İraq və Suriyada mövqeləri sıxışdırılan terrorçu İŞİD qruplaşmasının indi müxtəlif istiqamətlərdə köçü müşahidə olunur. Belə görünür ki, İŞİD özünə yeni məkan qismində MDB ərazisini də seçməkdə maraqlıdır.
Qruplaşmanın bu səpkidə Mərkəzi Asiyaya, Qafqaza axın etmək niyyəti də aydın müşahidə olunur. Artıq məlumdur ki, İŞİD qruplaşması Əfqanıstanın şimalında, Türkmənistanla sərhəddə yerləşən Cauzcan əyalətinin Derzabe rayonunu ələ keçirib. Məlumata görə, minlərlə ailə öz evini tərk etməyə məcbur olub. Bundan əvvəl terrorçular Derzabe və Qoşdepe kəndlərini ələ keçirmişdi.
Cauzcan əyaləti Polis İdarəsinin rəisi Rəhmətullah Türküstani isə rayonda Əfqanıstan ordusu ilə terrorçular arasında şiddətli döyüşlərin getdiyini, İŞİD-in Derzabeni tam ələ keçirmədiyini bildirib. Couzcan əyalət administrasiyasının mətbuat katibi Məhəmməd Qapur bildirib ki, döyüşlərdə İŞİD sıralarına qoşulan Özbəkistan əsilli silahlılar iştirak edir: "Özbəkistan İslam Hərəkatı"nın silahlıları öz ailələri ilə birlikdə əyalətdə, eləcə də Derzabe və Qoşdepedə yerləşiblər". Qeyd edək ki, Couzcan əhalisinin 70 faizi etnik türkmənlərdir. Derzape və Qodepedə isə etnik özbəklər üstünlük təşkil edir. Əyalətin 10 rayonundan 3-ü Türkmənistanla sərhəddə yerləşir. Hesab edilir ki, İŞİD burada mövqeyini gücləndirsə, Orta Asiyaya yayılmağa başlayacaq.
Bundan başqa qonşu İranda da İŞİD mövqelərini gücləndirir. Məsələn, İranın Qərbi Azərbaycan əyalətində terrorçu İŞİD qruplaşmasının 40 casusu tutulub. Əyalətin mərkəzi Urmiyadan olan deputatı Nadir Qazipurun sözlərinə görə, terrorçulardan çoxlu sayda silah-sursat aşkarlanaraq götürülüb. Eyni zamanda İŞİD qonşuluğumuzdakı Şimali Qafqazda da dayaqlarını gücləndirməyə, burada təsir dairəsini artırmağa çalışır. Bundan öncə qruplaşma bəyan edib ki, Şimali Qafqazda fəaliyyət göstərən silahlılar onlara sadiqlik andı içib. Beləliklə, ölkəmizə qonşu olan ərazilərdə İŞİD mövqelərini gücləndirir və bu, istər-istəməz Azərbaycana da müəyyən təhdidlər yarada bilər. Bu şəraitdə ekspertləri maraqlandıran məqamlardan biri odur ki, regionda zəifləyən təhlükəsizlik mühitinin Azərbaycana yayılması təhdidi nə dərəcədədir? Britaniyalı beynəlxalq əlaqələr eksperti Dennis Sammut Azərbaycanda terror hücumuna ehtimalın çox az olduğunu deyib: "Bir çox keçmiş döyüşçü həbs edilib, ittihamlarla üzləşib və məhkum edilib". Azərbaycanın ölkə daxilində cihadçı şəbəkənin böyük hissəsini məhv etdiyini qeyd edən təhlilçi Azərbaycan hakimiyyətinin kifayət qədər fəal olduğunu vurğulayıb: "Biz gərək terror təhlükəsini şişirtməyək".
Qeyd edək ki, İŞİD sıralarında müəyyən sayda azərbaycanlı döyüşsə də, onların çoxu elə Suriya və ya İraqda məhv edilib, geri qayıdanlar isə hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən zərərsizləşdirilib. Qalanlar da vətəndaşlıqdan xaric edilib. Hərbçi ekspert Üzəyir Cəfərov da bölgədəki qonşu ölkələrlə müqayisədə Azərbaycanın terror barədə nisbətən təhlükəsiz ölkə olduğunu vurğulayır. Amma son zamanlar ABŞ, Britaniya, Fransa, İran, Rusiya və Türkiyə kimi ölkələrdə baş vermiş terror aktlarını xatırladan ekspert heç bir ölkənin təhlükəsiz olmadığını da diqqətə çatdırır.
Dennis Sammut isə mövcud təhlükənin bir qisminin xaricdə döyüşüb Azərbaycana qayıdan döyüşçülərdən gəldiyini, digər qisminin isə Azərbaycandan keçərək Şimali Qafqaza qayıtmağa cəhd edən cihadçı döyüşçülərdən gözlənə biləcəyini bildirir: "Lakin yəqin ki, bu şəxsləri Azərbaycanda nəsə etmək maraqlandırmayacaq... Ona görə də biz bu təhlükəni şişirtməməliyik". Adının çəkilməsini istəməyən qərbli təhlilçi isə BBS-yə açıqlamasında cihadçı təşkilatlara qoşulan Azərbaycan vətəndaşlarının sayının azalmasında ən mühüm rolun regionun dəyişən vəziyyəti olduğunu vurğulayıb: "Türkiyədən keçib İŞİD-ə qoşulmaq çətinləşdikdən və qruplaşmaya qoşulmağın məhv edilmək üçün birbaşa bilet olduğu aydın olduqdan sonra bir çox insan daha bu təşkilatlara qatılmağın əzabından keçmək istəmir".
Hələlik isə İŞİD-in mövqelərinə Yaxın Şərqdə ciddi zərbələr endirilməsi davam edir. Ona qarşı mübarizə aparanlar İŞİD-i əsas etibarı ilə elə Suriya və İraqda məğlub etməyə çalışır. Amma bu vəziyyətdən çıxış üçün qruplaşma üzvləri başqa ərazilərə köç cəhdlərini də davam etdirir. Bu fonda hesab edilir ki, İŞİD-ə qarşı mübarizənin daha da sərtləşdirilməsinə ciddi ehtiyac var.
Tahir TAĞIYEV