İşğal olunmuş Azərbaycan ərazilərində ermənilər tərəfindən müxtəlif qanunsuz əməllər törədilməsi, burada terrorçular üçün düşərgələr yaradılması, narkotik ticarətinin həyata keçirilməsi barədə rəsmi Bakı tərəfindən dəfələrlə məsələ qaldırılıb. Eyni zamanda burada maddi mədəniyyət abidələrinin erməni vandalları tərəfindən məqsədyönlü şəkildə məhv edilməsi, təbii sərvətlərin talan olunması haqda da real faktlar dünya ictimaiyyətinə təqdim olunub. Amma həm işğal faktına, həm də bundan irəli gələrək yuxarıda göstərilən qanunsuzluqlara qarşı müvafiq beynəlxalq qurumlar, dünya ictimaiyyəti tərəfindən indiyə qədər lazımi addımlar atılmayıb.
İndinin özündə də Ermənistan tərəfi yuxarıda qeyd olunanların üzə çıxmasından ehtiyat edərək, Dağlıq Qarabağa faktaraşdırıcı missiyanın göndərilməsinə hər vəchlə mane olur. Ən azından ona görə ki, əvvəlki missiyalarda ermənilərin bu ərazilərdə qanunsuz fəaliyyəti, o cümlədən zəbt edilmiş torpaqlarda qanunsuz şəkildə əhalinin məskunlaşmasını həyata keçirdiyi sübuta yetirilib. Amma hesab edilir ki, bölgəyə yeni faktaraşdırıcı missiyanın göndərilməsi və onun daha geniş araşdırma aparması təmin edilsə, ermənilərin burada daha böyük qanunsuzluqları üzə çıxacaq. Azərbaycan hesab edir ki, bu fonda, ən azından, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri qeyd edilən istiqamətdə müəyyən addımlar atmalı, yeni faktaraşdırıcı missiyanın bölgəyə göndərilməsini həyata keçirməlidir. Eyni zamanda digər qurum və təşkilatlar da bu prosesi xüsusi diqqət mərkəzində saxlamalıdır. Çünki hazırda ermənilərin işğal altında olan ərazilərimizdə həyata keçirdiyi fəaliyyət təkcə region yox, bütün dünya üçün ciddi təhdid yaradır. Bunu Beynəlxalq Əsilsiz Erməni İddiaları ilə Mübarizə Dərnəyinin (ASİMDER) rəhbəri Göksel Gülbeyin açıqlamaları da təsdiq edir. Məsələn, o bildirir ki, siyasi-iqtisadi çöküşə uğrayan Ermənistan hakimiyyəti ölkənin iqtisadi vəziyyətini düzəltmək üçün narkoticarəti genişləndirir, həmçinin, terrorçulara verilən dəstəkdən əldə etdiyi pullara bel bağlayır. Onun sözlərinə görə, Ermənistan hakimiyyəti işğal etdiyi Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsindən narkotik plantasiyası olaraq istifadə edir: "Ermənistan tərəfindən işğal edilən Qarabağ bütün dünya üçün ciddi bir təhlükə bölgəsinə çevrilib. Çünki bu gün nəzarətsiz olan Qarabağ terror qruplarının təlim düşərgəsi və ticarət məkanı rolunu oynayır. Qarabağdan bütün dünyaya "ağ ölüm" təhlükəsinin yayıldığı həqiqəti inkar edilə bilməz. Bütün dünya yaxın zamanda Ermənistanın narkotik ixracatçısı olduğunu qəbul edəcək. Ermənistan bölgədə terrorçu, cinayətkar, narkotik və silah ticarəti həyata keçirən ölkə olaraq fəaliyyət göstərir". Gülbey Azərbaycan, Türkiyə və İran xüsusi xidmət orqanlarının apardığı araşdırmalara istinadən qeyd edib ki, narkotik və silah ticarəti aparan tacirlər ən təhlükəsiz marşrut kimi Ermənistanı və işğal altındakı Dağlıq Qarabağı seçir: "Narkotrafik Əfqanıstan, İran, Qarabağ, Ermənistan və Rusiyadır. Birbaşa Ermənistan rəhbərliyi bu narkoticarəti himayə edir. Azərbaycan bunu dəfələrlə açıqlasa da, beynəlxalq ictimaiyyət heç bir reaksiya verməyib. Çünki dünyada ikili standartlar əsas rol oynayır". ASİMDER rəhbəri Dağlıq Qarabağın bu gün bölgədə "ikinci Əfqanıstan" rolunu oynadığına diqqət çəkib.
Bir daha qeyd edək ki, daha əvvəl Azərbaycan tərəfi də ermənilərin zəbt olunmuş ərazilərdə həyata keçirdiyi bu dəhşətli əməllər barədə dəfələrlə məsələ qaldırıb. Burada aydın şəkildə göstərilib ki, Ermənistan tərəfindən işğal olunmuş ərazilər narkotik tranziti, narkotiklərin becərilməsi, satılması, transmilli cinayət üçün nəzarətsiz yerlər kimi istifadə olunur. Qeyd olunub ki, Azərbaycan ərazisinin 20 faizinin Ermənistan tərəfindən işğal olunması nəticəsində ölkənin 132 kilometrlik sərhədi nəzarət olunmayan əraziyə çevrilib. Ermənilər də bundan istifadə edərək həmin ərazilərdən dünyaya narkotik maddələrin daşınması üçün istifadə edir.
Xatırladaq ki, Azərbaycan xüsusi xidmət orqanlarının apardığı araşdırmalar, o cümlədən əməliyyat xəbərlərinə görə, narkotacirlərin bu gün istifadə etdiyi ən təhlükəsiz marşrut məhz Ermənistan ərazisindən keçir. Bu marşrutlar Əfqanıstan-İran-Ermənistan-Rusiya, Qarabağ-İran-Azərbaycan-Rusiya, Qarabağ-Ermənistan-Rusiyadır. Onu da qeyd edək ki, Ermənistan və Dağlıq Qarabağ separatçı rejiminin rəhbərliyi narkotik ticarətini birbaşa himayə edir. Bu məsələ ilə bağlı "Wikileaks" saytında da maraqlı məlumatlar yer almışdı və sayt yazırdı ki, nəzarətsiz qalan Dağlıq Qarabağ ərazisində aparılan narkoticarətdə Ermənistan hökumətinin, siyasi liderlərinin və keçmiş prezident Robert Köçəryanın da payı var. Hər il oradan daşınan narkotikdən əldə edilən gəlirin bir hissəsi Köçəryana verilir. Eləcə də məsələdən Serj Sarkisyanın xəbəri var və o da narkotik ticarətindən pay alır. Bununla yanaşı, sayt diqqəti ona da yönəldirdi ki, İrandan Avropaya daşınan narkotikin böyük hissəsi də məhz Qarabağdan və Ermənistandan aparılır. Sayt qeyd edirdi ki, hazırkı prezident Serj Sarkisyanın qardaşı İrandan və Qarabağdan gətirilən narkotik maddələri Rusiya bazarlarına çıxarır, oradan isə bu mallar erməni lobbisi vasitəsilə Avropaya daşınır. Bütün qeyd edilənlər bir daha aydın göstərir ki, hazırda Dağlıq Qarabağ həm narkotik vasitələrin tranziti, həm də terrorçu qruplaşmalar hazırlayan düşərgələrin yerləşdiyi əsas ərazilərdən biridir. Elə bu səbəbdən işğal altındakı Azərbaycan ərazilərindən baş verənlərin bütün dünya üçün ciddi təhdid mənbəyi olduğu özünü kifayət qədər aydın surətdə göstərir. Bütün bəşəriyyəti düşündürən narkomaniya, terrorçuluq bəlasına qarşı bu mənada dünya ölkələrinin birləşərək daha qətiyyətli addımlar atması vacibdir və bu zaman işğal altındakı Azərbaycan ərazilərində baş verənlər də xüsusi diqqət mərkəzində yer almalıdır. Ən azı ona görə ki, yuxarıda göstərilən məqamlardan da bəlli olduğu kimi, ermənilərin son qoymadığı narkotik ticarəti bu gün bütün dünyaya, o cümlədən Avropaya, Rusiyaya, digər MDB ölkələrinə qədər uzanır, geniş coğrafiyada insanları zəhərləyir.
Amma problem təkcə bununla məhdudlaşmır. Danılmaz faktdır ki, müxtəlif terror qruplaşmaları Dağlıq Qarabağı özlərinin sığınacağına çeviriblər. Yenə də bu xüsusda Göksel Gülbey tərəfindən elə bu günlərdə maraqlı məqamlar açıqlanıb. Belə ki, Göksel Gülbey bu dəfə Ermənistanın işğal etdiyi ərazilərdə 12 PKK düşərgəsi yaratdığını və həmin düşərgələrdə 1750 PKK yaraqlısı yerləşdirildiyini bildirib.
ASİMDER başqanı deyir ki, erməni gənclər artıq işğal altındakı Azərbaycan ərazilərində hərbi xidmət keçmək və ölmək istəmir. Nəticədə Avropaya və Rusiyaya qaçıb gedirlər: "Erməni anaları da övladlarını Dağlıq Qarabağda hərbi xidmətə göndərməkdən imtina edirlər. Onlar işğal edilmiş Azərbaycan torpaqlarında övladlarının ölməsinə qarşı çıxır və "bu torpaqlarda nə işimiz var" deyə üsyan edirlər. Ermənistanın Rusiya sayəsində işğal etdiyi Azərbaycan torpaqlarına hərbi xidmətə çağırdığı gənclər bundan imtina edirlər. Belə vəziyyət indiki Ermənistan rəhbərliyini çox pis vəziyyətdə qoyub. Etibarlı mənbələrdən əldə etdiyimiz məlumata görə, Ermənistan indi gözünü İranda qeyri-leqal yaşayan əfqan mühacirlərə dikib və maddi sıxıntı içərisində yaşayan əfqan mühacirlərin, PKK-çıların arasından özünə muzdlu əsgərlər tutur.
Hazırda Azərbaycanın ölü olaraq ələ keçirdiyi uniformalı 12 cəsəd var. Üzərlərində erməni uniforması var, amma Ermənistan bunları qəbul etmir. Bax bunlar PKK-dan gələn muzdlu əsgərlərdir. Ermənistanın öz əsgəri getdikcə azalır. Demək olar ki, bu ölkənin sərhədini qoruyacaq əsgər qalmayıb". Bundan öncə də Göksel Gülbey bildirmişdi ki, bir müddət əvvəl Tehranda Xomeyni türbəsinə və parlament binasına hücum edən terrorçular İrana Ermənistandan keçib. Onun sözlərinə görə, terrorçular viza belə istəmədən Ermənistandan İrana gəliblər: "Ermənistan Suriyadakı müharibəyə görə orada yaşayan erməniləri təyyarə ilə işğal etdiyi Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinə yerləşdirib. Həmin terrorçular da aylar öncə məhz Suriyadakı ermənilərlə birgə təyyarə ilə gəliblər. Daha sonra dəfələrlə sərhəddən keçərək Tehranda kəşfiyyat aparıblar. Nəticəsi də oldu". Beləliklə, qeyd edilənlərdən bir daha aydın olur ki, zəbt olunmuş Azərbaycan ərazilərində ermənilər həm də terrorçuluğun çiçəklənməsinə əlverişli şərait yaradır. Bu xüsusda ermənilərin xidmətindən PKK terrorçuları hərtərəfli istifadə edir.
Xatırladaq ki, PKK-nı bütün dünya dövlətləri, o cümlədən ABŞ və Avropa ölkələri terrorçu təşkilat kimi tanıyır. Elə bu səbəbdən hesab edilir ki, ermənilərin Qarabağda PKK-çılarla işbirliyinə Minsk Qrupunun həmsədr ölkələrinin, eləcə də region dövlətlərinin xüsusi diqqət yetirməsi vacibdir. Çünki Qarabağda ermənilərin sayəsində məskən salan terrorçular tək Azərbaycan yox, bütün region, hətta dünya üçün ciddi təhdid mənbəyidir. Təhlilçilər bu məqamı xüsusi vurğulayaraq hesab edirlər ki, buna qarşı lazımi ölçülərin götürülməməsi yalnız terrorun çiçəklənməsinə əlavə töhfələr verəcək. Terrorun hansı bəla və problemlərə gətirib çıxardığını isə indi bütün dünya çox aydın görür. Hadisələr həm də onu göstərir ki, terrordan heç bir dövlət sığortalanmayıb, əksinə, Qərbin özündə də belə terror hücumlarının sayı gedərək artır. Bu mənada terrora qarşı mübarizə çərçivəsində işğal altındakı Azərbaycan ərazilərində baş verənlərin də xüsusi diqqət mərkəzində olması vacib sayılır. Digər tərəfdən o da diqqətdən yayınmamalıdır ki, Qarabağdakı terrorçu qruplaşmalar çirkin əməllərini həyata keçirmək üçün narkotik ticarətindən əldə olunan gəlirlərdən istifadə edir. Bu fakt göstərir ki, zəbt olunmuş torpaqlarımızda terrorun və narkoticarətin çiçəklənməsi bir-biri ilə bağlıdır. Onların hər ikisinin kökünün kəsilməsi isə, Azərbaycanla bərabər, dünya üçün də ciddi təhdidlərin aradan qalxması anlamına gəlir.
Nahid SALAYEV
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.