“Bizim layihə yalnız marşrutların deyil, həm də mənbələrin şaxələndirilməsindən ibarətdir”. Bu barədə Prezident İlham Əliyev Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin videokonfrans formatında keçirilən VII iclasındakı çıxışında məlumat verib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, TAP-ın başa çatdırılması İonik-Adriatik boru kəmərinin inşasına imkan yaradır: “Biz Qərbi Balkan ölkələri ilə anlaşma memorandumlarını artıq imzalamışıq və İonik-Adriatik boru kəməri həyata keçirildikdən sonra biz təchizat marşrutlarımızı şaxələndirmək imkanı əldə edəcəyik və Qərbi Balkan dövlətləri üçün də yeni imkanlar yaradacayıq”.
Şaxələndirmə haqqında da danışan Prezident qeyd edib ki, bizim layihə yalnız marşrutların deyil, həm də mənbələrin şaxələndirilməsindən ibarətdir: “Bu, olduqca vacib məsələdir və real şaxələndirmə deməkdir. Azərbaycan qazı Avropa üçün yeni, etibarlı və uzunmüddətli mənbədir. Çünki bizim təsdiqlənmiş təbii qaz ehtiyatımız 2,6 trilyon kubmetr təşkil edir və yeni məlumatlara görə, bu həcm daha da artıq ola bilər. “Azəri-Çıraq-Günəşli” yatağında “dərin qaz” adlanan layihəni də nəzərə alsaq, bizim potensialın mənzərəsi daha da aydın olar”.
Göründüyü kimi, Azərbaycanın enerji şaxələndirmə siyasəti iki təyinedici istiqamətdən ibarətdir. Ölkəmiz təkcə marşrut xətlərin şaxələndirilməsini müəyyən etmir.
“Təkcə “Babək”, “Abşeron” və “Ümid” yataqlarında, ümumilikdə, 1 trilyon kubmetr qaz ehtiyatı mövcuddur”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazov hesab edir ki, burada bir sıra məsələlərdən söhbət gedir: “Bu o deməkdir ki, CQD-nin qazla təchizatında təkcə “Şahdəniz” yatağı mənbə rolunu oynamayacaq. Həm də digər mənbələrdən də zamanla istifadə ediləcək. Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, digər qaz ehtiyatları olan region ölkələri bu layihəyə qoşulmasa belə, Azərbaycanın kəməri qazla doldurmaq imkanı var. Məsələ ondadır ki, Xəzərin Azərbaycan sektorunda perspektiv yataqlar var ki, onlardan haçansa istifadə edilməsi istisna olunmur. Məsələn, təkcə “Babək”, “Abşeron” və “Ümid” yataqlarında, ümumilikdə, 1 trilyon kubmetr qaz ehtiyatı mövcuddur. Bu, olduqca ciddi rəqəmdir. Eyni zamanda, digər yataqların da zamanla kəşf edilib istismara cəlb edilməsi istisna edilmir. Bütün bunlar o deməkdir ki, Azərbaycanın qaz ixracı ilə bağlı mənbələri məhdud deyil. Yəni təkcə bir yataqdan istifadə olunmayacaq. Bununla belə, bir neçə ildən sonra Türkmənistan qazının da CQD ilə ixrac edilməsi istisna edilmir. Xəzərin statusunun müəyyən edilməsi, Azərbaycan və Türkmənistan arasında “Dostluq” yatağı ilə bağlı razılığın əldə olunması belə deməyə əsas verir. Artıq Türkmənistanın öz qazını Azərbaycan vasitəsilə Avropa bazarına çıxarmaq istəkləri müşahidə edilir. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, “Transxəzər” layihəsinin reallaşması uzaqda deyil”.
Ekspert onu da qeyd etdi ki, zaman Azərbaycanın xeyrinə işləyir.
Vidadi ORDAHALLI
