Ermənistanın sabiq prezidenti Robert Köçəryan 2020-ci ilin Vətən müharibəsi zamanı Xankəndidəki müşahidələrini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, müharibənin ikinci günü Xankəndiyə səfər etdikdən sonra bir-iki gün ərzində Ermənistan qüvvələrinin qalib gələ bilməyəcəyinə əmin olub.
Köçəryan orada iki həftə qalıb və hər gün Arkadi Qukasyan və Bako Saakyan vasitəsilə Araik Arutyunyana müharibənin dayandırılması üçün müxtəlif cəhdləri göstərməyi təklif edib. Bu, münaqişənin erkən mərhələlərində belə idarəetmə və strateji problemlərin açıq olduğunu göstərir.
Köçəryan müharibənin idarə edilməsində ciddi çatışmazlıqların olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, orduda uyğun rəhbərlik mövcud olmayıb və önəmli postlara sədaqət əsasında təyinatlar aparılıb. Bu, döyüş əməliyyatlarının koordinasiyasız qalmasına və effektiv müdafiənin qurulmamasına səbəb olub. Xüsusilə, yeni formalaşdırılmış bölmələrin döyüşə göndərilməsi yüksək risqli olub; tanış olmayan şəxslər üç gün ərzində döyüşə qatılıb və bu, böyük itkilərə yol açıb.
Köçəryan həmçinin qeyd edib ki, müharibə öncəsi elan edilən hava məkanının bağlanması reallıqda yerinə yetirilməyib. Bu isə düşmən hava zərbələrinə qarşı müdafiəni zəiflədir və ordunun əlavə itkilərini artırıb. Hərbi ekspertlər də vurğulayır ki, strateji planlar və real həyata keçirilən tədbirlər arasında ciddi uyğunsuzluq olub.
Səfərbərlik prosesi də ciddi problemlərdən biri olub. Yeni bölmələr qısa müddətdə döyüşə göndərilib, bunun nəticəsində tanış olmayan hərbçilər bir-birini tanımadan döyüşə qatılıblar. Köçəryan bildirir ki, bu, həm yüksək itkilərə, həm də döyüş effektivliyinin aşağı düşməsinə səbəb olub.
Bu açıqlamalar Araik Arutyunyanın Bakıda mühakimə olunan mövqeyini zəiflədə bilər, çünki Köçəryan konkret faktlar üzərində dayanır: rəhbərlik çatışmazlığı, strateji səhvlər, səfərbərlik və hava məkanının idarə olunmasındakı boşluqlar. Köçəryan şəxsi hücum etmir, sadəcə müşahidələrinə və faktlara əsaslanaraq real vəziyyəti izah edir.
Ümumilikdə, Köçəryanın açıqlamaları Ermənistanın daxili auditoriyasında və beynəlxalq ictimaiyyətdə müharibə zamanı baş verən strateji səhvlərin obyektiv qiymətləndirilməsinə şərait yaradır. Hərbi rəhbərlikdəki səmərəsizlik, planlaşdırılmamış səfərbərlik və hava məkanının qeyri-effektiv idarə olunması yalnız itkiləri artırmayıb, həm də müharibənin nəticələrinə birbaşa təsir edib.
Akif NƏSİRLİ
