Bir müddət əvvəl Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasından (AMEA) rəsmən bildirilmişdi ki, AMEA-da islahatların aparılmasına ehtiyac var və bu proses qaçılmazdır.
Deyəsən, artıq proses başlayıb. AMEA-nın yanvarın 8-də keçirilən iclasında qurumun Rəyasət Heyətinin tərkibinin formalaşdırılması istiqamətində birinci vitse-prezident vəzifələrinin ləğv olunması ilə bağlı qərar qəbul edilib. Qərara uyğun olaraq, yalnız bir birinci vitse-prezident vəzifəsi təsis olunub. Belə ki, akademiklər İsa Həbibbəyli və İbrahim Quliyev AMEA-nın birinci vitse-prezidenti vəzifəsindən azad edilib. Onlar AMEA-nın vitse-prezidenti vəzifəsinə seçiliblər. AMEA-nın birinci vitse-prezidenti vəzifəsinə isə akademik Dilqəm Tağıyev seçilib. D.Tağıyev daha əvvəl AMEA-nın vitse-prezidenti vəzifəsini icra edib. Beləliklə, AMEA-da yalnız bir birinci vitse-prezident vəzifəsi yaradılıb və vitse-prezidentlərin sayı artırılıb.
Bundan başqa, AMEA-nın Fizika İnstitutunun rəhbər heyəti vəzifəsindən azad edilib. Bu barədə AMEA-nın Rəyasət Heyətinin cari ildə ilk iclası zamanı bildirilib. Belə ki, Fizika İnstitutunda mükafatların verilməsi, ezamiyyə xərclərinin qanunvericiliyin tələblərinə uyğun ödənilməməsi, institutun fəaliyyəti üçün dövlət büdcəsindən ayrılmış pul vəsaitlərinin qanunsuz və əsassız olaraq başqa təşkilatlara ödənilməsi, büdcədə qalan artıq pul vəsaitlərinin əsassız silinməsi, kadr fəaliyyəti üzrə əmək qanunvericiliyinin tələblərinin kobud şəkildə pozulması, qanunsuz və əsassız əmrlərin verilməsi, kargüzarlıq fəaliyyətinin qanunauyğun aparılmaması, habelə əmək və icra intizamının kobud şəkildə pozulması aşkar olunub.
Nəticədə Fizika İnstitutunun direktoru, akademik Nazim Məmmədov, institutun elmi işlər üzrə direktor müavini, akademik Cavad Abdinov, həmin institutun baş mühasibi İradə Qulubəyova və Kadrlar şöbəsinin müdiri Pərvanə İsgəndərova vəzifələrindən azad ediliblər.
Həmçinin, akademik Nazim Məmmədov Azərbaycan Respublikasının Rusiyanın Dubna şəhərindəki Birləşmiş Nüvə Tədqiqatları İnstitutu ilə əlaqələndiricisi vəzifəsindən də azad olunub, bununla bağlı müvafiq dövlət qurumuna müraciət olunacağı bildirilib. Bundan əlavə, institutun bir sıra əməkdaşları işlərində yol verdikləri nöqsanlara görə barələrində intizam tənbehi tətbiq edilib. Fizika İnstitutunun direktoru vəzifəsinin səlahiyyətləri müvəqqəti olaraq akademik Adil Qəribova tapşırılıb. AMEA-da baş verənləri islahatlar hesab etmək olar, yoxsa bu, kosmetik mahiyyət daşıyır?
“İndi də aşkarlanır ki, bu institutda nə qədər korrupsiya...”
Gənc Alim, Aspirant və Magistrlər Cəmiyyətinin rəhbəri, fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru İlqar Orucov baki-xeber.com-a bildirdi ki, burada söhbət kadr islahatlarından və digər bu istiqamətdə olan işlərdən getmir. Bu qurumda korrupsiya hallarının olduğunu və artıq bunun üzə çıxdığını deyən İ.Orucov hesab edir ki, AMEA-nın Fizika İnstitutunda baş verən biabırçılıqlar deyilənlərə əyani misaldır: “Milli Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda korrupsiya hallarının aşkar edilməsi, eyni zamanda, “struktur islahatları” adı altında müəyyən vəzifə ştatlarının ləğv olunması ilə bağlı xəbərləri mən də izləmişəm. Əslində, bunlara “islahat” demək istəməzdim, çünki bu, islahat deyil. Əlbəttə, əlavə ştat vahidlərinin ləğv edilməsi təqdirəlayiqdir. Ona görə ki, AMEA-da çoxlu sayda mənasız, gərəksiz ştat var. Hətta Akif Əlizadənin vaxtında daha çox şişirdilmiş, elmə heç bir faydası olmayan ştatlar mövcud idi. Biz o zaman deyirdik ki, AMEA-ya uğursuz rəhbərlik edən Akif Əlizadənin dövründə bu ştatların yaradılması dövlət vəsaitinin havaya sovrulması deməkdir. Hələ o vaxt deyirdik ki, AMEA-da vitse-prezident ştatlarını artırmaq Akademiyanın fəaliyyətinə müsbət heç nə gətirə bilməz. Akademiya ildə 5 gənc alimi xarici ölkələrə elmi konfranslara göndərə bilmir, müxtəlif mübadilə proqramlarında Akademiyanın adı yoxdur. Biz bu məsələlərlə bağlı iradlarımızı bildirəndə Azərbaycan elminə rəhbərlik edənlər bizi düşmən gözündə görürdülər. Gördüyünüz kimi, zaman göstərdi ki, Akademiyanı idarə edənlər nə qədər yanlışlıqlara yol veriblər. Əlbəttə, biz burada yalnız zaman itirməmişik, həm də dövlətin çox böyük həcmdə vəsaitini itirmişik. Təsəvvür edin ki, bu gün Azərbaycan elmi dövlətin inkişafından nə qədər geri qalır, AMEA-ya rəhbərlik edənlər çoxlu sayda gəncin yolunu bağlayıblar.
Akademiyanın Fizika İnstitutu vaxtilə SSRİ miqyasında nəhəng bir elmi mərkəz idi. Xatırladım ki, “Elektriklər və yarımkeçiricilər fizikası” ixtisası üzrə keçmiş SSRİ məkanında birinci elmi müəssisə Akademiyanın Fizika İnstitutu idi. Fizika İnstitutuna vaxtilə Həsən Abdullayev, Çingiz Qacar, Firidun Həşimov kimi elm fədailəri rəhbərlik ediblər. Siz görün Akif Əlizadə Fizika İnstitutunu hansı günə qoydu və ora Nazim Məmmədov kimi yekəxana, kobud, buranı öz “dədəsinin mülkü” sayan və idarə edən birini gətirdi və adam da, əslində, ixtisasca heç fizik deyil. İxtisasca fizik olmayan bir adamı gətirib Akademiyanın flaqmanı olan Fizika İnstitutuna direktor qoymaq nə dərəcədə düzgün idi ki, bu adam bu institutu dağıtsın? İndi də aşkarlanır ki, bu institutda nə qədər korrupsiya halı var. Mən Fizika İnstitutunda işləmişəm. Fizika və Radiasiya Problemləri institutlarının birgə aspirantı olmuşam. Vaxtilə tədqiqatlarımı orada həyata keçirmişəm. Orada hansı biabırçılıqların baş verdiyini çox yaxşı xatırlayıram. Əslində, Azərbaycan elminə zərbə vuran təkcə Nazim Məmmədov deyil, onun kimi hələ çoxu var və onlar Akademiyanın institutlarına rəhbərlik edirlər.
Necə ola bilər ki, bir adam 40 il bir elmi-tədqiqat müəssisəsinə rəhbərlik edə, amma onun rəhbərlik etdiyi institut Biləcəridən o yanda tanınmaya”.
Fizika İnstitutunda aşkarlanan yeyinti, korrupsiya, ezamiyə xərclərindən düzgün istifadə edilməməsi və sair problemlərin yalnız bu institutda deyil, başqa institutlarda da müşahidə edildiyini deyən İ.Orucov hesab edir ki, Akademiyanın bütün elmi-tədqiqat institutları bu cür bərbad gündədir. “Azərbaycan elmini kor qoyan o qoca, kobud, bürokratik adamlar nə qədər ki, AMEA-dan təmizlənməyiblər, orada hər hansı bir inkişafdan danışmağa dəyməz. Bilirsiniz ki, uzun illər Akademiyaya, elm sahəsinə kuratorluq edən Ramiz Mehtiyevin özü olub. Necə ola bilərdi ki, o, bu biabırçılıqları görməyib. Mütləq idimi ki, Ramiz Mehtiyev Akademiyanın prezidenti olsun və bu korrupsiya hallarını aşkarlasın. Əgər bu qədər yeyinti Fizika İnstitutunda varsa, başqa institutlarda da var. Bir neçə institut istisna olmaqla, hamısında bu hallar mövcuddur. Məsələn, Vaqif Abbasovun rəhbərlik etdiyi Neft Kimya Prosesləri İnstitutunda bu kimi hallar yoxdur, bu adam gənclər üçün qapıları açıb və nə qədər gəncin bura cəlb edilməsinə şərait yaradıb. Amma əksər institutda biabırçılıqlar baş alıb getməkdədir. Həmin institutları yoxlasınlar. Hesab edirəm ki, dövlətin müvafiq qurumları bu məsələləri araşdıracaqlar. Alim adına layiq olmayan şəxsləri gətirib elmi müəssisələrin başına qoyanda, korrupsioneri bir vaxtlar saf, həqiqi alimlərin əyləşdiyi kreslolara əyləşdirəndə bundan başqa heç nə gözləmək olmazdı. Hətta akademik seçkilərində necə biabırçılıqlar baş verib, elmə dəxli olmayan adamları “akademik”, “müxbir üzvü” ediblər. Bu adamlardan nə gözləmək olardı? Bu adamların Azərbaycan elminə vurduğu zərbələr, gətirdikləri yaramazlıqlar aşkarlanıb onlar ifşa olunsunlar. Çünki bu adamlar illərdir ölkə rəhbərini aldadıblar, xalqı aldadıblar, beləliklə də dövlətə xəyanət ediblər” - deyə İ.Orucov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
