ABŞ-da prezident seçkilərinin məlum nəticələrindən sonra Vaşinqtonun Donald Tramp dövründə yürüdəcəyi xarici siyasət ətrafında indi daha çox müzakirələr aparılır. Belə fikirlər səslənir ki, əslində, Trampın seçkiqabağı vədləri ilə real hakimiyyəti dövründə yürüdəcəyi siyasət arasında kəskin fərqlər qeydə alına bilər.
Məsələn, gürcü analitik Nodar Xarşiladze iddia edir ki, Donald Tramp Corc Buşdan daha sərt siyasət yürüdəcək. Onun sözlərinə görə, Trampın hakimiyyəti dönəmində Cənubi Qafqaza hərbi yardım proqramlarında böyük aktivlik nəzərə çarpacaq.
O, Rusiyanın Trampı müdafiə etdiyinə görə də peşman olacağını bildirib: "Yaxın perspektivdə ABŞ - Rusiya münasibətləri ilə bağlı çoxlu sayda bəyanatlar veriləcək. Rusiya Trampı dəstəklədiyinə peşman olacaq. Ona görə ki, Tramp Rusiya üçün indiyə qədərki liderlərdən ən təhlükəlisi ola bilər. Hillari Klintonun nə addım atacağını öncədən müəyyənləşdirmək olurdu, amma Trampla bu mümkün deyil. Vaşinqton Moskvaya heç bir güzəşt etməyəcək. Trampın siyasəti Buşun siyasətinə bənzəyəcək. Yeni prezident hərbi büdcəni artıracaq və bu işdə Konqreslə Senatdan dəstək alacaq. NATO yenidən canlanacaq". Aydındır ki, ABŞ-ın Qafqazda fəallaşması, NATO-nu dirçəltmək niyyəti meydana çıxarsa, bu, Kremldə xoş qarşılanmayacaq.
Düzdür, Tramp hələ də deyir ki, Rusiyanı daha çox dost görmək istərdi. Onun sözlərinə görə, iki ölkənin isti münasibətləri İŞİD-i dağıtmağa yardım edərdi. O həmçinin əmindir ki, iki ölkə arasındakı münasibətləri çox asanlıqla yoluna qoya bilər. Tramp hələ seçkiqabağı kampaniyada deyirdi ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə çox yaxşı münasibətlər qura bilər. O indi də əmindir ki, Putinlə Obamadan daha yaxşı danışa biləcək.
Amma əksər ekspertlər Trampın bu əminliyinə şübhə edir. Onlar xatırladır ki, olub-keçənləri kənara qoyub, münasibətlərə yenidən başlamağı təklif edən Obama da prezidentliyinin əvvəlində Rusiya ilə yaxşı münasibətlər quracağına inanırdı. Lakin sonradan vəziyyət dəyişdi. Bəzi ekspertlər isə Trampın NATO-dan da imtina etməyəcəyini bildirir. Bundan əvvəl isə Tramp bəyan edib ki, NATO köhnəlib, ABŞ NATO üzvlərini yalnız o vaxt müdafiə edəcək ki, onlar hərbi xərclərini artırsınlar və ABŞ qarşısında öhdəliklərini yerinə yetirsinlər. Amma Almaniyadakı Xarici Əlaqələr Şurasının ABŞ Transatlantik münasibətlər proqramının rəhbəri Henning Rieck deyir ki, Trampın prezidentliyi dövründə ABŞ Rusiyaya tərəf meyillənsə, bunun Avropanın təhlükəsizliyinə birbaşa və təhlükəli nəticələri olacaq. Ekspertin sözlərinə görə, Tramp NATO yükünü necə bölməyə yenidən baxsa, reallıqla toqquşacaq: "Bu, yəni Amerikanın öz müttəfiqlərini qorumağı vəd etməsi Amerikanın superdövlət statusunun əsaslarından biridir. Qərbin müdafiəsində yaranan hər bir boşluğu və ya ziddiyyəti isə Rusiya doldurmağa və istifadə etməyə çalışacaq. Moskva, xüsusilə Mərkəzi Asiyaya və Şərqi Avropaya daha çox nüfuz etmək üçün NATO-nun və Avropa Birliyinin nizamını laxlatmaq yönündə hər şeyi etməyə hazırdır. Amerika prezidenti bunu Rusiyanın yerinə edirsə, Rusiya buna yalnız şad olardı".
Hesab olunur ki, Moskva hazırda Yaxın Şərqdə mövqeyini gücləndirəcəyinə məhz Tramp dövründə nail olacağına inanır və onun hakimiyyəti dönəmində burada fəal hərbi siyasət yürüdəcək ki, Trampla ziddiyyət yaşamasın. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Rusiyanın "Admiral Kuznetsov" təyyarədaşıyan gəmisinin təyyarələri Suriya səmasında qeydə alınıb. Adı açıqlanmayan Pentaqon nümayəndəsinin sözlərinə görə, yaxın günlərdə Hələb ətrafında döyüş əməliyyatlarının aktivləşməsi gözlənir və əməliyyatlara "Admiral Kuznetsov" aviaqrupu da qoşula bilər. Rusiya Müdafiə Nazirliyindəki mənbə "İnterfaks"a bildirib ki, "Admiral Kuznetsov" kreyserinin göyərtə aviasiyası və yüksək dəqiqliyə malik silahlarla təchiz edilmiş hərbi gəmiləri Hələbdə döyüşçülərə zərbələr endirməyə hazırlaşır. "Admiral Kuznetsov"a daxil olan gəmi qrupu son günlərdə Kipr adasından cənubda idi. Amerika hərbçilərinin məlumatına görə, gəmilər daha şərq istiqamətinə - Suriya sahillərinə irəliləməyə başlayıb. "Admiral Kuznetsov" təyyarədaşıyan gəmisinin başçılıq etdiyi 8 gəmidən ibarət Rusiya donanmasına "Böyük Pyotr" ağır atom raket kreyseri, bir sualtı gəmi, "Vitse-admiral Kulakov" gəmisi, həmçinin tanker və yedək xilasedici daxildir. Qeyd edək ki, "Böyük Pyotr" kreyseri nüvə gücünə malikdir. Gəmi qrupunun 2017-ci ilin yazına qədər Aralıq dənizində missiyanı davam etdirəcəyi gözlənir. Rusiyanın Şimal donanmasının gəmiləri "Admiral Kuznetsov" təyyarədaşıyanının başçılığı ilə bir neçə NATO ölkəsinin sahili boyu nümayişkaranə şəkildə üzərək bir neçə gün əvvəl Aralıq dənizinə çatıb. Yolboyu onlara Baltik donanmasının gəmiləri və Qara dəniz donanmasından təchizat gəmiləri qoşulub. Bu, Rusiyanın Aralıq dənizində ən irimiqyaslı qüvvə cəmləşdirməsidir. İndi Kremldə Trampın qələbəsi ilə ABŞ-la qarşıdurma dövrünün arxada qalacağına ümid edə bilərlər. Bu isə Putin üçün lap göydəndüşmədir. Trampın sayəsində o, nəinki Yaxın Şərqdə, eləcə də Şərqi Avropada, Balkanlarda itirilmiş mövqeləri geri qaytara, Rusiyanı yenidən superdövlətə çevirə bilər. Amma Tramp vədlərindən fərqli siyasət yürütsə, vəziyyət yenə də dəyişəcək.
Nahid SALAYEV