Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan sənədin preambulasında müstəqillik bəyannaməsinə istinadın dəyişdirilməsi üçün ölkə Konstitusiyasına dəyişiklik edilməsi ilə bağlı referenduma təklif verməyi planlaşdırır. Əvəzində onun müəllifi olduğu “Real Ermənistan” layihəsindən istifadə olunacaq.
Bu barədə “Qraparak” hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” Partiyasındakı mənbələrə istinadən məlumat yayıb.Məlumata görə, Paşinyan təşəbbüsə geniş siyasi dəstək olmasa belə, bu planı həyata keçirmək əzmindədir. Bildirilib ki, dəyişiklik nəticəsində onun müəllifi olduğu “Real Ermənistan” layihəsindən istifadə olunacaq.
Nəşrin məlumatına görə, Paşinyan geniş siyasi dəstək olmayacağı halda belə, bu planı həyata keçirməkdə qərarlıdır.
Qeyd edək ki, Paşinyan 2024-cü ilin sentyabrında Azərbaycanla sülh sazişinin bağlanması üçün Ermənistan konstitusiyasına dəyişiklik edilməsinin mümkün olduğunu bildirib. Fevralın 19-da Paşinyan vətəndaşlara müraciətində Ermənistanın yeni konstitusiyasının qəbul edilməsi üçün ümumxalq referendumunun keçirilməsinin vacibliyini bəyan edib. Baş nazir Ermənistan hakimiyyətinin daha əvvəl irəli sürdüyü “Real Ermənistan” ideologiyası layihəsini təqdim edib. Hökumət nümayəndələri 2026-cı ildə keçiriləcək parlament seçkilərinə qədər Konstitusiyanın yeni mətninin hazırlanması ilə bağlı planların olduğunu bildiriblər. Tanınmış erməni ekspert Natali Aleksanyan bildirb ki, Paşinyan mövcud Konstitusiyaya düzəlişlərdən deyil, yeni Konstitusiyanın qəbulundan danışır: “Böyük ehtimalla, baş nazir konstitusiya dəyişikliklərinin parlament seçkilərindən əvvəl baş verməsinə çalışır ki, yeni parlament artıq yenilənmiş Konstitusiya əsasında fəaliyyət göstərsin. Ən azından, onun son çıxışından belə məntiq ortaya çıxır. Paşinyanın açıqlamasından belə anlaşılır ki, konkret maddələrin dəyişdirilməsinə deyil, Ermənistanın mövcudluğu və inkişafı doktrinasının dəyişməsinə yönəlik, tamamilə yeni bir Konstitusiya qəbul ediləcək. Bunun üzərinə Konstitusiyanın dəyişdirilməsi prosesinin özünü – ictimai və parlament müzakirələri kimi müxtəlif prosedurları da əlavə etsək, aydın olur ki, məntiqli və anlaşılır bir Konstitusiyanın hazırlanması bir neçə aydan daha çox vaxt tələb edəcək. Buna görə də baş nazirin açıqladığı müddət olduqca real görünür”. Aleksanyan əlavə edib ki, dəyişikliklər həllini tapdıqdan sonra iki ölkə arasında qalıcı sülhə nail olunacaq: “Bunu sülh müqaviləsinin imzalanmasına maneə kimi görmək lazım deyil. Çünki Paşinyanın Konstitusiyanın dəyişdirilməsinin vacibliyini dərk etməsi və bunu dövlətin prioriteti elan etməsi artıq onun həm ölkə daxilində, həm də xarici siyasətdə fundamental dəyişikliklər üçün zəmin hazırladığını göstərir”.
Ermənistanın ədliyyə naziri Srbuhi Qalyan da bildiib ki, əsasən dörd sahədən ibarət olan demokratiya və qanunun aliliyinin gücləndirilməsi istiqamətində addımlar atılır. O qeyd edib ki, belə addımlardan biri də konstitusiya islahatlarıdır: “Müvafiq şura var, Konstitusiyanın konsepsiyası hazırlanıb və biz indi Konstitusiyanın yeni mətni üzərində işləyirik, götürülmüş öhdəliyə uyğun olaraq, 2026-cı il seçkilərinə hazır olmalıdır". O bildirib ki, Konstitusiyada insan hüquqları, o cümlədən sosial-iqtisadi hüquqlar ön plana çəkiləcək, həmçinin hökumətin nizamı, müxtəlif dövlət orqanlarının yeri və rolu ilə bağlı bir sıra müddəalar olacaq və təbii ki, bir çox başqa müddəalar da var. Bu yaxınlarda seçki qanunvericiliyinə fərdlərin, xüsusilə də əlillərin hüquqlarını vurğulayan əlavələr paketini qəbul edildiyini deyən Qalyan, bildirib ki, bu, qanunvericilik paketinin əsas diqqəti partiyaların maliyyələşdirilməsinə yönəldilib və partiyalara mümkün bərabər maliyyələşmə imkanı verilib. Qalyan əlavə edib ki, hazırda fərdi məlumatların qorunmasına cavabdeh olacaq ayrıca institutun yaradılması konsepsiyası hazırlanır. Xatırladaq ki, 1990-cı il avqustun 23-də Ermənistan Ali Sovetinin birinci sessiyası “Ermənista¬nın Müstəqilliyi haqqında Bəyannamə”ni qəbul edib. Müstəqillik yolunda hüquqi sənəd olan və Ermənistanın siyasi, iqti¬sadi və mədəni inkişaf yollarını göstərən bu bəyannamə 12 bənddən ibarətdir. Bu bəyannamənin preamblasında Ermənistan SSR Ali Sovetinin və Dağlıq Qarabağ İcaraiyyə Komitəsinin “Ermənistan SSR-in və Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin birləşdirilməsi haqqında” 1989-cu il 1 dekabr tarixli birgə qərarı əsasında müstəqil Ermənistan Respublikasının hüquqi ba¬zası müəyyənləşdirilib. Həmin bəyan¬namənin 11-ci bəndində elan olunurdu: “Ermənistan Respublikası Osmanlı Türkiyəsi və “Qərbi Ermənistanda” (Türkiyənin Şərqi Anadolu vilayətləri nəzərdə tutulur) 1915-ci ildə “erməni soyqırımı”nın beynəlxalq səviyyədə tanınmasını dəstəkləyir”. Göründüyü kimi, 1991-ci il Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsində həm Azərbaycana, həm də Türkiyəyə qarşı ərazi iddiaları irəli sürülürdü. Bu iddialar 1995-ci ildə qəbul olunan Ermənistanın Konstitusiyasında da yer alıb. İndi Ermənistan Konstitusiyasını dəyişməklə, həm də Türkiyəyə qarşı iddialardan əl çəkmək imkanı qazanacaq.
Ramil QULİYEV
