Məqsəd təkcə Azərbaycana qarşı ittiham irəli sürmək deyil, həm də Bakıya qarşı siyasi təzyiq...
Rusiya mənbələri iddia edir ki, guya Azərbaycanın Ukraynaya etdiyi humanitar yardımlar ikili təyinatlıdlr və Ukraynanı hərbi baxımdan gücləndirir.
2025-ci ildə Azərbaycan iki dəfə Ukraynaya humanitar yardım göndərib. Hər iki yardım elektrik enerjisinin bərpası üçün nəzərdə tutulmuş avadanlıqdan ibarət olub:
Birinci yardım fevralın 7-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 5 fevral 2025-ci il tarixli sərəncamına əsasən, Energetika Nazirliyinə ayrılmış 1 milyon ABŞ dolları dəyərində vəsait hesabına təşkil olunub.
Mal-məzmun baxımından yardıma 52 min metrdən çox elektrik kabeli və naqil, 17 transformator (və ya komplekt transformator məntəqələri) daxildir.
İkinci yardım isə bu ilin fevral ayının ikinci yarısında göndərilən, əvvəlki yardımı tamamlayan ikinci partiyadır. Yardımın detallı tərkibi artıq qeyd edilən birinci partiyaya oxşardır: elektrik avadanlıqları və infrastruktura yönəlik dəstək avadanlıqları olub.
Rusiyanın "ikili təyinat" iddiaları nə qədər doğrudur?
Rusiya mənbələrinin iddia etdiyi "ikili təyinat", yəni humanitar yardım adı altında hərbi məqsədlərə yönəldilmiş yardım - əsaslandırmalı və sübutlarla dəstəklənməlidir. Lakin mövcud açıq mənbələrdə bu iddiaları dəstəkləyən faktlar mövcud deyil.
Azərbaycan tərəfinin açıqlamalarına görə, bu yardımlar yalnız elektrik infrastrukturunun bərpasına yönəlib - qəza-zədə görmüş mülki infrastrukturun yenilənməsi məqsədilə atılan addımdır. Məsələn, kabellər, transformatorlar mülki enerji təchizatını bərpa üçün nəql olunub.
Wikipedia-nın inzibati icmalına görə, bu yardımlar mülki öbyektlərdə elektrik enerjisi infrasrtukturunun bərpadina yönəldilib. Yəni əsasən bərpa işlərinə yönəlmişdir .
Əlavə mənbələr:
Sosial şəbəkə və media nümayəndələri də bu yardımların hərbi məqsədlərlə əlaqəsi olmadığı barədə fikirlər səsləndirir. Hərbi avadanlıq göndərilməsindən söhbət belə gedə bilməz.
Həmçinin, cəmi 40 milyon ABŞ dolları dəyərində humanitar yardım — elektrik təchizatı, sosial—psixoloji reabilitasiya, infrastruktur bərpa kimi məsələlərə yönəldilib .
Yekun olaraq, açıq mənbələrdə heç bir sübut yoxdur ki, bu yardımlar Ukraynanın hərbi qüvvələrinə yönəldilib və ya hərbi obyektlərə çatdırılıb. Açıq rəsmi sənədlərdə və medianın təqdim etdiyi məlumatlarda qətiliklə xəstəxana, məktəb, elektrik şəbəkələri kimi mülki təyinatlı obyektlər vurğulanıb. Beləliklə, Rusiyanın "ikili təyinat" iddiaları substansial dəlil yox, sadəcə spekulyasiyadır.
Bu il iki dəfə humanitar yardım göndərilib — hər iki yardım elektrik kabeli, naqil, transformatorlar və enerji infrastrukturunun bərpasına yönəlmiş mühüm avadanlıqlardan ibarət.
Rusiya iddiaları konkret faktlarla təsdiqlənməyib. Mövcud informasiya bazasında bu yardımların hərbi məqsəd daşıdığına dair heç bir sübut yoxdur. Azərbaycan bu yardımları açıq şəkildə mülki enerji və sosial infrastrukturun bərpasına yönəlmiş humanitar missiya kimi təqdim edib.
Rusiya bu “ikili təyinat” iddiasını bir neçə məqsədlə gündəmə gətirə bilər - bunlar həm diplomatik, həm də informasiya müharibəsi aspektində məntiqli görünür: Rusiya son illərdə Azərbaycanla münasibətlərində xüsusilə Zəngəzur dəhlizi, Qarabağ sonrası təhlükəsizlik, enerji marşrutları kimi mövzularda təsirini qorumağa çalışır.
Ukraynaya yardım mövzusunu “hərbi dəstək” kimi təqdim etmək, Bakıya qarşı siyasi təzyiq üçün əlavə arqument yaradır.
Moskva mesaj verir ki, siz Qərbin mövqeyinə yaxınlaşırsınız, bunu dayandırın, yoxsa nəticəsi pis olar.
Rusiya istəmir ki, Azərbaycan Qərblə, xüsusən də Ukrayna məsələsində, strateji tərəfdaşlıq görüntüsü yaratsın. Rusiya “humanitar yardım”ı “hərbi yardım” kimi təqdim etməklə, Qərbin və Azərbaycanın əməkdaşlığını Rusiya ictimaiyyətində və MDB ölkələrində “hərbi bloklaşma” kimi göstərməyə çalışır.
Bu, həm də Rusiyanın öz daxili auditoriyası üçün “baxın, hamı Ukraynanı silahlandırır” görüntüsünu yâratmağa xidmət edir.
Eyni zamanda, Rusiya Azərbaycanla bağlı beynəlxalq arenada “hərbi münaqişəyə müdaxilə edən tərəf” imici yaratmaqla onu neytral vasitəçi statusundan salmaq istəyə bilər. Xüsusən də Rusiya çalışa bilər ki, Azərbaycan-Rusiya iqtisadi əlaqələrində Qərb sanksiyaları risqi yaransın (“ikili təyinat” sözü sanksiya hüququnda çox həssas termindir).
Rusiyanın düşüncələrinə görə, Ukrayna Qərb və “başqa xarici oyunçular” tərəfindən hərbi baxımdan dəstəklənir.
Azərbaycana qarşı bu tip ittiham S.Lavrovun dilə gətirdiyi hekayənin bir hissəsidir: “Hər kəs bizə qarşıdır, hətta keçmiş tərəfdaşlar da.” Bu, həm daxili konsolidasiya, həm də beynəlxalq təbliğat vasitəsidir.
Yəni qısaca, məqsəd təkcə Azərbaycana qarşı ittiham irəli sürmək deyil, həm də Bakıya qarşı siyasi təzyiq, Qərblə münasibətlərin pozulması, informasiya müharibəsi effekti və Rusiya narrativinin möhkəmləndirilməsidir.
Akif NƏSİRLİ
