Mətbuatda yayılan məlumata görə, Gəncə Texnologiya Universitetinin (Azərbaycan Texnologiya Universiteti) (VÖEN - 2300343181) dövlət büdcəsinə yarım milyon manatdan çox vergi borcu yaranıb. Dünənki məlumata görə, təhsil ocağının 565 min 865 manat 94 qəpik vergi borcu var.
Qeyd edək ki, “Qaynarinfo” saytının yaydığı məlumata görə, son günlər sosial şəbəkələrdə universitetin rektoru Akif Süleymanovun sağlamlığında problem olması ilə bağlı görüntülər yayılıb.
Göründüyü kimi, Gəncə Texnologiya Universitetinin yarım milyondan çox vergi borcu var.
Maraqlıdır, bu universitetin vergi borcu necə yaranıb? Ümumiyyətlə, hansı hallarda universitetlərin vergi borcları yaranır?
Məsələ ilə bağlı sözügedən universitetin feysbuk səhifəsi və elektron ünvanı üzərindən sorğu göndərsək də, ali məktəbin mövcud telefon nömrəsinə zəng vursaq da, sorğumuza cavab ala bilmədik. Bütün cəhdlərimizə baxmayaraq, universitetdən hələ ki, rəsmi cavab verilməyib. Lakin həmin universitetdəki mənbəmizdən aldığımız məlumata görə, sözügedən ali məktəbdə kifayət qədər qanun pozuntusu mövcuddur və o pozuntular saymaqla qurtarmaz. Mənbə bildirdi ki, vaxtilə universutetdə “Dəyanətli İnkişaf” Mərkəzi fəaliyyət göstərib və pandemiyadan əvvəl məzunlara həmin mərkəzə 600 manat pul köçürtdürürmüşlər. Universitetdə “Dəyanətli İnkişaf” Mərkəzinin xətti ilə tədbir keçirildiyini deyən mənbə bildirdi ki, eşitdiyinə görə, burada külli miqdarda vəsait yeyilib. Sonra “Dəyanətli İnkişaf” Mərkəzinin universitetdə fəaliyyət göstərən Keyfiyyətin Təminatı şöbəsinə birləşdirildiyini deyən mənbənin sözlərinə görə, amma vergi borcunun bu amillə bağlı olub-olmadığını bilmir: “Bilmirəm vergi borcu ordan yaranıb, yoxsa yox. Burada çox neqativ şeylər var. Orada işləyən müəllimlərin də çoxunun savadı aşağı səviyyədidir. Onlar sizə rəsmən heç bir cavab verməyəcəklər, versələr də balanslı və siyasi cavab verəcəklər. Heç zaman deməyəcəklər ki, bu vergi borcu niyə yaranıb”.
Mənbənin bildirdiyinə görə, burada o qədər neqativlər var ki, saymaqla bitib qurtarmaz.
Elçin Əfəndi: “Bu universitetin vergi borclarının yaranması və vergidən yayınması onu idarə edən şəxslərin məsuliyyətdən yayınmasıdır”
Təhsil eksperti Elçin Əfəndi “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, vergi borclarının yaranmasının başlıca səbəbi yığılan ödənişlərdən vergi verilməməsidir: “Yəni ödənişli oxuyan tələbələrin illik təhsil haqlarından, eyni zamanda müvafiq işçi heyətin ödənişlərindən və sairdən vergi borcları yaranır. Neçə vaxtdır vergi verməyiblər deyə, vergi borcları bu qədərdir. Universitetlər publik hüquqi şəxs statusu alandan sonra onları artıq dövlət maliyyələşdirməyəcək. Bu statusdan sonra özləri özlərini maliyələşdirməlidirlər”.
Universitetlərin özləri pul qazanırlar, kifayət qədər yüksək təhsil haqqı müəyyən ediblər, bu halda dövlət niyə onların vergi borcunu ödəməlidir ki? E.Əfəndinin sözlərinə görə, universitetlərdə ödənişli oxuyub təhsil haqqı ödəyən tələbələrlə yanaşı ödənişsiz təhsil alan tələbələr də var, o tələbələrin təhsil xərcini dövlət ödəyir. “Bu universitin vergi borclarının yaranması və vergidən yayınması onu idarə edən şəxslərin məsuliyyətdən yayınmasıdır. Yaxud bu onların vergiyə ödəniləcək həmin vəsaiti mənimsəməsi ilə bağlıdır. Buna başqa ad vermək olmur.
Kamran Əsədov: “Bu gün bu universitetin vergiyə bu şəkildə borclanmasının səbəbi burada maliyyə şəffaflığının təmin edilməməsidir”
Digər təhsil eksperti Kamran Əsədov ilk növbədə qeyd etdi ki, Azərbaycan ali təhsil müəssisələri hazırda dövlət büdcəsindən daxil olan vəsaitlər və tələbələrin ödədiyi təhsil haqqı hesabına maliyyələşir: “Demək olar ki, biz əksər ali təhsil müəssisələrində şəffaf mühasibatlığı görə bilmirik. Daxil olan vəsaitlərlə və onların xərclənməsi ilə bağlı ciddi şəkildə hesabatları ictmaiyyətə təqdim etmirlər. Hətta sorğular nəticəsində belə bunu vermirlər. Qeyd edim ki, hər bir ali təhsil müəssisəsinə vəsaitlər daxil olan kimi avtomatik olaraq oradan vergi tutulmaları, eyni zamanda əməkhaqlarına görə DSMF və digər ödənişlər ödənilməlidir. Amma bəzən mühasibatlıq şəffaf fəaliyyət göstərmir, onlar mövcud borcların nə vaxtsa dövlət tərəfindən ödənilməsinə ümid edərək müvafiq ödənişləri həyata keçirmirlər. Ali təhsil müəssisələrində olan mövcud borc məsələsində sonradan orada təhsil alan şəxlər də problem yarada bilir. Yəni vaxtında DSMF-nin və başqa borcların ödənilməməsi həmin şəxslərin sığorta hesabında mövcud vəsaitin oturmamasına gətirib çıxarır. Ümumiyyətlə, Azərbaycan ali təhsil məktəbləri gəlirlərini artıq kommersiya fəaliyyətindən əldə etməlidirlər. Burada söhbət ixtiralardan, kəşflərdən gedir. Bu gün universitetlər özlərinin gəlirlərini tələbələrin təhsil haqqı əsasında formalaşdırdıqlarına görə, demək olar ki, heç bir əlavə gəlirlərə malik deyillər. Tələbələr təhsil haqqlarını gecikdirəndə universitetlər ciddi şəkildə problem yaşayırlar. Ona görə də, universitetlər qrant layihələrdə, kəşflərdə, bazarda məhsul satmaqda maraqlı olmalıdır. Yəni özləri avadanlıqlar hazırlayıb satışından gəlir əldə etməlidirlər. Amma bunları görə bilmirik. Fikrimcə, bu ciddi bir qüsurdur. Bu gün bu universitetin vergiyə bu şəkildə borclanmasının səbəbi burada maliyyə şəffaflığının təmin edilməməsidir. Maliyyə şəffaflığının təmin edilməməsi nəticəsində universitetlər belə problemlərlə üzləşir və bu da universitetlərin gələcək müqəddaratını belə sual altında qoyur. Düşünürəm ki, universitetlər maliyyə xərclərində şəffaf olmalıdırlar. Əlavə xidmət sahəsində gəlirlərin artmasında daha aktiv iştirak etməlidirlər”- deyə K.Əsədov qeyd etdi.
Gəncə Texnologiya Universitetinin də mövqeyini dərc edə bilərik.
İradə SARIYEVA
