Yayılan məlumata görə, Türkiyə Nazirlər Kabinetində Suriyada müxaliflərlə hökuməti barışdırmaq təşəbbüsləri müzakirə ediləcək.
Beştəpə sarayında keçiriləcək toplantıda ölkənin xarici və daxili siyasəti ilə bağlı bir sıra məsələlər müzakirə olunacaq.
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Nazirlər Kabinetində Suriyada müxalifətlə hökumət arasında barışıq üçün zəmin yaratmaq cəhdlərini dəyərləndirəcək.
Qeyd edilir ki, MHP sədri Dövlət Baxçalı da bu addımı dəstəkləyib və bunun qaçqın problemi və regional sabitlik baxımından dəyərləndirilməsi üçün lazım olduğunu bildirib.
Maralıdır, indiyə qədər Türkiyə Suriyadakı hakimiyyəti ümumiyyətlə qəbul etmirdi, Ərdoğan Əsəd hakimiyyətinə qarşı idi, hakimiyyəti dəyişməyə çağırırdı, müxalifəti dəstəkləyirdi.
Türkiyənin siyasətindəki bu dəyişikliyin səbəbi nədir? Türkiyə siyasətində Suriya hakimiyyəti ilə müxalifəti barışdırmaq sahəsindəki bu dəyişiklik nə ilə izah oluna bilər?
“Əslinə qalsa, müxalifətlə Suriya hakimiyyəti arasındakı danışıqlar Türkiyə-Suriya danışıqlarının bir hissəsidir”
Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Türkiyə Suriya ilə sərhəddə 30 kilometrlik təhlükəsizlik zolağı müəyyən etmək üçün hərbi əməliyyat keçirmək barədə qərar qəbul edilib. “May ayında artıq bu barədə rəsmi şəkildə elan olunub. Türkiyə öz məqsədini elan etdi və hazırlıqlar başladı. İlk olaraq ABŞ-ın müttəfiqləri buna etiraz etdilər, sonra İran buna qarşı çıxdı, Rusiya da bunun məqsədəuyğun olmadığını bəyan etdi. Bu səbəbdən planlaşdırılan hərbi əməliyyat ləngidi. İranda keçirilən Astana üçlüyünün toplantısında, görünür ki, Türkiyə istədiyi nəticəni əldə edə bilmədi. Nə İran, nə də Rusiya öz mövqeyindən çəkildi və hərbi əməliyyatın məqsədəuyğun olmadığını bildirdilər. Bundan sonra Ərdoğan Soçidə Putinlə görüşdü və onu bu əməliyyatın zəruriliyinə inandırmağa çalışdı. Görüşdən sonra Ərdoğan danışıqlardan razılığını ifadə etsə də, yenə hərbi əməliyyatı başlada bilmədi. Ancaq Soçi danışıqlarında Rusiyanın mövqeyi bundan ibarət oldu ki, Suriya rəhbərliyi ilə mütləq danışıqlar aparılmalıdır. Ərdoğan da bu danışıqların artıq aparıldığını, ancaq nisbətən aşağı səviyyədə, yəni təhlükəsizlik qurumlarının rəhbərliyi səviyyəsində aparıldığını Putinin nəzərinə çatdırdı. Görünür ki, Rusiya Ərdoğanın Suriya ilə sərhəddə əməliyyat keçirməsinə razılıq verib. Ancaq bu işi Suriya hakimiyyəti ilə birlikdə görməyin daha düzgün olacağını onun nəzərinə çatdırıb və Ərdoğan da bu fikirlə, çox güman ki, razılaşıb. Soçi görüşündən sonra bu danışlar intensivləşdi. Ərdoğana yaxınlığı ilə bilinən və eyni zamanda Rusiya meylli bir siyasətçi olan Vətən Partiyasının başqanı Doğu Pərinçək Suriyaya göndərildi və o, Bəşər Əsədlə görüş keçirdi”.
A.Səmədovun fikrincə, Türkiyə Suriya ilə sərhədlərini möhkəmləndirmək üçün zəruri addımlar atmaq fikrindədir, bu fikirdən imtina etməyib: “Çünki Suriya ilə sərhəddə 4 milyona yaxın insan toplaşıb və onların Türkiyəyə keçişi çox ciddi problemlər yarada bilər. Ona görə də, 30 kilometrlik, bəlkə bir az artıq təhlükəsizlik zolağı mütləq yaradılmalıdır. Eyni zamanda Türkiyədə olan və sayı təqribən 4 milyona yaxınlaşan suriyalı qaçqınları da tədricən öz vətənlərinə qaytarmaq lazımdır. Son illərin təcrübəsi göstərdi ki, Suriya rəhbərliyi ilə, prezident Bəşər Əsədlə danışıqlar aparmadan ciddi nəticələrə nail olmaq qeyri-mümkündür. Türkiyə də çevik davranaraq öz siyasətini yeni reallıqlara uyğunlaşdırır. Bu, Türkiyənin maraqlarına cavab verir, onun maraqlarına uyğundur. Dünyada çox mürəkkəb bir durum yaranıb. Türkiyə son dərəcə çevik siyasət yeritməklə öz mövqelərini möhkəmləndirə bilər və bu da şübhəsiz ki, gələcəkdə Cənubi Qafqazdakı vəziyyətə də təsirini mütləq göstərəcək”.
A.Səmədov vurğuladı ki, Türkiyənin Suriya müxalifəti ilə iqtidarını barışdırmaq təşəbbüsləri səbəbsiz deyil: “Ərdoğan Suriya hakimiyyəti ilə müxalifəti arasında danışıqların aparılmasını zəruri sayır. Çünki hamı bilir ki, hakimiyyətin arxasında Rusiya dayanıb, müxalifəti Türkiyə müdafiə edir. Əslinə qalsa, müxalifətlə Suriya hakimiyyəti arasındakı danışıqlar Türkiyə-Suriya danışıqlarının bir hissəsidir. Türkiyə Suriya hakimiyyətinin dəyişdirilməsi xəttindən imtina edib. Çünki bunun qeyri-mümkün olduğunu qəbul etdi. Rusiya Bəşər Əsədi hakimiyyətdə saxladı və onun yenidən prezident seçilməsini təmin etdi və bütün dünyaya sübut etdi ki, Bəşər Əsədin dəyişdirilməsinə imkan verməyəcək. Türkiyə də, təbiidir ki, bu reallıqlarla barışmaq məcburiyyətində qaldı və müxalifətlə Suriya iqtidarının danışıqlarının aparılması zəruriliyini bəyan etməsi də bu amillə bağlıdır. Hakimiyyətlə müxalifət arasında barışıq olmalıdır. Türkiyə indiyə qədər yeritdiyi və onun üçün kifayət qədər problem yaradan xətdən imtina edir. Hesab edirəm ki, bu düzgün davranışdır”.
İradə SARIYEVA
