Bağčalı itirəcəkmi, qazanacaqmı?!
Türkiyənin Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) sədri Dövlət Bağçalı İmralı həbsxanasında PKK lideri Abdullah Öcalanla görüşməyə hazır olduğunu bildirib. O, partiyasının parlament qrup iclasında çıxış edərək, İmralıya getmək məsələsində müzakirələrin sona çatdırılmasını tələb edib.
Bağçalı deyib ki, “Terrorsuz Türkiyə” məqsədi varsa, İmralıya getməkdən çəkinmək mənasızdır. O, prosesin əsas tərəflərindən biri ilə birbaşa əlaqə qurulmazsa, real nəticələrin əldə edilməsinin mümkün olmayacağını vurğulayıb. Bağçalı həmkarlarına müraciət edərək parlament üzvlərinə sual verib: “İmralıya getməyə icazə verəcəksinizmi? Millətin qərarı budur”.
Həmçinin Bağçalı deyib ki, əgər heç kim getməsə, özü üç dostunu götürərək İmralıya öz imkanları ilə gedəcək və üz-üzə görüşməkdən imtina etməyəcək.
Bağçalı tərəfindən sərgilənən bu jest ona bənzəyir ki, təklifi mən verdim, yarıtmadınız, nəticə əldə edə bilmədiniz, indi icazə verin özüm işə girişim və məsələni həll edim... Bağçalının təklifi hansı nəticələr verə bilər? Bağçalının Öcalanla görüşü “Terrorsuz Türkiyə” məqsədinə nə dərəcədə fayda verə bilər?
Dövlət Bağçalının Abdullah Öcalanla görüşməyə hazır olduğunu bildirməsi Türkiyənin siyasi müstəvisində həm gözlənilməz, həm də strateji baxımdan çox önəmli bir addımdır. Bu təklif ilk baxışdan MHP-nin klassik siyasi xəttinə zidd kimi görünsə də, əslində Bağçalının dövlətçi, təhlükəsizlik yönümlü siyasətinə uyğun, ciddi hesablanmış bir gedişdir.
Bağçalı, görünür ki, “Terrorsuz Türkiyə” prosesini yalnız hökumətin və ya müəyyən qurumların öhdəsinə buraxmaq istəmir. O, belə bir mesaj verir ki, “əgər proses gedirsə, mən də bu işin məsuliyyətini daşımağa hazıram”. Bu, həm millətçilərə, həm də dövlətin bütün qanadlarına öz liderlik mövqeyini göstərmək cəhdidir.
Həmçinin o, Öcalanın son dönəmlərdə verdiyi mesajların real olub-olmadığını birbaşa yoxlamağı, məsələnin taleyini dolayı yollarla deyil, “mənbədən” eşitməyi istəyir.
Bu görüş nəyə səbəb ola bilər?
Bu görüş barış prosesində konkretlik yarada bilər. Əgər Öcalan həqiqətən silahlı mübarizənin bitməsi istiqamətində iradə ortaya qoyubsa, bunu ən sərt millətçi liderlə birbaşa danışıb müzakirə etməsi çox güclü siyasi təsir yaradar. PKK daxilində parçalanmaların qarşısını almaq və ya güc balansını yönləndirmək mümkün olar. Yəni Öcalanın mesajı MHP lideri tərəfindən təsdiqlənsə, təşkilat daxilində ciddi dəyişikliklər baş verə bilər.
Cəmiyyətə verilən barış siqnalı güclənər. Bir millətçi liderin sülh cəhdinə qatılması, prosesi daha legitim göstərər.
Prosesin bu görüşdən sonra mənfi istiqamətə yönəlməsi isə cəmiyyətdə və MHP daxilində narazılıqlar yarada, bu addım bəziləri tərəfindən “həddən artıq yumşalma” kimi dəyərləndirilə bilər.
Proses nəticəsiz qalar və siyasi ziyana səbəb ola da bilər. Əgər Öcalan konkret addım atmadan sadəcə zaman qazanmağa çalışsa, görüş Bağçalı üçün mənfi siyasi geri dönüş yarada bilər.
PKK-nın bütün qanadları Öcalana tabe olmaya, onun verdiyi sözlərin praktik nəticələri zəif qala bilər.
Bu görüşün “Terrorsuz Türkiyə” məqsədinə real faydası nə qədər ola bilər?
Fayda ehtimalı var, amma iki şərtlə... Birincisi, Öcalanın mesajları real və təşkilat daxilində təsir gücü daşımalıdır. İkincisi isə, görüşdən sonra proses institusional mexanizmlərlə davam etdirilməlidir.
Əgər bu iki şərt yerinə yetirilərsə, Bağçalının addımı çox ciddi sülh kanalı yarada bilər. Əks halda, bu da keçmiş barış cəhdləri kimi “niyyət olaraq yaxşı, nəticə olaraq zəif” bir epizod olaraq tarixə düşəcək.
Yekun nəticə etibarilə Bağçalının təklifi həm yüksək risqli, həm də potensial olaraq yüksək nəticəli bir siyasi manevrdir. Əgər görüş real addımlara çevrilərsə, bu, Türkiyənin uzun illərdən bəri davam edən təhlükəsizlik probleminin həllində dönüş nöqtəsi ola bilər. Əgər çevrilməzsə, bu siyasi jest sadəcə gündəmin bir hissəsi olaraq qalacaq.
Akif NƏSİRLİ
