Bu gün Azərbaycan diplomatiyasının müəyyən etdiyi əsas məqsədlərdən biri də Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin mütəmadi olaraq beynəlxalq ictimaiyyətin, təşkilatların gündəmində saxlanması, Ermənistanın işğalçılıq siyasətini pisləyən yeni sənədlərin, qətnamələrin qəbuluna nail olunmasıdır. Ötən dövr ərzində Azərbaycan diplomatiyası bu səpkidə mühüm uğurlara imza atmağı bacarıb. Müxtəlif təşkilat və qurumlarda Ermənistanın işğalçılıq siyasətini pisləyən xeyli sayda sənəd qəbul edilib.
Ermənistanın işğalçılıq siyasətinin diqqət mərkəzində saxlandığı qurumlar sırasında yer alan Avropa Şurası Parlament Assambleyasında (AŞPA) da bu gün qədər Qarabağ konflikti ilə bağlı vacib sənədlər qəbul olunub, İrəvanın təcavüzkar siyasətinin nəticələri pislənib. Belə görünür ki, qarşıdakı dövr ərzində də Qarabağ məsələsi qurumun müzakirə etdiyi əsas mövzular sırasında qalmaqda davam edəcək və bunun ümdə səbəblərindən biri də məhz Azərbaycan təmsilçilərinin qeyd edilən səpkidə fəaliyyətidir. Bu arada Avropa Şurası Parlament Assambleyasının Avropa Şurası ölkələri arasında münaqişələr üzrə Alt Komitəsinin sədri, qurumun Monitorinq Komitəsinin Azərbaycan üzrə həmməruzəçisi Stefan Şennax Qarabağ məsələsinin yenidən müzakirə predmeti olacağını bildirib: "Münaqişələrin həllinə həsr edilən növbəti görüşün Avstriyanın Vyana şəhərində keçirilməsi planlaşdırılırdı. Təəssüflər olsun ki, mürəkkəb beynəlxalq vəziyyətlə əlaqədar olaraq tərəfdaşları bir yerə yığmaq mümkün olmadığı üçün bu görüş təxirə salınıb. Amma bu il sentyabrın 25-də Yunanıstan paytaxtı Afina şəhərində Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı görüş keçiriləcək. Bu görüşdə sülhün yaradılması proseslərində iştirak edən bütün tərəfdaşların, habelə ATƏT-in Minsk Qrupunun üzvlərinin iştirakı nəzərdə tutulub. Görüş zamanı Avropa Şurası məkanında olan 4 münaqişənin həlli ilə bağlı müzakirələr aparılacaq, lakin Dağlıq Qarabağ münaqişəsi prioritet hesab edilir. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu həlli üçün aparılan danışıqlarda fasilə yaranması Ermənistan parlamentindəki dəyişikliklərlə bağlıdır".
Bu açıqlamada diqqət çəkən başlıca məqam, heç şübhəsiz, Stefan Şennaxın Avropa Şurası məkanında olan münaqişələr sırasında Dağlıq Qarabağ konfliktinin prioritet məsələ olduğunu vurğulmasıdır. Aydındır ki, bu hal Dağlıq Qarabağ məsələsinin digər konfliktlərlə müqayisədə həllinin daha vacib olmasının Avropa üçün artıq ön plana çıxmasının göstəricisidir. Təbii ki, bütün bunlar öz növbəsində münaqişənin çözümündə Avropanın daha fəal rol oynamasını şərtləndirə bilər. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, Avropa Şurası Parlament Assambleyasının yay sessiyasında da Qarabağ mövzusu diqqət mərkəzində saxlanıb. Xüsusən də erməni tərəfinin burada terrorçu fəaliyyəti, terrorçuları zəbt edilmiş ərazilərimizdə yerləşdirməsi bir daha Avropanın timsalında dünya ictimaiyyətinin nəzərinə çatdırılıb. Məsələyə əsas etibarı ilə yay sessiyasında türkiyəli deputat Talip Kiçikcanın "Terrorizmə qarşı Avropanın birgə mübarizəsi: uğurlar və uğursuzluqlar" adlı məruzəsinin müzakirəsi zamanı diqqət yetirilib. Həmin müzakirələrdə çıxış edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü Rafael Hüseynov beynəlxalq təşkilatları, o cümlədən Avropa Şurasını bütün dünyanı getdikcə daha çox narahat edən terrorizmlə mübarizəyə yaxından və göz qabağında olan Ermənistan kimi ölkələrdən başlamağın vacib olduğunu bildirib.
Deputat qeyd edib ki, terror kabusu getdikcə miqyasını genişləndirməkdə, dünyanın daha çox ölkələrini əhatə etməkdədir: "Təəssüf ki, biz çox zaman yalnız dəhşətli terror hadisələri baş verdikdən sonra səsimizi qaldırır, həmrəyliyimizi ifadə edir, terrora qarşı mübarizədə daha mütəşəkkil olmağa çalışırıq. Bəzən göz qabağında, öz yanımızda olan terrorçunu və terroru açıq şəkildə müdafiə edəni sanki görməyərək biz onu mücərrəd uzaqlarda aramağa başlayırıq. Burada, Avropa Şurasında mən düz 15 il öncə, 2002-ci il iyunun 14-də "Azərbaycan Respublikasının işğal altındakı ərazilərində Ermənistanın himayə etdiyi terror təşkilatları" adlı 9489 saylı tövsiyə üçün qətnamə hazırlamış, Assambleyanı bu problemi ciddi müzakirə etməyə, tədbirlər görməyə çağırmışdım. Amma həmin dövrdən heç bir tədbir görülməyib, halbuki, o zaman Avropada və dünyada terror hələ indiki kimi geniş qol-qanad açmamışdı. O zamankı susqunluğun bugünkü vəziyyətə birbaşa təsiri var. Dünyada terroru dəstəkləyən, ona rəvac verən ölkələrin ən fəallarından biri olan Ermənistan Avropa Şurasının içindədir".
Ermənistanın bilavasitə dövlət terrorizmində məsul olduğunu, terrorizmi dövlət səviyyəsində dəstəklədiyini söyləyən Rafael Hüseynov konkret faktlara müraciət edib: "Avropada, Yaxın və Orta Şərq ölkələrində törətdiyi çoxsaylı terror aktları ilə məşhur olan ASALA erməni terror təşkilatı 1980-ci illərin sonlarından etibarən coğrafiyasını bir qədər də genişləndirərək Cənubi Qafqazı da əhatə edib. Ermənistanın Azərbaycana təcavüzü başladıqdan sonra Ermənistanın xüsusi xidmət orqanları ilə sıx əməkdaşlıq şəraitində ASALA yalnız 1990-cı illərdə Azərbaycan ərazisində 30-dan artıq ağır terror aktı törədib. Dünyadakı ilk metro terrorizminin də müəllifi ASALA-dır. Bakıda 1994-cü il iyulun 3-də Ermənistan dövləti və ASALA-nın birbaşa əməkdaşlığı şəraitində törədilən həmin metro terroru zamanı çoxlu sayda insan həlak oldu və yaralandı. Ermənistanın terrorizmi dövlət səviyyəsində dəstəkləməsinin ən bariz nümunəsi isə Monte Melkonyandır. Dünya terror şəbəkəsinin tanınmış isimlərindən olan "adamyeyən" ləqəbli Monte Melkonyan Parisdə törətdiyi terror aktlarına görə Fransa hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən 2 dəfə həbs edilib, azadlığa çıxdıqdan sonra Ermənistana gedib, 1992-ci ilin fevralında azərbaycanlılara qarşı həyata keçirilən qanlı Xocalı soyqırımı zamanı xüsusi terror qrupuna rəhbərlik edib. Yeri gəlmişkən, Xocalı soyqırımında ASALA və onun alt qolları olan "Arabo" və "Aramo" terrorçu qrupları aparıcı rol oynayıblar. Ermənistan dövlətinin bu qəbil terrorçularla birbaşa əlaqəsinin və terrorizmə aşkar dəstəyinin sübutları göz qabağındadır. Monte Melkonyan rəsmən Ermənistanın milli qəhrəmanı elan edildi, sağlığında adına küçə verildi, abidəsi ucaldıldı. 1983-cü il iyulun 15-də Parisdə Orli hava limanında törətdiyi partlayışın çoxsaylı fransız, amerikan, İsveç, türk vətəndaşlarının həlak olması ilə nəticələnən digər beynəlxalq terrorçu Varujan Karapetyan da Ermənistan dövlətinin qayğısı ilə qarşılandı, ona Ermənistanda rahat həyat şəraiti yaradıldı".
Erməni terror təşkilatlarının işğal altındakı Azərbaycan ərazilərində mövcudluğu məsələsinə toxunan Rafael Hüseynov bu qüvvələrə qarşı beynəlxalq səviyyədə antiterror əməliyyatı aparılmasının zəruriliyini Assambleya üzvlərinin diqqətinə çatdırıb: "Bu gün də ASALA və digər erməni terror təşkilatları Ermənistan xüsusi xidmət orqanları və ordu birləşmələrinin tərkibinə inteqrasiya olunaraq fəaliyyət göstərməkdədir. Ermənistan və onu dəstəkləyən xarici qüvvələrin işğal etdiyi Azərbaycan ərazilərində erməni terror təşkilatlarının bayrağının qaldırılması, 2011-ci ildən bəri Qarabağda, təmas xəttinin Tərtər rayonu istiqamətindəki döyüş mövqelərində ASALA-nın bayrağının asılması beynəlxalq səviyyədə həmin ərazilərdə antiterror əməliyyatlarının başlanmasına mühüm əsasdır".
Azərbaycanlı deputatın konkret arqumentlər üzərində qurulmuş çıxışı əslində Ermənistanın hansı əməllərin sahibi olmasına dair bir daha aydın təsəvvür yaradır. İndi bu şəraitdə başlıca məsələ Ermənistanın bu əməllərinə qarşı dünya birliyinin, o cümlədən ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələrinin əməli addımlar atmasıdır. Əks halda dünyanın terror bəlasından əziyyət çəkməkdə davam edəcəyi qaçılmaz reallıq sayılır. Digər tərəfdən hesab edilir ki, Avropa Şurası özü də terrora qarşı sərt mübarizə aparmalıdır. Əsas etibarı ilə terror törədənlərə, onu təşkil edənlərə, dəstəkləyənlərə qarşı birgə, ikili standartlara yol vermədən mübarizə aparılması fonunda bu problemin effektiv həllinə nail olmaq mümkündür. Aydındır ki, ikili standartlara yol vermədən aparılan mübarizə fonunda Ermənistana qarşı konkret tədbirlərin görülməsi də avtomatik olaraq gündəmə gələcək. Çünki yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Ermənistan terrora dövlət səviyyəsində hərtərəfli dəstək verir. Bunu AŞPA-nın yay sessiyası çərçivəsində Azərbaycanın qurumdakı nümayəndə heyətinin üzvü, qurumun miqrasiya, qaçqınlar və məcburi köçkünlər üzrə komitəsinin sədri Sahibə Qafarova da diqqətə çatdırıb. O bildirib ki, Azərbaycan terrorizmdən əziyyət çəkən ölkələrdəndir və bu terrorizm Ermənistanın Azərbaycana qarşı işğalçı siyasətinin tərkib hissəsidir: "Erməni terror təşkilatları tərəfindən Azərbaycanda törədilən terror aktları nəticəsində iki mindən çox Azərbaycan vətəndaşı həlak olub. Ermənistan Azərbaycan dövlətinə ekoloji, mədəni, humanitar terror törətməklə bu gün milyard dollarla ifadə olunan ziyan vurub. Təəssüf ki, Ermənistan hakimiyyəti, Sarkisyan rejimi terrorçu mahiyyətindən bu gün də əl çəkmir və bu istiqamətdə məkrli fəaliyyətini davam etdirir. Ona görə də rəsmi Bakı beynəlxalq ictimaiyyəti ölkəmizin suverenliyinə, xalqımızın təhlükəsizliyinə, eləcə də regionun inkişafına ciddi təhlükə mənbəyinə çevrilən erməni terroruna qarşı adekvat və real mübarizənin aparılmasının vacibliyini gündəmə gətirir və beynəlxalq ictimaiyyəti bu prosesə töhfə verməyə çağırır". Deputat qeyd edib ki, başvermə səbəbləri və motivlərindən asılı olmayaraq, terror aktı bəşəriyyətə qarşı cinayət əməli kimi qiymətləndirilir: "Terrorizm hazırda elə bir təhdid ünsürünə çevrilib ki, onunla mübarizə konkret milli dövlətin, aktorun və ya bir təşkilatın öhdəsinə buraxıla bilməz. Bu istiqamətdə ən ümdə və hətta həyati əhəmiyyət kəsb edən mübarizə yolu əməkdaşlıqdır".
Bütün bu arqumentlər qarşısında ermənilərin mövqelərini hansısa formada müdafiə etmələri mümkünsüzdür. İndi Azərbaycanın maraq dairəsində olan başlıca məqam erməni terroruna, işğalına qarşı dünya dövlətlərinin nəhayət əməli addımlar atmasıdır. Həmin əməli addımlardan biri də Qarabağda antiterror əməliyyatlarına start verilməsidir. Belə əməliyyatların başlanması üçün həm Azərbaycanın, həm də dünya dövlətlərinin əlində kifayət qədər sübut və faktlar, arqumentlər var.
Nahid SALAYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.