Elşən Manafov: “Güman edirəm Rusiya bundan sonra əvvəlki kimi Qarabağ erməniləri ilə bağlı mövqe sərgiləməz”
Putin Bişkekdən geri dönəndən sonra verdiyi ilk açıqlamada Azərbaycan Prezidenti haqda xoş sözlər ifadə edib. Rusiya Prezidenti Prezident İlham Əliyevi müasir və ziyalı insan adlandırıb. Putin bu barədə Qarabağ ətrafında baş verən hadisələrdən danışarkən bildirib. Rusiya Prezidenti qeyd edib ki, Qərb ölkələri Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanıyır və orada yaşayan erməni əhalisinin hüquq və maraqlarının təmin ediləcəyini bildirirdilər.
“Prezident Əliyev Qarabağın erməni əhalisinə pis heç nə etməyəcəkdi. O, müasir, ziyalı insandır. Onların maraqlarını təmin etməyə çalışacaqdı, buna yüz faiz əminəm. Amma onlar yenə də orada qalmayacaqlardı. Belə də oldu”, – deyə Putin bildirib.
Bu sözlərdən belə nəticə çıxartmaq olarmı ki, rəsmi Kreml bundan sonra Qarabağ ermənilərinin qayıdışına hər hansı formada dəstək və rəvac verməyəcək?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən politoloq Elşən Manafov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Azərbaycanın Rusiya ilə münasibətləri 2022-ci ildən etibarən mahiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlib. Hazırda strateji anlamda müttəfiqlik münasibətləri ampluasındadır. Bu münasibətlərdə müəyyən soyuqluq 2024-cu ilin dekabrında Azərbaycana məxsus sərnişin təyyarəsinin Rusiya HHM qüvvələri tərəfindən vurulmasından sonra oldu. Ancaq bu, rəsmi səviyyədə tərəflər arasında münasibətlərə sirayət etmədi. Hazırda tərəflər arasında münasibətlər qarşılıqlı anlaşma və hörmət səviyyəsindədir, qarşılıqlı etimada əsaslanır. Qarabağ kartı uzun müddət təkcə Rusiyanın deyil, Qərbin də regiona təsir etmək, onu özünün geosiyasi orbit çərçivəsinə salmaq üçün istifadə etdiyi müdaxilə mexanizmlərindən olub. Rusiyada Putinin iqtidara gəlməsi ilə rəsmi Moskvanın Qarabağ probleminin həllinə münasibətdə müəyyən kosmopolit dəyişikləri oldu. Ermənistanda məxməri inqilabın qələbəsi ilə Paşinyanın iqtidara gəlməsi bu məsələdə kardinal dəyişikliklər doğurdu. Burada təşəbbüs əslində Qərbin sifarişi ilə Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik arxitekturasını yenidən biçməyə çalışan Paşinyana aid oldu. Rəsmi Moskva Ermənistanda ona yaxın siyasi istibleşmenti Qərbin maliyyə, habelə siyasi dəstəyi ilə devirən Paşinyan iqtidarının anti-Rusiya siyasətindən əlbəttə məmnun deyildi. 2020-ci ildə Azərbaycanla başlanan 44 günlük savaş zamanı beynəlxalq hüquq, habelə KTMT-nin nizamnaməsindən çıxış edərək Paşinyan hakimiyyətini Azərbaycanla qarşıdurmada təkbətək qoydu. Hadisələrə özü vacib bildiyi anda müdaxilə edərək tərəflər arasında növbəti dəfə atəşkəsə nail oldu”.
Politoloqun fikrincə, Rusiyanın Ukrayna ilə qarşıdurması Rusiya üçün Paşinyan problemini bir qədər arxaya sürükləmiş oldu: “Paşinyan isə fürsətdən istifadə edib 2022-ci ilin oktyabrında Praqada Azərbaycanın Qarabağ üzərində suveren hüququnu tanımaqla Rusiyanı fakt qarşısında qoydu. Bu andan etibarən Rusiyanın Qarabağ kartından istifadə imkanları yetərincə məhdudlaşdı. Güman edirəm ki, Rusiya bundan sonra əvvəlki kimi Qarabağ erməniləri ilə bağlı mövqe sərgiləməz. Vəziyyət çox dəyişib. Bununla belə, Rusiya Prezident İlham Əliyevin regionda təhlükəsizlik və sabitliyin təmin edilməsi üçün böyük ustalıq və məharətlə həyata keçirdiyi çox vektorlu xarici siyasət kursundan da məmnundur. Rəsmi Bakı regionda geosiyasi maraqları toqquşan beynəlxalq güc mərkəzləri ilə münasibətlərdə dizbalansı gözləyir. Regional və beynəlxalq dəhlizlər ətrafında gedən danışıqlarda tərəflərlə bərabər hüquqlu əsaslarla, qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətləri genişləndirir. Regionun təhlükəsizlik arxitekturasının biçimi ilə bağlı olaylarda yalnız özünün təhlükəsizlik maraqlarından çıxış edib qarşı tərəfdə hər hansı qıcıq və ya narazılığın yaranmasına əsas vermir. Qərbdən Rusiyaya münasibətdə tətbiq edilən saksiyalara rəsmi Bakı qoşulmur. Üstəlik, Qərbdə müəyyən dairələrin narazılığına baxmayaraq regionda təhlükəsizlik və sabitlik naminə Rusiya üçün həyati əhəmiyyətə malik loqistik marşrutları, dəhlizləri açıq saxlayır. Bakı Qərbin təhlükəsizlik sisteminə inteqrasiya ilə bağlı məsələlərdə əməkdaşlığa hazır olsa da, NATO hərbi kontingentinin regiona cəlb edilməsi ilə bağlı təşəbbüslərlə çıxış etmir. Bunun Rusiya və İranda doğura biləcəyi reaksiyaları nəzərə alır. Bütün bunların fonunda Azərbaycan Rusiya üçün etibarlı tərəfdaş və strateji müttəfiq kimi ciddi əhəmiyyət kəsb edir. Rəsmi Bakının Avropanın enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı problemlərin həllində oynadığı rola gəlincə Rusiya buna anlaşıqla yanaşır və dövlətlərin bir birilərinin daxili işlərinə müdaxilə etməməklə bağlı hüquqi öhdəliklərini gözləyir”.
Vidadi ORDAHALLI
