Bazar ertəsi günü, 16 noyabr 2026
     

Er­mə­ni ta­rix­çi­si­nin 1949-cu il­də er­mə­ni­lə­rin Azər­bay­can­dan de­por­ta­si­ya edil­mə­si ba­rə­də sər­səm­lə­mə­si...

Image


Səy­yar Əli­yev: "Hə­min il­də er­mə­ni­lə­rin özü bi­zə qar­şı et­nik tə­miz­lə­mə və de­por­ta­si­ya si­ya­sə­ti­ni hə­ya­ta ke­çi­rib"

 

Ka­zar­yan so­yad­lı er­mə­ni ta­rix­çi­si bil­di­rib ki, 68 il bun­dan əv­vəl er­mə­ni­lər de­por­ta­si­ya­ya mə­ruz qa­lıb. Mü­əl­li­fin Er­mə­nis­tan mət­bua­tın­da dərc edi­lən mə­qa­lə­sin­də de­yi­lir ki, 1949-cu il­də min­lər­lə er­mə­ni ai­lə­si Er­mə­nis­tan, Azər­bay­can, Gür­cüs­tan SSR-dən, Ru­si­ya Fe­de­ra­si­ya­sı­nın müx­tə­lif re­gi­on­la­rın­dan və Or­ta Asi­ya res­pub­li­ka­la­rın­dan Al­tay di­ya­rı­na sür­gün edi­lib.

Son­ra mü­əl­lif bu fakt­la­rı araş­dı­ran, "fa­ciə" ba­rə­də mə­qa­lə və ki­tab­lar ya­zan ta­rix­çi­lə­rə, jur­na­list­lə­rə xü­su­si min­nət­dar­lı­ğı­nı bil­di­rib. 1949-cu il­də ta­rix­çi­nin id­dia et­di­yi er­mə­ni­lə­rin de­por­ta­si­ya­sı olub­mu?

Ta­rix üz­rə fəl­sə­fə dok­to­ru Səy­yar Əli­yev qə­ze­ti­mi­zə açıq­la­ma­sın­da bil­dir­di ki, hər za­man ol­du­ğu ki­mi, er­mə­ni­lər bu də­fə də ta­ri­xi fakt­la­rı təh­rif edir: "Ək­si­nə, 1949-cu il ha­di­sə­lə­ri azər­bay­can­lı­la­rın zi­ya­nı­na, er­mə­ni­lə­rin isə xey­ri­nə iş­lə­yib. 1943-cü il Teh­ran Kon­fran­sı za­ma­nı So­vet-İran mü­na­si­bət­lə­ri mü­za­ki­rə edi­lər­kən er­mə­ni di­as­po­ru SSRİ xa­ri­ci iş­lər na­zi­ri V.Mo­lo­tov­dan İran­da ya­şa­yan er­mə­ni­lə­rin SSRİ-yə kö­çü­rül­mə­si­ni xa­hiş edib. Mo­lo­tov Teh­ran­da mə­sə­lə­ni İ.Sta­li­nə çat­dı­rır və er­mə­ni­lə­rin kö­çü­rül­mə­si­nə ra­zı­lıq ve­ri­lir. Er­mə­nis­tan KP MK-nın ka­ti­bi Q.Arut­yu­nov bun­dan is­ti­fa­də edə­rək xa­ric­də­ki er­mə­ni­lə­rin Er­mə­nis­ta­na kö­çü bə­ha­nə­si ilə azər­bay­can­lı­la­rın Er­mə­nis­tan­dan zor­la çı­xa­rıl­ma­sı ba­rə­də qə­rar ve­ril­mə­si­nə na­il olur.

1947-ci il de­kabr ayı­nın 23-də SSRİ Na­zir­lər So­ve­ti "Er­mə­nis­tan SSR-dən kol­xoz­çu­la­rın və baş­qa azər­bay­can­lı əha­li­nin Azər­bay­can SSR-in Kür-Araz ova­lı­ğı­na kö­çü­rül­mə­si haq­qın­da" qə­rar çı­xa­rır.

Sta­lin tə­rə­fin­dən 1948-1953-cü il­lər­də hə­ya­ta ke­çi­ri­lən azər­bay­can­lı­la­rın növ­bə­ti de­por­ta­si­ya­sı za­ma­nı er­mə­ni­lə­rin xü­su­si­lə diq­qət mər­kə­zin­də sax­la­dıq­la­rı mə­sə­lə iq­ti­sa­di, so­si­al və mə­nə­vi cə­hət­dən güc­lü, stra­te­ji əhə­miy­yət­li azər­bay­can­lı ya­şa­yış mən­tə­qə­lə­ri­nin bo­şal­dıl­ma­sı idi. Bu sə­bəb­dən ilk mər­hə­lə­də İrə­van şə­hə­ri ya­xın­lı­ğın­da­kı ya­şa­yış mən­tə­qə­lə­ri azər­bay­can­lı­lar­dan tə­miz­lə­nib, son­ra isə ra­yon mər­kəz­lə­ri, ət­raf kənd və qə­sə­bə­lə­rin əha­li­si kö­çü­rü­lüb.

De­por­ta­si­ya­ya mə­ruz qa­lan əha­li­nin bir his­sə­si Er­mə­nis­ta­nın dağ ra­yon­la­rın­da ya­şa­dı­ğı üçün Kür-Araz ova­lı­ğın­da­kı iq­lim şə­rai­ti­nə çə­tin alı­şıb. Bu sə­bəb­dən də Kür-Araz ova­lı­ğı­na kö­çü­rül­müş 10 min­lər­lə azər­bay­can­lı ara­sın­da küt­lə­vi ölüm hal­la­rı qey­də alı­nıb.

Di­gər tə­rəf­dən, Er­mə­nis­tan­dan kö­çü­rü­lən bir nə­fər də azər­bay­can­lı Dağ­lıq Qa­ra­bağ əra­zi­si­nə bu­ra­xıl­ma­yıb. Ək­si­nə, "Bö­yük Er­mə­nis­tan" ide­ya­sı­nın hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si is­ti­qa­mə­tin­də bu əra­zi­nin azər­bay­can­lı­lar­dan bo­şal­dıl­ma­sı işi plan­lı su­rət­də da­vam et­di­ri­lib və da­xi­li kö­çür­mə adı ilə 1949-cu il­də Dağ­lıq Qa­ra­bağ­dan 132 ai­lə (549 nə­fər) Azər­bay­ca­nın Xan­lar ra­yo­nu­na kö­çü­rü­lüb.

Ey­ni za­man­da, Azər­bay­can ya­şa­yış mən­tə­qə­lə­ri­nin ad­la­rı­nın də­yiş­di­ril­mə­si, təh­sil və mə­də­niy­yət ocaq­la­rı­nın bağ­lan­ma­sı, ra­yon­la­rın bir­ləş­di­ril­mə­si əmə­liy­ya­tı hə­ya­ta ke­çi­ri­lib. 1947-1953-cü il­lər­də azər­bay­can­lı­lar ya­şa­yan 60 mən­tə­qə­nin adı də­yiş­di­ri­lib. De­por­ta­si­ya za­ma­nı er­mə­ni­lə­rin hə­ya­ta ke­çir­dik­lə­ri hiy­lə­gər­lik isə on­dan iba­rət idi ki, ra­yon və şə­hər­lə­rin əha­li­si az say­da azər­bay­can­lı qal­maq şər­ti ilə kö­çü­rü­lüb. Az­lıq­da qa­lan əha­li isə növ­bə­ti mər­hə­lə­də Er­mə­nis­tan əra­zi­si­nin ta­ma­mi­lə azər­bay­can­lı­lar­dan "tə­miz­lən­mə­si" əmə­liy­ya­tı za­ma­nı öl­kə­dən çı­xa­rı­lıb. Gö­rün­dü­yü ki­mi, ta­ri­xi fakt­lar er­mə­ni­lə­rin ye­ni­dən ya­lan da­nış­dı­ğı­nı or­ta­ya qo­yur. Hə­min il­də er­mə­ni­lə­rin özü bi­zə qar­şı et­nik tə­miz­lə­mə və de­por­ta­si­ya si­ya­sə­ti­ni hə­ya­ta ke­çi­rib".

Mə­həm­mə­də­li QƏ­RİB­Lİ




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Azərbaycan üzərindən Ermənistanla ticarət dayan(dırıl)ıb - İrəvan adekvat ola bilmir...

İrəvanda Göy məscid murdarlandı, Azərbaycandan başqa heç bir qonşu müsəlman ölkə səsini çıxarmadı...

Saatlıq maaş sisteminə keçirik, pullar yeni qaydada hesablanacaq...

SON XƏBƏRLƏR

16.11.2026 / 07:22
Babil İmperiyasının süqut etmə tarixi dəqiqləşdirildi - mübahisə bitdi

16.11.2026 / 07:11
Tramp-Putin-Tszinpin görüşünün tarixi bəlli oldu

16.11.2026 / 06:59
"Türkiyə özünü yeniləyir" - Yeni Partiya bu şüar altında Qurultay keçirdi

16.11.2026 / 06:49
İranın Tramp və administrasiya üzvlərinə qarşı sui-qəsd planı açıldı - bir çox yüksək rütbəli şəxs hərbi bazalara köçürüldü

16.11.2026 / 06:40
Zaxarova Consonun Moskvada çox içməsinə şahidlik etdi - “Elə deyirdi süz…”

15.11.2026 / 22:36
Estoniya Rusiya ilə sərhəddəki bütün keçid məntəqələrini bağlayır...

15.11.2026 / 22:10
Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb - VİDEO

15.11.2026 / 22:02
Prezident İlham Əliyevin sosial şəbəkə hesablarına qarşı kiberhücumlar müşahidə olunur

15.11.2026 / 19:54
Prezident: "Ümummilli Liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur"

15.11.2026 / 19:52
"Radio və televiziya dövlətçilik ənənələrimizin, milli kimliyimizin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır" - Prezident

15.11.2026 / 19:46
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın televiziya və radio işçilərini təbrik etdi

15.11.2026 / 18:43
Ağstafada sursat partladı - ölən və yaralanan var...

15.11.2026 / 18:30
Bayden memuarında Zelenskini “nankor”, Putini isə “yeniyetmə kimi” xarakterizə edib

15.11.2026 / 18:11
Rumıniya Qara dənizdə azərbaycanlıların olduğu gəmiyə hücuma görə Rusiyanı günahlandırdı – qırıcılar havaya qaldırıldı...

15.11.2026 / 17:15
Kremlin Avropaya xəbərdarlıq - razılaşma olmasa, məqsədimizə hərbi yolla nail olacağıq...

15.11.2026 / 16:31
"Söyüdlü kəndinin boşaldılacağı barədə məlumatlar əsassızdır" - Media və Yayım Şurası

15.11.2026 / 16:26
Təhsilin rəqəmsallaşmasındakı ciddi geriliyin əsas səbəbi məmur məsuliyyətsizliyidir - İlham Əhmədov yazır

15.11.2026 / 15:33
Rumıniya sahillərində azərbaycanlı dənizçilərin olduğu gəmi vuruldu...

15.11.2026 / 14:35
Putinin nəvələrinin Zelenski soyadı daşıdığı ortaya çıxdı... Uşaqların sənədləri illər sonra dəyişdirildi...

15.11.2026 / 14:19
Əliyevin Strateji dünya təfdaşlığı kursu şaxələnir - Avropa, Amerika, Mərkəzi Asiya, Çin, sonra kim...

15.11.2026 / 13:50
Trampa sui-qəsd iddiası ABŞ-ı ayağa qaldırdı... Bəzi rəsmilər evlərindən çıxarılıb təhlükəsiz yerlərə aparıldı...

15.11.2026 / 13:14
İranın nə qədər raketi var?... ABŞ kəşfiyyatı açıqladı – müharibəyə baxmayaraq...

15.11.2026 / 12:09
Daha bir super güclə Strateji tərəfdaşlıq qurduq - Azərbaycanı nələr gözləyir...

15.11.2026 / 11:42
İran Bəhreyndə ABŞ-ın radar stansiyasına dronlarla zərbə endirdi...

15.11.2026 / 11:18
Kadırov Qroznıda Putinin adını daşıyan yeni rayon salır...

15.11.2026 / 11:10
Prezident İlham Əliyev Mahmud Abbası təbrik etdi

15.11.2026 / 10:31
Azərbaycan Fələstini Milli Günü münasibətilə təbrik edib

15.11.2026 / 10:11
Tramp İrana yeni zərbələrdən bu halda imtina edəcək – Ağ Evdə qapalı müzakirələr gedir...

15.11.2026 / 09:27
"Azərbaycanın artan geosiyasi nüfuzu onu Avropa üçün mühüm tərəfdaşa çevirib" - Vüqar Rəhimzadə

15.11.2026 / 08:55
Hörmüz boğazında iki neft tankerində partlayış baş verib...

14.11.2026 / 18:21
Macarıstanda keçmiş nazirə qarşı əməliyyat - ələ keçirilən pulları 12 nəfər beş aparatla səkkiz saata saydı...

14.11.2026 / 17:45
ABŞ-dan Ukraynaya şok təklif... Donbası ruslara verin, NATO-ya üzv olun - Zelenski detalları açıqladı...

14.11.2026 / 16:50
Ev təsərrüfatları ilə bağlı yeni qaydalar əslində əhalinin öz mənafelərinə uyğundur - baxın, necə...

14.11.2026 / 16:10
Sabunçuda avtomobildən 6 min oğurlayan şəxs yaxalandı

14.11.2026 / 16:02
Rusiya XİN Zelenskinin Moskvaya getməkdən imtina etməsinə belə münasibət bildirdi - icazə vermirlər...

14.11.2026 / 15:46
Tramp, Putin və Cinpin İran məsələsini üzbəüz müzakirə edəcək – tarix açıqlandı...

14.11.2026 / 15:09
“Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşmasına və Azərbaycanla davamlı sülhə yaxınıq” - Paşinyan

14.11.2026 / 14:31
Rusiya ABŞ-dan NATO-nun Avropada və Cənubi Qafqazda hərbi mövcudluğunun məhdudlaşdırılmasını tələb etdi...

14.11.2026 / 14:06
Rusiya hərbçilərinin Gümrüdə 30 ildə törətdikləri cinayətlərin hesabatı aparıldı...

14.11.2026 / 13:46
Qaradağda evdən 7050 manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlandı

14.11.2026 / 13:14
Ermənistan XİN-in saxtakarlığı İFŞA OLUNDU...

14.11.2026 / 12:30
Moskva məhkəməsi Ukraynanın sabiq müdafiə naziri Reznikov barəsində qiyabi həbs qərarı çıxardı...

14.11.2026 / 12:07
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 59 nəfər saxlandı

14.11.2026 / 11:46
İrəvandakı Göy məscidin mərasim zalına erməni şairin adının verilməsi narahatlıq doğurur - BƏYANAT

14.11.2026 / 11:23
Türkiyə Ermənistana uçan hərbi təyyarənin hava məkanından keçməsinə icazə vermədi...

14.11.2026 / 10:58
Gənc əsgərlərlə görüşə müvəqqəti məhdudiyyət qoyuldu - RƏSMİ

14.11.2026 / 10:15
Britaniyada ABŞ bazasında təhlükəsizlik həyəcanı - naməlum dron ordunu ayağa qaldırdı...

14.11.2026 / 09:40
Azərbaycan nefti bahalaşdı...

14.11.2026 / 09:17
Hörmüz boğazında daha bir tanker minaya düşdü...

14.11.2026 / 08:52
Husilər Ər-Riyad hava limanını vurdu

13.11.2026 / 22:49
Rusiyanın Ukraynada itkiləri yarım milyona çatdı - sızdırılan gizli sənədlər Moskvanı ifşa etdi...

13.11.2026 / 22:26
Məşhur milyarder süni intellektlə bağlı xəbərdarlıq etdi - xəstəxana və banklar təhlükədə...

13.11.2026 / 22:10
Ərəb Parlamenti husilərin maliyyə və silah təchizatını kəsmək üçün hərəkətə keçdi...

13.11.2026 / 21:55
Rusiya Əbu-Dabidə Finlandiyanın NATO-dan çıxmasını tələb etdi - Moldovanın parçalanması da gündəmə gətirildi...

13.11.2026 / 21:38
Leyla Əliyeva COP31 çərçivəsində Xəzərin ekoloji problemlərinə dair müzakirələrdə iştirak edib - FOTO

13.11.2026 / 21:22
Tramp Avropanın təhkükəsizliyi barədə Putindən məsləhət almaq istəyir... Qəribəlik...

13.11.2026 / 21:05
Əlil şəxslər “keçiddə” bir beçə aylıq müavinətdən niyə məhrum olsunlar?!

13.11.2026 / 20:47
Vüqar Rəhimzadə: Azərbaycan-Böyük Britaniya əlaqələri çoxşaxəli siyasi-strateji müstəvidə

13.11.2026 / 20:30
Rusiya ABŞ-la qarşılıqlı hücum etməmək sazişi imzalaya bilər - NATO-ya dağıdıcı təhlükəsi...

13.11.2026 / 20:13
Məzuniyyətin pulla əvəzlənməsi - İşçi özü istəyirsə, pisdir?

13.11.2026 / 19:52
Süni intellektlə tələbələrin görüntülərini montaj edərək pul tələb edən şəxs saxlanıldı - VİDEO

13.11.2026 / 19:37
Avropanın Bakı zirvəsi təsadüfi qərar deyil...

13.11.2026 / 19:15
İşdə məhəbbət macərası - DOST Agentliyinin müdir müavini buna görə işdən azad olundu

13.11.2026 / 18:58
Zelenski Əliyevdən umacaqlarını Dublində bu cür dilə gətirdi...

13.11.2026 / 18:41
Güclü Avropanın gələcəyində Azərbaycanın yeri - Dublin zirvəsi perspektivi göstərdi...

13.11.2026 / 18:26
Prezident İlham Əliyevin İrlandiyaya işgüzar səfəri başa çatdı

13.11.2026 / 18:23
Dublin zirvəsi Qafqazda sülh prosesini sürətləndirir - Əliyev Avropa zirvəsində...

13.11.2026 / 17:56
Rusiya xarici ticarətdə dolları yuanla əvəzləyə bilmədi - uğursuzluğun səbəbi...

13.11.2026 / 17:55
Avropa ölkələri birgə xartiya imzaladılar - Rusiyadan gələcək təhlükələrə qarşı

13.11.2026 / 17:40
Firəngiz Əlizadə bəstəkarların əsas problemlərini gündəmə gətirdi - "Kabinetimə gəlib ağlayırlar"

13.11.2026 / 17:13
Bakıdan gəlib bağ evi tikən imkanlı şəxslərin üzündən bəzi rayonlarda torpağın sotu 15–20 min manata çatıb.... Niyə?

13.11.2026 / 16:55
İrandan Almaniyaya 29 kq-dan çox metamfetamin aparanlar Naxçıvanda yaxalandı

13.11.2026 / 16:40
Ev təsərrüfatlarının uçotunun arxasında nələr var - Şayiələr baş alıb gedir, bəs həqiqət harada?...

13.11.2026 / 16:26
“Yazıçılar Birliyi hara, restoran hara?” – Anar parlamentdən kömək istədi...

13.11.2026 / 16:23
Yunus Oğuzun “Qara Yusif” romanı çapdan çıxdı

13.11.2026 / 16:10
KTMT-yə görə Ermənistan Kremldən daha bir "dişsiz həmlə" yeyəcək...

13.11.2026 / 15:53
Özbəkistanın Milli Universitetində hicabla bağlı narahatlıq baş qaldırıb - hələlik kənar müdaxilə yoxdur...

13.11.2026 / 15:49
İran raket maneələrini aradan qaldırdı, ABŞ-ın Avropadakı bazaları təhlükə altındadırmı?

13.11.2026 / 15:48
ABŞ-ın Ukrayna siyasəti ziddiyətlər içində - ərazi bütövlüyünü imzalamaq hara, "Donbası verin" hara...

13.11.2026 / 15:10
İrəvandakı Göy Məscid üzərindən İslam dəyərlərinə növbəti zərbə vuruldu...

13.11.2026 / 14:41
Türkiyə Rusiya ilə AES əməkdaşlığına birdəfəlik son qoyur...

İki ildən çoxdur azad sahibkarlıq yeni Rəqabət Məcəlləsi ilə tənzimlənir...

XƏBƏR ARXİVİ