İyunun 11-də AMEA-da “Şəhərsalma və Memarlıq İli” çərçivəsində “Azərbaycanda alman memarlığı” (“Deutsche Architektur in Aserbaidschan”) mövzusunda beynəlxalq konfrans öz işinə başlayıb.
Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti (AzMİU), Alman-Azərbaycan Cəmiyyəti və AMEA-nın Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun birgə təşkilatçılığı ilə gerçəkləşən tədbirdə Türkiyə, Almaniya, Gürcüstan və digər ölkələrin alimləri ilə yanaşı, tanınmış memarlar, tarixçilər və mədəniyyət xadimləri də iştirak ediblər.
Əvvəlcə konfrans çərçivəsində AzMİU-nun Memarlıq fakültəsində fotosərgiyə baxış keçirilib. Sərgidə universitetin rektoru professor Gülçöhrə Məmmədova, Alman-Azərbaycan Cəmiyyətinin sədri professor Çingiz Abdullayev, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədr müavini Xalq rəssamı Ağəli İbrahimov və AzMİU-nun Memarlıq fakültəsinin dekanı professor Zahidə Məmmədova çıxış edərək sərginin elmi və mədəni əhəmiyyətindən danışıblar.
AMEA-nın Əsas binasında keçirilən beynəlxalq konfransı giriş nitqi ilə Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun direktoru AMEA-nın müxbir üzvü Ərtegin Salamzadə açıb. Direktor qeyd edib ki, bu ilin ölkəmizdə “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi, eyni zamanda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ən nüfuzlu tədbirlərindən biri olan Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasının (WUF13) Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın qlobal miqyasda şəhərsalma və memarlıq mərkəzi kimi mövqeyini bir daha möhkəmləndirir.
Professor Ərtegin Salamzadə bildirib ki, Bakı XIX əsrin ikinci yarısı və XX əsrin əvvəllərində, xüsusilə İçərişəhər ətrafında formalaşan memarlıq mühitində alman memarlarının mühüm izi olan şəhərlərdən biridir. Həmin dövrdə alman memarlarının iştirakı ilə inşa edilən yaşayış, ictimai və digər təyinatlı binalar şəhərin memarlıq simasının formalaşmasında əhəmiyyətli rol oynayıb.
Direktor çıxışında Azərbaycanda alman məskənlərinin tarixi, alman memarlarının fəaliyyəti, ölkəmizdə bu günədək qorunub saxlanılan alman memarlıq nümunələri və bu irsin gələcək nəsillərə ötürülməsinin vacibliyi məsələlərinə də toxunub. O, yalnız Bakıda deyil, Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində almanların kompakt şəkildə yaşadıqlarını, həmin ərazilərdə də alman memarlığına aid izlərin mövcud olduğunu diqqətə çatdırıb.
Professor Ərtegin Salamzadə konfrans çərçivəsində Bakı şəhərinin müxtəlif illərdə baş memarı kimi fəaliyyət göstərmiş memarların yaradıcılığı, eləcə də alman memarlıq irsinin Azərbaycan şəhərsalma tarixində tutduğu yer barədə məruzələrin dinləniləcəyini söyləyib.
O, konfrans iştirakçılarına uğurlar arzulayaraq, tədbirin elmi müzakirələr və beynəlxalq əməkdaşlıq baxımından mühüm platforma olacağına əminliyini ifadə edib.
Daha sonra çıxış edən Alman-Azərbaycan Cəmiyyətinin sədri professor Çingiz Abdullayev Azərbaycanda alman memarlıq irsinin əhəmiyyətindən bəhs edib, alman memarlığı nümunələrinə ölkəmizin müxtəlif bölgələrində – xüsusilə Göygöl, Şəmkir və Gədəbəy ərazilərində rast gəlindiyini bildirib. Qeyd edib ki, bu nümunələr XIX–XX əsrlərdə formalaşmış mədəni-memarlıq mühitinin ayrılmaz tərkib hissəsidir.
Professor Çingiz Abdullayev alman memarlığının ən dəyərli nümunələrindən birinin Bakı şəhərində yerləşən alman-lüteran kilsəsi olduğunu vurğulayıb. Bildirib ki, 1899-cu ildə istifadəyə verilmiş bu abidə həmin dövrdə Bakının ən nadir memarlıq incilərindən biri kimi tanınıb və şəhərin memarlıq simasında xüsusi yer tutub.
Cəmiyyət sədri Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə 2010-cu ildə binada əsaslı təmir və bərpa işlərinə başlanıldığını, Azərbaycan mütəxəssisləri tərəfindən həyata keçirilən bərpa prosesi zamanı binanın özünəməxsus orijinal üslubu və tarixi memarlıq xüsusiyyətlərinin tam şəkildə qorunub saxlanıldığını diqqətə çatdırıb.
O, ənənəvi alman qotik memarlığının parlaq nümunələrindən olan bu binanın akustik xüsusiyyətlərinə xüsusi diqqət yetirildiyini də qeyd edib. Bildirib ki, hazırda tarixi alman-lüteran kilsəsi Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının Kamera və orqan musiqisi zalı kimi fəaliyyət göstərir və mədəni həyatımızda mühüm rol oynayır.
Professor Çingiz Abdullayev konfrans çərçivəsində aparılan müzakirələrin beynəlxalq elmi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və alman memarlıq irsinin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini vurğulayıb.
Tədbirdə bir qrup şəxs Almaniya-Azərbaycan memarlığının və dostluq ənənələrinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Alman-Azərbaycan Cəmiyyəti tərəfindən diplomla təltif olunublar.
Konfransda, həmçinin Türkiyənin Çanaqqala Onsəkkiz Mart Universitetinin professoru Vedat Çalışkan, AMEA-nın Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun şöbə müdiri memarlıq üzrə elmlər doktoru Rahibə Əliyeva, həmin institutun elmi işçisi Ellada Abbasova, Gürcüstan-Almaniya Assosiasiyasının sədri Aleksandr Feldmayer, Almaniyalı tədqiqatçı İnge Şturm, Türkiyənin Özyeğin Universitetinin tədqiqatçısı Ayşegül Özer və AzMİU-nun doktorantı Aygün İmanova məruzələrlə çıxış ediblər. Çıxış edənlər alman memarlıq məktəbinin Cənubi Qafqazda, xüsusilə Azərbaycanda formalaşmasına təsir edən tarixi-sosial amillər, alman memarlarının şəhərsalma prosesində rolu, ayrı-ayrı regionlarda qorunub saxlanılan memarlıq nümunələrinin tədqiqi və mühafizəsi məsələlərindən bəhs ediblər. Məruzələrdə memarlıq irsinin yalnız tarixi abidə kimi deyil, eyni zamanda mədəni yaddaş, identiklik və müasir şəhərin inkişafı üçün strateji resurs kimi dəyərləndirilməsinin vacibliyi vurğulanıb.
Qeyd edək ki, iyunun 12-də konfrans iştirakçılarının Göygöl rayonuna səfəri nəzərdə tutulub. Səfər zamanı qonaqların rayon rəhbərliyi ilə görüşü, alman memarlıq abidələri ilə tanışlığı və bölgənin tarixi-mədəni irsini əks etdirən məkanları ziyarət etməsi planlaşdırılır.
