞ-ın radar stansiyasına dronlarla zərbə endirdi...

15.11.2026 / 11:18
Kadırov Qroznıda Putinin adını daşıyan yeni rayon salır...

15.11.2026 / 11:10
Prezident İlham Əliyev Mahmud Abbası təbrik etdi

15.11.2026 / 10:31
Azərbaycan Fələstini Milli Günü münasibətilə təbrik edib

15.11.2026 / 10:11
Tramp İrana yeni zərbələrdən bu halda imtina edəcək – Ağ Evdə qapalı müzakirələr gedir...

15.11.2026 / 09:27
"Azərbaycanın artan geosiyasi nüfuzu onu Avropa üçün mühüm tərəfdaşa çevirib" - Vüqar Rəhimzadə

15.11.2026 / 08:55
Hörmüz boğazında iki neft tankerində partlayış baş verib...

14.11.2026 / 18:21
Macarıstanda keçmiş nazirə qarşı əməliyyat - ələ keçirilən pulları 12 nəfər beş aparatla səkkiz saata saydı...

14.11.2026 / 17:45
ABŞ-dan Ukraynaya şok təklif... Donbası ruslara verin, NATO-ya üzv olun - Zelenski detalları açıqladı...

14.11.2026 / 16:50
Ev təsərrüfatları ilə bağlı yeni qaydalar əslində əhalinin öz mənafelərinə uyğundur - baxın, necə...

14.11.2026 / 16:10
Sabunçuda avtomobildən 6 min oğurlayan şəxs yaxalandı

14.11.2026 / 16:02
Rusiya XİN Zelenskinin Moskvaya getməkdən imtina etməsinə belə münasibət bildirdi - icazə vermirlər...

14.11.2026 / 15:46
Tramp, Putin və Cinpin İran məsələsini üzbəüz müzakirə edəcək – tarix açıqlandı...

14.11.2026 / 15:09
“Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşmasına və Azərbaycanla davamlı sülhə yaxınıq” - Paşinyan

14.11.2026 / 14:31
Rusiya ABŞ-dan NATO-nun Avropada və Cənubi Qafqazda hərbi mövcudluğunun məhdudlaşdırılmasını tələb etdi...

14.11.2026 / 14:06
Rusiya hərbçilərinin Gümrüdə 30 ildə törətdikləri cinayətlərin hesabatı aparıldı...

14.11.2026 / 13:46
Qaradağda evdən 7050 manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlandı

14.11.2026 / 13:14
Ermənistan XİN-in saxtakarlığı İFŞA OLUNDU...

14.11.2026 / 12:30
Moskva məhkəməsi Ukraynanın sabiq müdafiə naziri Reznikov barəsində qiyabi həbs qərarı çıxardı...

14.11.2026 / 12:07
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 59 nəfər saxlandı

14.11.2026 / 11:46
İrəvandakı Göy məscidin mərasim zalına erməni şairin adının verilməsi narahatlıq doğurur - BƏYANAT

14.11.2026 / 11:23
Türkiyə Ermənistana uçan hərbi təyyarənin hava məkanından keçməsinə icazə vermədi...

14.11.2026 / 10:58
Gənc əsgərlərlə görüşə müvəqqəti məhdudiyyət qoyuldu - RƏSMİ

14.11.2026 / 10:15
Britaniyada ABŞ bazasında təhlükəsizlik həyəcanı - naməlum dron ordunu ayağa qaldırdı...

14.11.2026 / 09:40
Azərbaycan nefti bahalaşdı...

14.11.2026 / 09:17
Hörmüz boğazında daha bir tanker minaya düşdü...

14.11.2026 / 08:52
Husilər Ər-Riyad hava limanını vurdu

13.11.2026 / 22:49
Rusiyanın Ukraynada itkiləri yarım milyona çatdı - sızdırılan gizli sənədlər Moskvanı ifşa etdi...

13.11.2026 / 22:26
Məşhur milyarder süni intellektlə bağlı xəbərdarlıq etdi - xəstəxana və banklar təhlükədə...

13.11.2026 / 22:10
Ərəb Parlamenti husilərin maliyyə və silah təchizatını kəsmək üçün hərəkətə keçdi...

13.11.2026 / 21:55
Rusiya Əbu-Dabidə Finlandiyanın NATO-dan çıxmasını tələb etdi - Moldovanın parçalanması da gündəmə gətirildi...

13.11.2026 / 21:38
Leyla Əliyeva COP31 çərçivəsində Xəzərin ekoloji problemlərinə dair müzakirələrdə iştirak edib - FOTO

13.11.2026 / 21:22
Tramp Avropanın təhkükəsizliyi barədə Putindən məsləhət almaq istəyir... Qəribəlik...

13.11.2026 / 21:05
Əlil şəxslər “keçiddə” bir beçə aylıq müavinətdən niyə məhrum olsunlar?!

13.11.2026 / 20:47
Vüqar Rəhimzadə: Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələri çoxşaxəli siyasi-strateji müstəvidə

13.11.2026 / 20:30
Rusiya ABŞ-la qarşılıqlı hücum etməmək sazişi imzalaya bilər - NATO-ya dağıdıcı təhlükəsi...

13.11.2026 / 20:13
Məzuniyyətin pulla əvəzlənməsi - İşçi özü istəyirsə, pisdir?

13.11.2026 / 19:52
Süni intellektlə tələbələrin görüntülərini montaj edərək pul tələb edən şəxs saxlanıldı - VİDEO

13.11.2026 / 19:37
Avropanın Bakı zirvəsi təsadüfi qərar deyil...

13.11.2026 / 19:15
İşdə məhəbbət macərası - DOST Agentliyinin müdir müavini buna görə işdən azad olundu

13.11.2026 / 18:58
Zelenski Əliyevdən umacaqlarını Dublində bu cür dilə gətirdi...

13.11.2026 / 18:41
Güclü Avropanın gələcəyində Azərbaycanın yeri - Dublin zirvəsi perspektivi göstərdi...

13.11.2026 / 18:26
Prezident İlham Əliyevin İrlandiyaya işgüzar səfəri başa çatdı

13.11.2026 / 18:23
Dublin zirvəsi Qafqazda sülh prosesini sürətləndirir - Əliyev Avropa zirvəsində...

13.11.2026 / 17:56
Rusiya xarici ticarətdə dolları yuanla əvəzləyə bilmədi - uğursuzluğun səbəbi...

13.11.2026 / 17:55
Avropa ölkələri birgə xartiya imzaladılar - Rusiyadan gələcək təhlükələrə qarşı

13.11.2026 / 17:40
Firəngiz Əlizadə bəstəkarların əsas problemlərini gündəmə gətirdi - "Kabinetimə gəlib ağlayırlar"

13.11.2026 / 17:13
Bakıdan gəlib bağ evi tikən imkanlı şəxslərin üzündən bəzi rayonlarda torpağın sotu 15–20 min manata çatıb.... Niyə?

13.11.2026 / 16:55
İrandan Almaniyaya 29 kq-dan çox metamfetamin aparanlar Naxçıvanda yaxalandı

13.11.2026 / 16:40
Ev təsərrüfatlarının uçotunun arxasında nələr var - Şayiələr baş alıb gedir, bəs həqiqət harada?...

13.11.2026 / 16:26
“Yazıçılar Birliyi hara, restoran hara?” – Anar parlamentdən kömək istədi...

13.11.2026 / 16:23
Yunus Oğuzun “Qara Yusif” romanı çapdan çıxdı

13.11.2026 / 16:10
KTMT-yə görə Ermənistan Kremldən daha bir "dişsiz həmlə" yeyəcək...

13.11.2026 / 15:53
Özbəkistanın Milli Universitetində hicabla bağlı narahatlıq baş qaldırıb - hələlik kənar müdaxilə yoxdur...

13.11.2026 / 15:49
İran raket maneələrini aradan qaldırdı, ABŞ-ın Avropadakı bazaları təhlükə altındadırmı?

13.11.2026 / 15:48
ABŞ-ın Ukrayna siyasəti ziddiyətlər içində - ərazi bütövlüyünü imzalamaq hara, "Donbası verin" hara...

13.11.2026 / 15:10
İrəvandakı Göy Məscid üzərindən İslam dəyərlərinə növbəti zərbə vuruldu...

13.11.2026 / 14:41
Türkiyə Rusiya ilə AES əməkdaşlığına birdəfəlik son qoyur...

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ