Donald Trampın hakimiyyətə gəlməsindən sonra ABŞ və Rusiya arasında münasibətlərin düzələ biləcəyinə dair proqnozlar özünü doğrultmadı. Əksinə, Suriyada baş verənlər tərəflərin sözün həqiqi mənasında müharibənin astanasında olduğunu göstərir. Suriya təyyarəsinin ABŞ tərəfindən vurulması ilə isə vəziyyət daha da pisləşib.
Bu olaydan sonra Rusiya ilə ABŞ arasında Suriyada terrora qarşı aparılan hərbi mübarizə razılaşması pozulub. Xüsusən də Rusiya Müdafiə Nazirliyinin yaydığı məlumata görə, Suriya təyyarəsinin ölkənin hava məkanında məhv edilməsi onun müstəqilliyinin kobud şəkildə pozulmasıdır. Nazirlik ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi koalisiya qüvvələrinin Rusiya ilə əlaqə kanalından istifadə etmədiyini vurğulayıb. Öz növbəsində ABŞ tərəfi iddia edir ki, "Su-22" təyyarəsi Suriya Demokratik Qüvvələri"nin mövqelərinə zərbə endirərkən Tabka rayonunun cənubunda ABŞ-ın "F/A-18E Super Hornet" qırıcısı tərəfindən vurulub. Pentaqon isə bəyanatında bildirib ki, baş verən olaydan sonra Suriya rejimi və ya Rusiya və digər müttəfiqləri ilə döyüşmək niyyətində deyil, lakin başçılıq etdiyi koalisiya qüvvələrini və öz müttəfiqlərini hər hansı təhlükədən qorumaq əzmindədir.
Amma Kreml bu açıqlama ilə razılaşmır. Rusiya artıq Suriyada Fərat çayının qərb hissəsində ABŞ-ın başçılığı ilə koalisiyanın bütün təyyarələrini "hədəf" olaraq qəbul edəcəyini bildirib. Bildirilir ki, hava hövzəsində hərbi toqquşmaların qarşısının alınması məqsədilə yaradılmış qaynar xətdən istifadə də dayandırılır: "Çünki koalisiya qüvvələrinin komandanlığı Suriyanın hava hövzəsində insidentlərin qarşısının alınması üçün yaradılmış kommunikasiya kanalından istifadə etməyib". Rusiyanın bəyanatına baxmayaraq, ABŞ-ın Birgə Qərargahlar rəisi Cozef Danford Vaşinqtonda bildirib ki, rəsmilər vəziyyətin daha da pisləşməsinin qarşısını almaq və ölümlə nəticələnə biləcək qəzalara yol verməmək məqsədilə əlaqənin bərpasına çalışır.
Rusiyanın xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov bu hadisə ilə bağlı maraqlı şərh verib: "Suriya ordusuna qarşı bu hücum təhlükəli gərginliyi artıracaq. Vaşinqtonu gələcəkdə bu kimi üsulları istifadə etmə məsələsində diqqətli olmağa çağırırıq". Ryabkov çıxışında onu da qeyd edib ki, bu, təcavüzkar bir aksiya, beynəlxalq hüququn birbaşa pozulması deməkdir: "Bu addım terrorla mübarizə siyasəti yeritdiyini bildirən ABŞ-ın onunla döyüşən terrorçulara köməyidir". Rusiya Federasiya Şurasının Xarici Əlaqələr Komitəsinin sədr müavini Vladimir Cabarov da Rakkada Suriya ordusuna məxsus təyyarənin vurulmasının böyük qarşıdurmaya səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
İndi gözlənir ki, ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi koalisiya qüvvələrinin təyyarəsi istənilən an Rusiya tərəfindən vurula bilər və Moskva bu xüsusda xəbərdarlığını da edib. Belə vəziyyət isə Suriyada ABŞ və Rusiya arasında faktiki müharibənin başlanması deməkdir. Artıq ABŞ-da da məsələyə məhz bu səpkidən yanaşılır. Ağ Ev nümayəndəsi Şon Spayser vəziyyətin təhlükəli həddə çatdığını etiarf edir: "ABŞ doğrudan da Suriyada özünümüdafiə hüququnu saxlayır, ancaq bu o demək deyil ki, Rusiya ilə hərbi konfliktə gedəcəyik". O bildirib ki, Suriya qırıcısının vurulmasından sonra ABŞ özünümüdafiəni gücləndirib. Jurnalistin "ABŞ Rusiya ilə müharibənin astanasındadırmı" sualına isə Spayser belə cavab verib: "Mən elə söz demədim".
Amma Qərbin aparıcı media qurumları Rusiya Müdafiə Nazirliyinin ABŞ-ın Suriya qırıcısını vurması ilə bağlı yaydığı açıqlamanı müharibə təhlükəsi kimi dəyərləndirib. Qərb mediası Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemlərinin koalisiya qüvvələrinin hərəkətini nəzarətdə saxlayacağı haqda bəyanatını ABŞ qırıcılarının vurulacağı anlamında təqdim edib. "Nyu York Post" yazıb ki, Rusiya Suriya qırıcısının vurulmasının qisasını ABŞ-dan almağa hazırlaşır. "Deyli Meyl" ABŞ və koalisiya qüvvələrinin təyyarə və dronlarının artıq Rusiyanın hədəfində olduğu barədə informasiya dərc edib. CNN də koalisiya qüvvələrinin təyyarə və PUA-larının artıq Suriya səmasında hədəf olaraq göstərildiyini bildirib: "Rusiya Müdafiə Nazirliyi ABŞ-a xəbərdarlıq etdi ki, Fəratdan qərbdə bütün təyyarələri vuracaq".
Hələlik isə müşahidə olunan odur ki, ABŞ-ın rəhbəri olduğu koalisiyanın Suriya təyyarəsini ilk dəfədir vurmağına baxmayaraq, tərəflər arasında insidentlərin sayı artmaqdadır. Məsələn, bu ayın əvvəlində ABŞ Suriyanın pilotsuz təyyarəsini vurub. May ayında ABŞ təyyarəsi Suriya hökumətyönlü qüvvələrinin karvanını bombalayıb. Aprel ayında ABŞ 59 "Tomahawk" raketi ilə Suriyanın Şəyrət aviabazasına zərbə endirib. Bütün bunlar Suriyadan çox Moskvanı qıcıqlandırır və Kreml artıq məsələyə sərt reaksiya verəcəyini, koalisiya qüvvələrini hədəfə alacağını bəyan edir. Bu isə Rusiya ilə ABŞ-ın faktiki müharibəsinin başlanması deməkdir.
Tahir TAĞIYEV