Elyar İslamoğlu: “Məqsəd müəllimləri eyni geyimə salmaq deyil, onların peşəsinin nüfuzuna uyğun ümumi geyim standartlarını müəyyən etməkdir”
Məzahir Məmmədli: “Müəllimlərin geyimi ilə bağlı vahid standartlar müəyyənləşdirilir”
Son günlər sosial şəbəkələrdə yanlış olaraq müəllimlərin vahid geyim formasına keçiriləcəyi ilə bağlı məlumatlar yayılır. Əslində isə burada söhbət müəllimlərin vahid geyim formasından deyil, vahid standartlara uyğun geyim formasından gedir ki, bu da ən müxtəlif baxımdan doğru yanaşmadır.
Yeri gəlmişkən, Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin keçən iclaslarından birinin gündəliyinə “Ümumi təhsil haqqında” Qanunda dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsi (birinci oxunuş) daxil edilib.
Komitə sədri Anar İsgəndərov deyib ki, sənəddə dövlət təhsil siyasətinin həyata keçirilməsində bir sıra məsələlərin tənzimlənməsi nəzərdə tutulur. Bildirilib ki, qanun layihəsinə görə, dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilverənlərin işgüzar geyim üslubu ilə bağlı tələblərin müəyyən edilməsi təsbit olunur.
Komitə iclasında qeyd olunub ki, dəyişikliklər məktəbdaxili nizam-intizamın möhkəmləndirilməsinə, təhsil mühitinin səmərəli təşkilinə və təhsillə bağlı məsələlərə vahid yanaşmanın təmininə xidmət edir.
Məsələ burasındadır ki, komitə sədrinin bu açıqlaması yanlış anlaşılıb və belə rəy yaranıb ki, guya guya müəllimlər üçün vahid geyim forması nəzərdə tutulur. Əslində isə söhbət vahid formadan yox, vahid standartlara uyğun geyim formasının yaradılmasından gedir. Təbii ki, bu da vacib və arzuediləndir.
Ekspertlər hesab edir ki, burada söhbət eyni model kostyum və ya paltar kimi başa düşülməməlidir. Halbuki, qanun layihəsində söhbət vahid formadan deyil, vahid standartlardan, peşəyə uyğun dres-kod tələbindən gedir.
“Ümumi təhsil haqqında” qanuna edilən dəyişikliklərlə bağlı təklifdə maddə 4-də təhsilverənlər (yəni müəllimlər) üçün “vahid geyim forması” yox, “geyim ilə bağlı tələblər”dən danışılı. Qanunun 12.13-cü maddəsinə əlavə olunan yeni müddəada dövlət ümumi təhsil müəssisəsində təhsilverənlər üçün geyim ilə bağlı tələblərin müəyyən olunması təsbit edilir. Bu tələblərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən olunması nəzərdə tutulur.
Bu, məcburi “vahid paltar” deyil, səliqəli və peşəkar geyim standartıdır. Yəni müəllimin geyimi səliqəli, peşəkar və tədris mühitinə uyğun olmalıdır.
Məqsədlər məktəbdə peşəkar iş mühitini və təşkilati mədəniyyəti gücləndirmək, müəllim nüfuzunu artırmaq, sosial bərabərliyi dəstəkləmək (bahalı brend geyimlə fərqlənmənin qarşısını almaq), şagirdlərin diqqətini dərsə yönəltməkdir (diqqəti yayındıran geyimlərin qarşısını almaq).
Göründüyü kimi, heç də müəllimlərə vahid bir forma geyindirmək kimi məsələ, tələb yox, sadəcə tədris prosesində geyimin səlqəllilik, ciddilik prinsipləri baxımından vahid standartlara uyğunlaşdırmaq məsələsidir ki, bu da önəmlidir. Yəni müəllim elə geyinməlidir ki, şagirdin diqqəti yayılmasın, insanlar arasında sosial fərqliliklər çox qabarıq göstərməsin, bərabərlik olsun, nisbətən oxşarlıq olsun. Bu, dəbdədəli geyimlə diqqət cəlb etmək istər müəllim, istərsə də şagirdlər arasında eqoizm hissiyatlarının qabarmasına imkan verməmək, əsas diqqəti təhsil prosesinə yönəltmək və sairə məqsədlərə xidmət edir.
Müəllimin geyimi baxımından vahid standartı yaradılır. Məsələn, vahid geyim başqa, vahid standartlar isə başqa şeydir.
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, təhsil eksperti Elyar İslamoğlu baki-xeber.com-a bildirdi ki, “Ümumi təhsil haqqında” Qanuna təklif edilən dəyişikliklər müəllimlər üçün vahid geyim tətbiqi demək deyil. “Söhbət təhsil mühitinə uyğun, səliqəli və peşəkar geyim standartlarının müəyyənləşdirilməsindən gedir.
Bu yanaşma məktəblərdə təşkilati mədəniyyətin güclənməsinə, müəllim nüfuzunun artmasına və daha peşəkar iş mühitinin formalaşmasına xidmət edir. Eyni zamanda bahalı və nümayişkaranə geyimlərlə fərqlənmənin qarşısını alaraq sosial bərabərliyi dəstəkləyir, şagirdlərin diqqətinin dərs prosesindən yayınmamasına kömək edir.
Məqsəd müəllimləri eyni geyimə salmaq deyil, onların peşəsinin nüfuzuna uyğun ümumi geyim standartlarını müəyyən etməkdir. Bu dəyişiklik müəllimin fərdiliyini məhdudlaşdırmır, əksinə, məktəbi daha sağlam, bərabərhüquqlu və ciddi bir elm ocağına çevirmək üçün hüquqi zəmin yaradır”-deyə E.İslamoğlu qeyd etdi.
Təhsil eksperti Məzahir Məmmədli baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu gün daha çox müzakirə olunan məsələ müəllimlərin hamısının vahid geyimə keçməsi məsələsi deyil. “Dünya təcrübəsinə də baxsaq görərik ki, müəllimlərin geyimi ilə bağlı vahid standartlar müəyyənləşdirilir. Bizdə də buna parlament səviyyəsində təşəbbüs göstərilir ki, bu qanun halına gətirilsin. Əslinə qalsa, bu məsələ ilə bağlı Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən təlimat var. Bu təlimat müəllimlərin etik davranış qaydalarına daxil olunub. Yəni ki, müəllimlərin vulqar geyimlə məktəbə gəlməmələri vacibdir. Burada məktəblər pedaqoji şuralarının da qərarı var ki, razılaşdırılmamış formalarla məktəbə gəlmək nazirliyin təlimatlarına ziddir. İndi də bunu Milli Məclisin Elm-Təhsil Komitəsi sadəcə olaraq bunu bir qədər də təkmilləşdirmək və qanun halına salmaq istəyir. Bəzən belə anlaşılır ki, bu vahid müəllim forması olacaq. Əslinə qalsa Azərbaycanda bir 10-dan artıq məktəb var ki, orada müəllimlər vahid formada məktəblərə gəlirlər, yəni qaydalara əməl də edirlər. O təkcə məktəbin pedaqoji şurası tərəfindən qəbul olunan qərarda öz əksini tapır və onlar da hər biri ona əməl edirlər. Bir qədər əvvəl bəzi məktəblərdə vahid geyimin bir forması müəyyən olunmuşdu. Kollektivlər şərti olaraq belə qəbul etmişdi müəllimələr qara ətəkdə, ağ köynəkdə, kişilər də bir qayda olaraq kostyumda, yaxud da ki, ağ köynəkdə, qara şalvarda məktəbə gəlsinlər. Yəni bu cür qəbul olunmuş bir vahid forma demək olar ki, əvvəldən mövcud idi. Hətta bəziləri irəli gedib iddia edirlər ki, əgər bu qaydalara əməl olunmasa müəllimləri böyük məbləğdə cərimələr gözləyir. Əlbəttə ki, belə bir şeylər yoxdur. Sadəcə olaraq, müəllimə yaraşmayan bir geyim tərzi olarsa bunu pedaqoji şura müzakirəyə çıxara bilər. Hansısa müəllim o standarta, o qoyulan şərtlərə əməl edilmirsə, yalnız pedaqoji şuranın qərarı ilə hansısa bir tənbeh tədbiri görülə bilər. Ona görə də bizdə bu yanlış təqdim olunub deyə, bunun çox geniş bir müzakirəsi oldu. Mən çox istəyərdim ki, bu məsələlərlə bağlı ancaq kimin məlumatı, fikri varsa, heç olmasa o şəxslər danışsınlar”-deyə M.Məmmədli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
