Bu ayın sonunda təkcə Azərbaycan yox, ümumilikdə region və dünyanın az qala yarısı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edəcək daha bir layihənin işə düşməsi fonunda beynəlxalq miqyasda ölkəmizə diqqətin yenidən artması müşahidə edilir. Söhbət Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttindən gedir. Bu dəmir yolu xəttinin rəsmi açılışı oktyabrın 30-da Bakıda keçiriləcək.
Təntənəli şəkildə baş tutacaq açılış mərasimində bu dəmir yolu xətini çəkən ölkələrin rəhbərləri ilə yanaşı, bir sıra dövlətlərin nümayəndə heyətləri də iştirak edəcək. Tədbirə qatılanların Bakı-Tiflis-Qarsla səyahəti də gözlənir. Bunu Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan da təsdiq edib: "Ayın sonunda mən Bakıya Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu dəhlizinin açılış mərasiminə gələcəyəm. Biz bu səfərə iki gün ayırmışıq".
Onu da qeyd edək ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə hərəkət edəcək ilk yük qatarı da artıq yola düşüb. Belə ki, 82 konteynerdən ibarət qatar Qazaxıstanın Kustanay stansiyasından Türkiyənin Mersin şəhərinə yola salınıb. Qatar ilk öncə Kustanay stansiyasından Kurık limanına çatacaq, oradan isə yüklər gəmi vasitəsilə Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanına gətiriləcək. Daha sonra isə Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttilə yüklərin daşınması həyata keçiriləcək. Gürcüstanın iqtisadiyyat və davamlı inkişaf naziri Qeorqi Qaxariya isə vurğulayır ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu təkcə üç ölkəni – Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyəni deyil, Çindən Avropaya qədər daha böyük coğrafiyanı birləşdirəcək: “Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu layihəsinin həyata keçirilməsinə 2008-ci ildə başlanıb və artıq bu xətt istifadəyə hazırdır. Yaxın günlərdə Bakıda Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə dövlətlərarası sazişi əsasında tikilən bu dəmir yolunun rəsmi açılışı olacaq. Əminəm ki, bu layihə regionda inkişafa, sülhə, təhlükəsizliyə və xalqlarımızın rifahının yüksəlməsinə xidmət edəcək”. Onun sözlərinə görə, Bakı-Tiflis-Qars layihəsi işə düşdükdən sonra Avropa ilə Asiyanı birləşdirəcək yeni dəmir yolu marşrutu yaradılacaq.
Araşdırmalar göstərir ki, Bakı-Tiflis-Qars Avropa ilə Asiya arasında ən qısa yol olacaq. Eyni zamanda, bu nəqliyyat dəhlizi Avrasiyanın iqtisadi inkişafı üçün yeni imkanlar açacaq. Qərb dünyasında kifayət qədər məhşur olan “Freight business journal” dərgisi yazır ki, sözügedən dəmir yolu Çinlə Avropa arasında yeni bir marşrut olacaq. Qeyd edilir ki, Xəzər dənizinin sahilində yerləşən paytaxt Bakı şəhəri ilə Türkiyənin şərqində yerləşən Qars vilayəti arasında dəmir yolu xəttinin açılması Çin və Qərbi Avropanın birbaşa əlaqəsinin bir hissəsini təşkil edə bilər. Bu dəmir yolu xəttilə ilk olaraq yüklərin, daha sonra isə sərnişinlərin daşınması həyata keçiriləcək.
Araşıdrmalar göstərir ki, artıq dünya miqyasında bir çox ölkələr Bakı-Tiflis-Qarsa xüsusi maraq göstərir. Bura həm Asiya, həm də Avropa ölkələri aiddir. Əsas səbəb də odur ki, bu dəmir yolu ilə yüklər Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə arasında 16-18 saata daşınacaq. İndilikdə isə artıq Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə dəmir yolları arasında ilk yüklərin keçirilməsi üçün müqavilələr hazırlanıb. İlk olaraq 400 min tona yaxın taxıl yükləri, Rusiyadan gələn kömürlərin, taxtanın keçirilməsi üçün danışıqlara başlanıb. Dəmir yolu ilə sərnişin daşınmasına isə gələn ildən başlanacaq. Bununla əlaqədar "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC tərəfindən İsveçrənin "Stadler" zavoduna 30-a yaxın vaqon sifariş verilib.
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, dəmir yoluna Asiya və Avropa miqyasında maraq kifayət qədər böyükdür. Artıq bir çox Orta Asiya ölkələri yüklərini məhz bu xətlə daşımaqda maraqlı olduqlarını bəyan edir. Çin isə Avropaya məhsullarının böyük bir qismini məhz Bakı-Tiflis-Qars üzərindən göndərməyə hazırlaşır. Çünki bu dəmir yolu xətti Pekindən Londonadək uzanan yolu tamamlayacaq, eyni zamanda Asiya və Avropa arasında yükdaşımaların müddətinin hazırkı 2 aydan 15 günədək azalmasına səbəb olacaq. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə ilkin dövrdə illik 6,6 milyon ton yük daşınacaq. Gələcəkdə bu rəqəmin 50 milyon tona çatacağı proqnozlaşdırılır. Bütün bunlar Azərbaycan üçün böyük həcmdə iqtisadi gəlirlər deməkdir. Bu vəziyyətdə daha bir vacib məqam həm də odur ki, Bakı-Tiflis-Qarsın istfiadəyə verilməsi ilə Ermənistanın regionda təcridi daha da dərinləşəcək. Xatırladaq ki, erməni lobbisi ötən illər ərzində Bakı-Tiflis-Qarsa çox maneə yaratmağa çalışıb. Amma mövcud reallıq artıq bu maneələrin heç bir işə yaramadığını göstərir.
Bir məqamı da qeyd edək ki, ölkəmizin təşəbbüsü ilə reallaşdırılan beynəlxalq “Şimal-Cənub” və “Şərq-Qərb” nəqliyyat-kommunikasiya dəhlizləri bölgə və dünya ölkələrinə bu sahədə əlavə üstünlüklər qazandırmaqla yanaşı, Azərbaycanın regiondakı geosiyasi çəkisini də artırır. Bakı-Tiflis-Qars isə “Şimal-Cənub” və “Şərq-Qərb” dəhlizlərinin daha effektiv fəaliyyət göstərməsində müstəsna rol oynayacaq.
Nahid SALAYEV
