Dekabrın əvvəlində Yeni Dehlidə Vladimir Putin və Narendra Modi arasında keçiriləcək görüşdə əmək miqrasiyası əsas mövzulardan biri olacaq. Neft və müdafiə ilə yanaşı, əmək miqrantları Rusiya-Hindistan münasibətlərinin indi əsas diqqət mərkəzindədir.
Qeyd edək ki, Hindistandan olan əməkçi miqrantlar Rusiyaya koronavirus pandemiyasından sonra gəlməyə başlayıblar, lakin o zaman onların sayı bir neçə yüzdən çox deyildi. 2021-ci ildə 2000-dən az Hindistan vətəndaşı ölkədə iş icazəsi alıb. Bununla belə, 2025-ci ilin əvvəlinə qədər vəziyyət dəyişib: Hindistandan gələn miqrant işçilərin sayı artıq 35,000-dən çox olub. 2025-ci ilin noyabrına olan məlumata görə, Rusiyada 70 mindən çox hindistanlı işçi işləyir. Buna baxmayaraq, Hindistandan gələn əməkçi miqrantların sayı Rusiyadakı bütün miqrant işçilərin təxminən 97%-ni təşkil edən MDB ölkələrindən olan işçilərin sayından ən azı yüz dəfə azdır. İndi hesab edilir ki, hindli miqranytların sayı artarsa, bu, Rusiyada MDB-dən olan miqrantların sıxışdırlması ilə nəticələnəcək. Məsələ ilə bağlı “Vesti Kavkaza” nəşri yazır: “Hindistan mətbuatının məlumatına görə, Putin və Modi arasında 2025-ci ilin dekabrında baş tutması ehtimal edilən görüşdə Hindistan və Rusiya Miqrasiya və Mobillik üzrə Tərəfdaşlıq Sazişi imzalayacaqlar. Bu, iki məqsəd üçün ikitərəfli hüquqi baza yaradacaq: Rusiyada işləyə biləcək hindistanlı miqrant işçilərin sayının artırılması; Rusiyada Hindistandan olan əmək miqrantlarının hüquqlarının müdafiəsi. Hindistan dünyanın 20-dən çox ölkəsi, o cümlədən Böyük Britaniya, Fars körfəzinin ərəb ölkələri, Yaponiya, Avstraliya, İtaliya, Fransa, İsrail və başqaları ilə miqrasiya üzrə analoji sazişlər bağlayıb. Miqrasiya müqaviləsi imzalanacağı təqdirdə nə qədər hindistanlı əməkçi miqrantın Rusiyaya gələ biləcəyini təxmin etmək hələ tezdir. Müxtəlif ölkələr müxtəlif sayda miqrant işçiləri qəbul etmək üçün Hindistanla müqavilələr imzalayır: Almaniya, məsələn, ildə 90,000 hindlini, Yaponiya isə 100,000 nəfəri qəbul etməyə razılıq verib. Rusiyanın xarici işçilər üçün hazırkı kvotası təxminən 235 min nəfərdir. Xaricə göndərilən həm ixtisaslı, həm də yarımixtisaslı hind işçilərinin ümumi sayı çox böyükdür. Hindistan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, son beş il ərzində 16 milyondan çox Hindistan vətəndaşı xaricdə işləmək üçün icazə alıb.
Rusiyadakı bütün əməkçi miqrantlar kimi, ölkəyə gələn ən çox hindlilər tikinti, istehsal (əsasən tekstil), logistika (anbar işi) və kənd təsərrüfatı sahələrində çalışırlar. Ən çox hindistanlı işçilər Moskvada, Moskva vilayətində və Sankt-Peterburqda yerləşir. Hindistan vətəndaşları üçün müqavilələr ilk növbədə Rusiyanın iri korporasiyaları və şirkətləri tərəfindən imzalanır. Hindistanın digər ölkələrlə bağladığı əmək hərəkətliliyi müqavilələrinə iş vizası müddəaları və yerli işçilərə verilən bütün hüquq və imtiyazların təminatları daxildir. Fəhlə ilə onları işə götürən xarici şirkət arasında bağlanmış müqavilə qarşılıqlı razılaşma əsasında müddət bitdikdən sonra uzadıla bilər. Bundan əlavə, ikitərəfli əmək müqavilələrinə əsasən, hindistanlı işçilərə Hindistana pul köçürmələri etmək imkanı verilir. Dünyanın ən sıx məskunlaşdığı ölkə olan Hindistan gənclərin məşğulluğu problemi ilə üzləşir. Ölkə iqtisadiyyatı inkişaf etsə də, iş yerlərinin artımı ləng gedir, nəticədə təklif artıqlaması ilə nəticələnir. Hökumət bu problemi miqrasiya sahəsində əməkdaşlıq sazişləri vasitəsilə həll edir. Bundan əlavə, müxtəlif ölkələrdə çalışan miqrant işçilər Hindistanın özü üçün gəlir mənbəyidir: xaricdəki hindistanlı işçilər hər il evlərinə 135 milyard dollar göndərirlər. Bu, Hindistan və ABŞ arasında ikitərəfli ticarətin ümumi həcmindən çoxdur. Rusiyanın Hindistanla əmək miqrasiyası üzrə əməkdaşlıq müqaviləsi bağlamasının bir neçə səbəbi var: son illərdə miqrasiya siyasəti sahəsində qanunvericiliyin sərtləşdirilməsi fonunda MDB ölkələrindən əmək miqrantlarının Rusiyaya axını müşahidə olunur; Hindistanlı miqrant işçilərin əksəriyyəti peşə təhsili olan ixtisaslı işçilərdir; Hindistandan gələn işçilər çox vaxt gənc mütəxəssislərdir: 65%-dən çoxu 35 yaşdan aşağıdır; Tipik olaraq, ikitərəfli miqrasiya müqavilələrinə əsasən, Hindistanlı miqrant işçilər üç ildən beş ilədək xaricdə işləyir və sonra evə qayıdırlar; İstənilən miqrant işçilərin, o cümlədən Hindistandan olanların əməyi yerli mütəxəssislərin əməyi ilə müqayisədə aşağı səviyyədə qiymətləndirilir. Əmək miqrantları ilə bağlı ikitərəfli Rusiya-Hindistan sazişinin bağlanma ehtimalı yüksəkdir. Bu, xüsusən də sürətlə dəyişən geosiyasi mühit və hər iki ölkəyə, xüsusən də ABŞ-a təzyiqlər kontekstində Rusiya və Hindistan arasında tərəfdaşlığın daha da dərinləşməsi üçün bir fürsətdir. Həm Rusiya, həm də Hindistan bu əməkdaşlıqdan faydalanır: Hindistan öz vətəndaşları üçün yeni iş imkanları qazanacaq və Rusiya əlavə işçi qüvvəsinə olan ehtiyacını ödəyə biləcək. Rusiya Sənayeçilər və Sahibkarlar İttifaqının məlumatına görə, bu, ehtiyac təxminən 2,5 milyon nəfərdir”.
Tahir TAĞIYEV
