Naxçıvandan edilən şikayətlərin böyük əksəriyyəti vətəndaşların mülkiyyət hüququnun pozulması ilə bağlıdır. Vasif Talıbovun idarəetməsi zamanı MR-in şəhər və kındlərində abadlıq adı ilə sökülən mağazalar və ictimai iaşə obyektlərinin, demək olar ki, heç birinə kompensasiya verilməyib.
Artıq belə məlumatlar yayılır ki, Vasif Talıbovun 27 illik hakimiyyəti dövründə zərər çəkmiş sahibkarlara kompensasiya verilə bilər. Mənbələr bildirir ki, Naxçıvan şəhəri də daxil olmaqla, bütün rayon icra hakimiyyətləri və kənd icra nümayəndəliklərinə tapşırıq verilib ki, Vasif Talıbovun Naxçıvana rəhbərlik etdiyi 27 il ərzində kimlərin magazası, obyekti sökülübsə hamısının sənədləri toplansın. Əldə etdiymiz məlumata görə, zərərçəkənlərə konpensasiyaların verilməsi, ya da sökülən magazaların, obyektlərin bərpa olunması gözlənilir.
Vətəndaşların pozulan hüquqları hansı formada və ardıcıllıqla bərpa oluna bilər?
Sosial məsələlər üzrə ekspert İlqar Hüseynli “Bakı Xəbər”ə bildirdi ki, Naxçıvanda baş verən olayları yaxından izləyir: “Həm vətəndaş cəmiyyəti təmsilçisi olaraq, həm də strateji araşdırmalarla məşğul olan təşkilatın rəhbəri kimi. Burada iki məsələ var. Bilirsiz ki, dövlət artıq kommersiya obyektlərinin, vətəndaşların şəxsi mülkiyyətinə daxil olan obyektlərin sökülməsi ilə bağlı bir qanuni prosedur müəyyənləşdirib. Qanunda göstərildi ki, dövlətin stareteji əhəmiyyətli məqsədləri üçün nəzərdə tutulan infrastruktur layihələrinin icrası baş verərsə, o zaman həmin ərazidə plana düşən bütün obyektlərin sökülməsi vacib olacaq. Bu mənada, Naxçıvanda sökülən həmin kiçik və orta sahibkarlıq subyektlərinə məxsus kommersiya obyektlərini bu qanunun təsiri altına aid etmək olmaz. Naxçıvanda da bir neçə obyekt məhz dövlətin strateji layihələrinin təsiri altına düşə bilər. Və bu zaman dövlət müvafiq obyektin dəyər qiymətləndirməsini həyata keçirir və bugünki bazar qiymətinə uyğun olaraq vətəndaşlara kompensasiya ödəyir. Naxçıvanda baş verən prosesdə isə söküntüyə məruz qalan obyektlərin böyük əksəriyyəti dövlətin strateji maraqları, strateji əhəmiyyətli infrastruktur layihələrin tikintisi altına düşmür. Sadəcə olaraq, orada planlı şəkildə sahibkar qətliamı baş verib. Kütləvi şəkildə minlərlə insanın obyektləri sökülüb, çörəkləri əllərindən alınıb. Əgər dövləti doğrudan da hansı formada kompensasiyanın tətbiq ediləcəyi maraqlandırsa, o zaman bizim təkliflərimiz bundan ibarət olar - iki tərəfli konpensasiya. Həm bu illər ərzində müvafiq obyektlərin orta statistik dövriyyəsini çıxarıb ordan gələn gəlirlərini illərin sayına vurmaqla konpensasiyasını, eyni zamanda həmin sahibkarların sökülən daşınmaz əmlaklarının bugünki bazar qiymətlərini hesablayaraq, bu iki ziyanı cəmləyib, həmin sahibkarlara müvafiq ödənişin verilməsi ilə bağlı qərar verilə bilər. Amma bu vəsaitin hansı mənbədən əldə olunacağını dövlət özü müəyyənləşdirməlidir. Mən düşünürəm ki, istər Vasif Talıbovun, istər maliyyə nazirinin, istər şəhərsalma və arxitektura komitəsinin sədrinin, onlara yaxın ailə qohumlarının adlarına sənədləşdirilmiş əmlaklarının, bank hesablarında olan vəsaitlərinin dövlətin büdcəsinə müsadirə olunması ilə bağlı qərar qəbul olunmalıdır. Həmin müsadirə olunmuş vəsaitlərdən zərərçəkmiş insanların konpensasiyasını ödəməklə bağlı qərar qəbul olunsa, bu həm dövlətə ziyan olmaz, həm də dövlətdən oğurlanan vəsait geri qaytarılaraq əhalinin sosial imkanlarının yaxşılaşdırılması istiqamətinə yönləndirilə bilər. Təxmini edə biləcəyim təklif bundan ibarətdir. Amma bu gün söz yox ki, birbaşa dövlətin vətəndaşları qarşısında konstitusiya öhdəliyi var. Bu öhdəliyə görə, dövlət dəymiş ziyanı oğurlanmış həmin vəsaitlər hesabına və yaxud da hansı vəsaitlər hesabına olursa- olsun, vətəndaşlara sosial və iqtisadi hüquqların bərpası ilə bağlı verməlidir. Bir halda ki, burada dövlətin oğurlanmış vəsaiti var, niyə həmin vəsaitlər geri alınıb vətəndaşlara kompensasiya şəklində verilməsin?”
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
