Son dövrlərdə Azərbaycanla Afrika arasında münasibətlərin olduqca dinamik şəkildə inkişafı müşahidə olunur. Ekspertlər diqqəti ona yönəldir ki, ərazilərin işğaldan azad edilməsi uğrunda 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan tarixi qələbə fonunda Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə mövqeyi möhkəmlənir ki, bu da Bakının Afrika ölkələri ilə münasibətlərində də özünü göstərir.
Qvineya-Bisau respublikasinin prezidenti Umaru Sisoku Embalonun ölkəmizə səfəri həm də bu fonda dəyərləndirilir. Azərbaycan ilə Afrika dövlətləri arasında əlaqələrin dinamik inkişafı isə ölkəmizin Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi dövrünə təsadüf edib. Xatırladaq ki, 2019-cu ilin oktyabrında Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatına üzv ölkələrin dövlət və hökumət başçılarının 18-ci Zirvə görüşünə uğurla ev sahibliyi etməsi tədbirdə təmsil olunan Afrika qitəsi ölkələri ilə ikitərəfli münasibətlərdə yeni səhifə açıb. Həmin Zirvə görüşü, eyni zamanda, qitənin bir çox ölkələri ilə ali səviyyədə təmasların və görüşlərin keçirilməsi üçün əlverişli şərait yaradıb. Ekspertlər prezident İlham Əliyevin 2023-cü ilin martında Qoşulmama Hərəkatının COVID-19-la Mübarizə üzrə Təmas Qrupunun Zirvə toplantısındakı çıxışını xatırladır və burada Azərbaycan rəhbərinin diqqəti neokolonializmə doğru artan tendensiyaya yönəltdiyini vurğulayır. O vaxt Qoşulmama Hərəkatını bəşər tarixinin bu biabırçı səhifəsini tamamilə çevirmək üçün qüvvələri birləşdirməyə çağıran Azərbaycan dövlət başçısı bildirirdi ki, Fransa hökuməti Yeni Kaledoniya əhalisinin və Fransanın dənizaşırı icma və ərazilərində yaşayan digər xalqların hüquqlarına hörmət etməlidir. Bu fonda Bakının Afrika ölkələri ilə münasibətləri Qərbin “ikili standartlar” siyasəti, o cümlədən Parisin açıq-aşkar qərəzli kursu fonunda inkişaf edir. Bakının çoxvektorlu və balanslaşdırılmış siyasəti Afrikada Azərbaycana dəstəyin artmasına səbəb olub. Planetin ikinci ən böyük qitəsində Azərbaycanın diplomatik nümayəndəliklərinin sayının artması bu mənada böyük önəm kəsb edir. Ümumiyyətlə, 2019-2023-cü illərdə Bakının Qoşulmama Hərəkatına sədrliyi tərəflər arasında sıx təmasların qurulmasına və qarşılıqlı dəstəyin artmasına töhfə verib.Təsadüfi deyil ki, Afrika ölkələri BMT-də Parisin ermənipərəst təşəbbüsünün iflasa uğramasına səbəb olan Qarabağla bağlı Fransanın qətnamə layihəsinə qarşı çıxıblar. Ekspertlər qeyd edir ki, Azərbaycanın Afrika üzrə müasir siyasətinin prioritet istiqamətləri zəif inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələrin energetika, kənd təsərrüfatı sektoru və infrastrukturunun inkişafına töhfə verilməsini ehtiva edir. Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti Afrikaya investisiyaları artırır, yeni neft və qaz layihələrinə maraq göstərir. Onu da bildirək ki, Bakının Afrika siyasəti Ankaranın bu qitədə münasibətlər qurmaq kursu ilə üst-üstə düşür. Azərbaycan və Türkiyə müxtəlif qlobal platformalarda, təşkilatlarda və beynəlxalq əlaqələr sistemində bir-birini fəal şəkildə dəstəkləyir. Buna misal olaraq, ekspertlər Somali prezidenti Həsən Şeyx Məhəmmədin Bakıya səfərinin nəticələrini, Türkiyənin bu Afrika ölkəsinə dəstək vermək üçün aktiv addımlarını göstərir. Beləliklə, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlıq təkcə ikitərəfli münasibətlərə deyil, həm də hər iki ölkənin nüfuzunun artmasına töhfə verən vahid fəaliyyət cəbhəsinin formalaşdırılmasına yönəlib. Bu, Afrikada da özünü büruzə verir və ümid olunur ki, belə hal türk dünyası adlı yeni güc mərkəzinin formalaşması üçün güclü təkan olacaq.
Qeyd edək ki, hazırda Azərbaycanla Afrika qitəsi ölkələri arasında iqtisadiyyat, neft-qaz, mədənçilik, müdafiə sənayesi, minatəmizləmə, təhsil sahələrində, eləcə də humanitar yardımların həyata keçirilməsi və “ASAN xidmət” modelinin Afrika ölkələrində tətbiqi istiqamətlərində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün böyük potensial mövcuddur. Real vəziyyət göstərir ki, hazırda Azərbaycanın qitədə ən geniş iqtisadi əlaqələrə malik olduğu ölkələr Tunis, Cənubi Afrika Respublikası, Misir, Mərakeş, Liviya və Keniyadır. Son vaxtlar Konqo ilə enerji sahəsində əməkdaşlıq üçün addımlar atılıb. Belə ki, SOCAR ilə Konqo Milli Neft Şirkəti arasında “Congolaise de Raffinage” neft emalı zavodunun təkmilləşdirilməsi və genişləndirilməsinə dair sənəd imzalanıb. Həmçinin Misir şirkətləri ilə əməkdaşlıq istiqamətində işlər görülür. Azərbaycan dünyada sülhə, sabitliyə xüsusi töhfə verir. Ölkəmizdə keçirilən humanitar forumlar, konfranslar, yüksək səviyyəli iclasların gündəliyində dünyada sülh prosesinin irəli aparılması, ədalətin bərqərar olunması dayanır. Ölkəmizdə təsis olunmuş Bakı Təşəbbüs Qrupunun əsas məqsədi də məhz bu gün dünyada baş verən yeni müstəmləkəçilik meyillərinə qarşı mübarizə aparmaqdır. Bu gün Fransa uzun illər müstəmləkəsi altında saxladığı ölkələrə neokolonializm siyasətini diktə edərək, bu ölkələrin istismarını davam etdirir. Müxtəlif dövlətləri öz vassalına çevirən Fransanın yürütdüyü müstəmləkəçilik siyasətinin əsas məqsədi bu ölkələri istismar etməkdir. Uzun illər istismar etdiyi Afrika ölkələrindən əl çəkmək əvəzinə, hələ də onların müstəqilliyinə imkan vermir və neokolonizm siyasətini yürütməyə davam edir. Bakı Təşəbbüs Qrupu istər Fransa, istərsə də digər ölkələr tərəfindən həyata keçirilən və ya planlaşdırılan neokolonizm siyasətinin qarşısında əsas əngəl kimi çıxış edir, baş verənləri beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırır. Bu, Afrika ölkələrinin də diqqətindənyayınmır, onların Azərbaycanla əməkdaşlığını dərinləşdirir.
Ramil QULİYEV
