Ramil Hüseynov: “Ankara proseslərin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyini gözləyir”
ABŞ-ın vitse-prezidenti J.D. Vance və dövlət katibi Marko Rubio Türkiyə Xarici işlər naziri Hakan Fidan ilə görüşdə bir daha Vaşinqtonun bütün NATO müttəfiqlərini Rusiya enerjisini almağı dayandırmağa çağırdığını bildiriblər.
Bununla bağlı ABŞ Dövlət Departamentinin mətbuata açıqlamasında deyilir: "ABŞ həmçinin Prezident Trampın bütün NATO müttəfiqlərinə Ukraynada davam edən müharibəyə son qoymaq üçün Rusiya enerjisini almağı dayandırmaq çağırışını təkrarladı".
Türkiyə Çin və Hindistandan sonra Rusiya neftinin üçüncü ən böyük alıcısıdır. Bundan əlavə, Moskva Ankaranın ən böyük təbii qaz tədarükçüsüdür.
Tramp hələ 25 sentyabr 2025-ci ildə Ağ Evdə türkiyəli həmkarı Rəcəb Tayyib Ərdoğanı qəbul edərkən açıq şəkildə onu Rusiya enerjisindən imtina etməyə çağırıb. Daha sonra Türkiyənin enerji naziri Alparslan Bayraktar bildirib ki, Rusiya enerjisinin alınması qərarı "özəl şirkətlər, distribütorlar və neft emalı zavodları" tərəfindən verilir. Türkiyə neft emalı zavodları yaxınlıqdakı mənbələrdən neft emalı üçün tikilib və bu da Rusiyadan idxalı həm texniki, həm də kommersiya baxımından zərurətə çevirib.
İkinci dəfə ABŞ-ın Türkiyəyə Rusiyadan neft idxalını dayandırmaqla bağlı çağırış etməsi Vaşinqtonun bu məsələdə qərarlı olmasından xəbər verir. Yəni Türkiyə tərəfi özəl şirkətlərin Rusiyadan neft nəql etdiyini bəyan etsə də, ABŞ bununla razılaşmır, idxalın dayandırılması ilə bağlı növbəti tələblə çıxış edir.
“Rusiya yaxın dövrdə Ukraynada atəşkəsə razılaşsa, ABŞ-ın Türkiyəyə təzyiqləri dayana bilər”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən “Yeni Xətt” Siyasi Tədqiqatlar Mərkəzinin rəhbəri Ramil Hüseynov hesab edir ki, Rusiya Ukrayna müharibəsində güzəştə getməsə, neft idxalı ilə bağlı Vaşinqtondan Ankaraya təzyiqlər davam edəcək: “Hələ ki, Türkiyə bu tələbi yerinə yetirmir. Çünki Türkiyə enerji resurslarına olan tələbatının böyük hissəsini idxal hesabına təmin edir. Burada Rusiya böyük çəkiyə malikdir. Çünki Rusiya öz neftini Çinə, Hindistana, o cümlədən Türkiyəyə bazar qiymətindən ucuz təklif edir. Bu da Türkiyədə yerləşən neft emalı müəssisələri üçün sərfəlidir. Digər tərəfdən məsafə baxımından sərfəlidir. Təkcə ötən il Türkiyə xaricdən ümumilikdə 55 milyard kubmetr qaz idxal edib. Bir sıra Avropa ölkələri Rusiya qazını Türkiyə üzərindən idxal edir. ABŞ-ın “Lukoyl” və “Rosneft”-ə qarşı sanksiyaları 21 noyabrda qüvvəyə minəcək. Bu şirkətlərin neft emalı zavodlarının işlədiyi Avropa İttifaqı ölkələri bu neft emalı zavodlarını həmin tarixdən əvvəl sanksiyalardan azad etməyə çalışırlar. Rusiya yaxın dövrdə Ukraynada atəşkəsə razılaşsa, ABŞ-ın Türkiyəyə təzyiqləri dayana bilər. Fikrimcə, Ankara proseslərin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyini gözləyir. Ona görə də Vaşinqtondan edilən çağırışlardan yayınır. Nəzərə almalıyıq ki, Aİ də Rusiyadan enerji idxalından tam imtina etməyib”.
Vidadi ORDAHALLI
