Azərbaycanın ali məktəblərində təhsil alan tələbələrin təhsil haqqı ilə bağlı problemləri, bir qayda olaraq, hər növbəti tədris ili başalayan ərəfədə yenidən aktuallaşır. Maddi çətinlik ucbatından təhsil ala bilməyən tələbələrin təhsildən imtina etməsi halları ilə demək olar, hər il qarşılaşırıq.
Hazırda ölkənin ali təhsil müəssisələrində tələbələrin 70 faizi öz vəsaiti hesabına, yəni ödənişli əsaslarla, 30 faizi isə dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına təhsil alır. Yalnız dövlət ali məktəblərinin ödənişli ixtisaslarına qəbul olunan bəzi kateqoriyalı tələbələr təhsil haqqından azaddırlar. Bu tələbələrin də təhsil haqları dövlət tərəfindən ödənilir.
Qeyd etdiyimiz kimi, ali məktəblərdə təhsil haqqı ilə bağlı hər il problem yaşanır. Bu il yaşanan problem isə olduqca fərqlidir. Belə ki, bəzi universitetlər övladları birinci kursa qəbul olmuş valideynlərlə müqavilə bağlayarkən belə bir şərt irəli sürür ki, birinci kursdan sonra başqa universitetə keçid etmək istəyən tələbə qalan 3 ilin də təhsil haqqını ödəməlidir. Bu yeni qərar ictimaiyyət arasında narazılığa səbəb olub.
Ekspertlər bildirir ki, bəzi universitetlərin transfer olacağı təqdirdə tələbədən qalan 3 ilin də ödənişini almaq istəməsi mümkün deyil. Əgər belə bir hadisə yaşanıbsa, qanunsuzluq halıdır. Tələbə qaydalara uyğun proseduru həyata keçirirsə, transfer olmağına universitet hər hansı bir şərt qoya bilməz.
“Problem əsasən reytinqi aşağı olan universitetlərdə olur, aparıcı universitetlər inanmıram ki, bu cür müqavilə şərtləri irəli sürsün”
Təhsil eksperti Nadir İsrafilov bildirdi ki, hər universitetin öz daxili nizamnaməsi var: “Ali təhsil müəssisələri də həmin nizamnaməyə uyğun fəaliyyət göstərir. Ona görə də bəzi ali məktəblərdə valideynlərlə bu cür müqavilələrin bağlanmasında təəccüblü bir şey yoxdur. Hər bir universitet özünü sığortalamaq istəyir. Çünki özəl universitetlərin büdcəsi əsasən təhsil haqqı hesabına formalaşır. Hansısa universiteti il ərzində 15-20 tələbə tərk edərsə, onda həmin ali məktəb il ərzində ən azından 30-40 min manat vəsait itirmiş olur. Ona görə də universitet özünü fors-major hallardan sığortalamaq üçün bu cür addımlar atır”.
Nadir İsrafilovun sözlərinə görə, müqavilə o deməkdir ki, hər iki tərəf öz üzərinə müəyyən öhdəlik götürür: “Universitetlər də çalışır ki, öz öhdəliklərini yerinə yetirmək üçün daha güclü iqtisadi dayanağa malik olsunlar. Valideyni universitetin şərtləri qane etmirsə, müqavilə bağlamaqdan imtina edə bilər. Bu məsələdə günah daha çox valideynlərin üzərinə düşür. Əksər valideynlərdə belə bir düşüncə var ki, hansı universitet olursa-olsun, təki övladları kənarda qalmasın, qəbul olsun. Qəbul olandan sonra isə bu və digər problemlər ortaya çıxır. Problemsə əsasən reytinqi aşağı olan universitetlərdə olur. Aparıcı universitetlər inanmıram ki, bu cür müqavilə şərtləri irəli sürsün”.
Günel CƏLİLOVA
