Əsgər İbad oğlu Məmmədov (Aşıq Əsgər) 1915-ci ildə Gürcüstanın Qarayazı bölgəsinin Qaratəhlə kəndində anadan olmuşdur. Hələ uşaq ikən saza-sözə meyl salan Əsgər yeniyetmə vaxtında ustaddan dərs alıb aşıqlıq sənətinin sirlərini öyrənir. Bir neçə il şagirdlik etdikdən sonra ustadından aşıqlıq hüququ alır və el toylarında, ağır məclislərdə sınaqdan çıxır. Gözəl səsi və xoşagələn ləmsi olan aşıq Əsgərin sədası Təhləni aşıb bütün ellərə yayılır. Ustadımızın əlyazmalarına baxarkən, gözəl şairimiz Zəlimxan Yaqubun 1967-ci il fevralın 8-də ona yazdığı məktubu və "Sənin" və "Söylənir" rədifli qoşmaları əlimizə gəldi:
"Hörmətli Əsgər əmi. Əvvala Sizə ailəmizin salamını bildirirəm məktubunu oxudum çox sevindim. Etibarınıza görə sağ olun. Mənə yazdığın ürəkdən gələn sözlərin və zəhmətin üçün sizə öz minnətdarlığımı bildirirəm. Mən də sizə öz kiçik qəlbimdən gələn sözləri bildirmək istəyirəm. Səhvlərimi üzürlü hesab edin.
SƏNIN
Sizə ürək dolu salam deyirəm,
Artıq olsun eldə hörmətin sənin.
Məclislər içində ucalsın başın
Bir an yorulmasın qüdrətin sənin.
Aşıq Əsgər, qoyma könül qəmlənə,
Бarmaq dura, incə tellər nəmlənə.
İlhamın qaynaya, eşqin dəmlənə,
Adınla öyünə xilqətin sənin.
Çiçəkli toylarda oynasın sazın,
Könüllər mülkündə ötsün avazın.
Bülbüllər qoynunda açılsın yazın
Bəzəsin ömrünü sənətin sənin.
Xalqın üçün bəhrəlisən, barlısan,
Həqiqət кəlməli, düz ilqarlısan,
Bizi unutmadın, etibarlısan,
Düşmür dilimizdən söhbətin sənin.
Cavan Zəlimxanı hərdən sal yada.
Məhəbbət var yollar uzaq olsa da.
İlqarlı dost əziz olur dünyada
Böyüsün hər zaman qiymətin sənin.
1967-ci il 8 fevral.
Əsgər əmi, məktubu gecikdirdiyimə görə gərək məni bağışlayasan".
Ailəmizin və əmilərimizin sizə, Qırxılı Aşıq Hüseynə çox-çox salamı var.
Söylənir
Borçalı bucağı söz aləmində,
Dodaqlarda coşa-coşa söylənir.
Qəlbindən yaranan hər kəlmələri
Gəlir el içində xoşa söylənir.
Aşıq Əmrah sazın çalıb ucadan,
Saraclı Hüseyn oxuyur dastan.
Şair Nəbi, Ağacanla hər zaman
Məclisdə söz düşsə qoşa söylənir.
Qırxılı Hüseynin ucadır adı,
Kamandar, Zijəddin mahir ustadı.
Köhnəlməz dediyi sözlərin dadı
Hər kəlməsi toy, tamaşa söylənir.
Hər zaman sevirlər şeiri, sənəti,
Sənətkara göstərirlər hörməti.
Bil Zəlimxan, budur xalqın adəti
Məhsuldar ustadı yaşa söylənirş.
Əsgər əmi, "Borçalı" rədifli Qırxılı hörmətli Aşıq Hüseynə çatdırarsınız. Məndən Hüseyn əmimə salam deyərsiniz.Xudafiz.
Qaratəhləli Əsgərə həsr etdiyi bir müxəmməsində Şair Novruz Aşıq Əsgər
haqqında belə deyir:
Aşıq Əsgər sədalanıb yayıbdı cahanda bir ad,
Gəzmişəm, görməmişəm, bu cürə insanda bir ad.
Aşıq Əsgər çalıb-oxumaqla yanaşı, yeri gəldikdə müxtəlif səpgili şeirlər
yazmışdır. Mərhum ustadımızın bir "Ay Qulamrza" şeirini və Aşıq Rza ilə deyişməsini sizə təqdim edirik:
De bu xəbər nəydi, ay Qulamrza?
Bu fələk çarxını tərsinə çəkdi,
Sənə necə qıydı, ay Qulamrza?
Oddu, ildırımdı fələyin səsi,
Kəskindi qılıncı, qandı nəfəsi.
Zalım əzrayılın əcəl pəncəsi
Nə tez sənə dəydi, ay Qulamrza.
Ölüm haqdı kim söyüşər aradan,
Əsgər dost itirsə çıxmaz qaradan.
Sənə zülm eyləyən qadir Yaradan,
Bil, məni də əydi, a Qulamrza.
Aşiq Rzayla Aşiq Əsgərin deyişməsi
Aşıq Rza:
Məclisimə gələn aşıq,
Çəkən olmaz başa səni.
Yaxşı düşübsən эirimə,
İndi sallam işə səni.
Aşıq Əsgər:
Uzaq ellərdən gəlmişəm,
Sallam dağa-daşa səni.
Buralar qərib sevəndi,
Qoy çəksinlər başa səni.
Sazı alıbsan dəstinə,
Girməynən canım qəsdinə.
Gəlibsən aslan üstünə
Vurar daşdan-daşa səni.
Sənə bir tələ quraram,
Sonra da gəliş gələrəm.
Бağrının başın dələrəm,
Çəkdirərəm şişə səni.
Rzayam burda qalaram,
Əlindən sazın alaram.
Bil, bu kənddən qovalaram,
Çıxardaram döşə səni.
Bu Əsgərnən gələn olmaz,
Əldən sazın alan olmaz.
Sən yekədən vuran olmaz,
Vursan, sannam paşa səni.
"Samqori" qəzetinin 1959-cu il 9 aprel sayında "Darıxma alarsan" felyetonu
çap olunmuşdur. Aşıq Əsgər Azərbaycanda çap olunan qəzetlərə abunə yazıldığından, lakin qəzetləri vaxtında almadığından, bu işdə rayon rabitə şöbəsiningünahı olduğundan söhbət açmış və "Ay keçir mən qəzeti almıram" satirik şeirini yazmışdır.
Vahid Allahverdi oğlu Ömərov
AMEA-nın Fəlsəfə və Sosioloğiya İnstitutunun Enerji təhlükəsizliyi siyasəti və gürcüstanşünaslıq şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.
